۱۴۰۴ ششم دی

درخت نقره‌ای پروتئا (لئوکا‌دندرون نقره‌ای)

این گیاه با نام علمی Leucadendron argente و نام مرسوم (Silver Tree) که به فارسي درخت نقره‌ای پروتئا (لئوکا‌دندرون نقره‌ای) ناميده ميشود، گياهي از خانواده Proteaceae بومي بومی آفریقای جنوبی؛ به‌ویژه منطقه فین‌بوس در استان کیپ غربی، و به‌طور طبیعی در دامنه‌های کوهستانی با اقلیم مدیترانه‌ای و زمستان‌های مرطوب رشد می‌کند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک بسیار سبک شنی تا شنی-سنگلاخی با زهکشی عالی؛ بسیار حساس به فسفر؛ نیازمند خاک فقیر و اسیدی؛ pH حدود 5 تا 6.5

دانستنیهای علمی

خانواده و رده‌بندی گیاهشناسی

لئوکا‌دندرون نقره‌ای (Leucadendron argenteum) از خانواده Proteaceae است؛ خانواده‌ای با خاستگاه عمدتاً نیمکره جنوبی که شامل گیاهان شاخص استرالیایی و آفریقای جنوبی می‌شود. این گونه در تبار Proteales و رده دولپه‌ای‌های حقیقی قرار می‌گیرد. جنس Leucadendron حدود ۸۰–۱۰۰ گونه دارد که بیشتر آن‌ها در فین‌بوس کیپ رشد می‌کنند و به‌طور تخصصی با شرایط فقیر از نظر مواد غذایی سازگار شده‌اند.

ویژگی‌های ریخت‌شناسی و سازگاری‌ها

این درخت همیشه‌سبز معمولاً ۵–۱۰ متر ارتفاع دارد و به دلیل برگ‌های باریک، طویل و پوشیده از کرک نقره‌ای‌رنگ شناخته می‌شود. رنگ نقره‌ای برگ‌ها نتیجه وجود کرک‌های متراکم است که نور شدید خورشید را بازتاب داده و تبخیر را کاهش می‌دهد. ساختار ریشه‌ای عمیق و گسترده، امکان جذب آب از لایه‌های عمیق خاک‌های شنی و فقیر کوهستانی را فراهم می‌کند.

منطقه بومی و زیستگاه

منشأ طبیعی Leucadendron argenteum رشته‌کوه‌های Table و دامنه‌های اطراف کیپ‌تاون در آفریقای جنوبی است. این گونه بخش شاخصی از اکوسیستم فین‌بوس (Fynbos) به‌شمار می‌رود؛ زیستگاهی مدیترانه‌ای با زمستان‌های مرطوب، تابستان‌های خشک و خاک‌های اسیدی، شنی و بسیار فقیر از فسفر. جمعیت طبیعی آن به نوار جغرافیایی بسیار محدودی محدود شده و از نظر حفاظتی حساس محسوب می‌شود.

بوم‌شناسی آتش و چرخه زندگی

این درخت به آتش‌سوزی‌های دوره‌ای فین‌بوس سازگار است. میوه‌های مخروط‌مانند ماده دانه‌ها را در خود نگه می‌دارند و پس از حریق، با کاهش رقابت و افزایش مواد معدنی آزادشده در خاک، جوانه‌زنی تقویت می‌شود. چرخه بقا و تجدید نسل این گونه به الگوی آتش‌های طبیعی وابسته است.

تاریخچه و اهمیت علمی

درخت نقره‌ای از سده هفدهم توسط گیاه‌شناسان و کلکسیونرهای اروپایی توصیف شد و به‌سرعت به‌عنوان یکی از نمادهای گیاهان نادر کیپ مطرح گردید. این گونه در مطالعات تنوع زیستی فین‌بوس، سازگاری به خاک‌های فقیر و استراتژی‌های بقا در برابر آتش، نقش مدل تحقیقاتی داشته است.

خصوصیات - معرفی

ریخت‌شناسی کلی Leucadendron argenteum

لِوکادِندرون ارجِنتِ یک درختچه تا درخت کوچک همیشه‌سبز از خانواده پروتئا است که معمولاً بین ۴ تا ۸ متر ارتفاع می‌گیرد. فرم کلی گیاه ستونی تا تخم‌مرغی است و تاجی نسبتاً متراکم با انشعابات متعدد دارد. با افزایش سن، تنه مرکزی آشکارتر و شاخه‌های پایین‌دست تدریجاً ریزش می‌کنند و گیاه ظاهری درختی پیدا می‌کند.

ساقه و پوست

ساقه‌ها در سال‌های نخست نرم، سبز تا سبزـنقره‌ای و پوشیده از کرک‌های ریز هستند که بازتاب نور را افزایش می‌دهند. در سنین بالاتر، پوست ساقه قهوه‌ای تا خاکستری و نسبتاً چوبی می‌شود و شیارهای سطحی کم‌عمقی روی آن پدید می‌آید. شاخه‌ها قائم تا کمی متمایل بوده و به صورت منظم پیرامون محور اصلی آرایش می‌یابند و ساختار برافراشته گیاه را شکل می‌دهند.

برگ‌ها

برگ‌ها باریک، نیزه‌ای تا خطی، با طول معمولاً ۵ تا ۱۲ سانتی‌متر و عرض ۰٫۵ تا ۱٫۵ سانتی‌متر هستند. سطح دو طرف برگ پوشیده از کرک‌های ظریف نقره‌ای است که به گیاه درخشش فلزی و ظاهری “نقره‌فام” می‌بخشد. رنگ برگ‌ها سبزـنقره‌ای تا خاکستری روشن است و در نور شدید، حالت براق و بازتابنده پیدا می‌کند. برگ‌ها بدون دمبرگ یا با دمبرگ بسیار کوتاه، به صورت مارپیچی پیرامون شاخه‌ها قرار می‌گیرند و تاجی انبوه و پرپشت می‌سازند.

ساختمان زایشی (مخروط‌ها و گل‌آذین)

این جنس دوپایه است؛ یعنی گیاهان نر و ماده جدا از هم هستند. گل‌های حقیقی کوچک و فشرده‌اند و درون ساختارهایی مخروط‌مانند (سرگل‌ها/مخروط‌ها) مجتمع می‌شوند. مخروط‌های نر معمولاً کوچک‌تر، استوانه‌ای تا بیضوی و زردـکرم‌رنگ‌اند و دانه‌های فراوان گرده تولید می‌کنند. مخروط‌های ماده بزرگ‌تر، کروی تا تخم‌مرغی و متراکم بوده و پس از گرده‌افشانی به ساختار چوبی قهوه‌ای‌رنگی تبدیل می‌شوند که بذرها را در بر می‌گیرد.

شرایط نگهداری درخت نقره‌ای پروتئا (لئوکا‌دندرون نقره‌ای)

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک بسیار سبک شنی تا شنی-سنگلاخی با زهکشی عالی؛ بسیار حساس به فسفر؛ نیازمند خاک فقیر و اسیدی؛ pH حدود 5 تا 6.5

دمای مناسب و مقاومت به سرما

Leucadendron argenteum بومی نواحی معتدل و نسبتاً گرم کیپ در آفریقای جنوبی است. بهترین رشد آن در دمای ۱۰ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد است. این گیاه سرماهای ملایم تا حدود ۰ درجه را تحمل می‌کند، اما یخ‌زدگی‌های شدید و طولانی به بافت‌های برگ و شاخه آسیب می‌زند. در مناطق سرد لازم است در برابر بادهای سرد محافظت شده و در صورت وقوع یخبندان، با پوشش سبک محافظت شود.

نور و تابش خورشید

این گونه کاملاً آفتاب‌دوست است و برای رنگ نقره‌ای درخشان برگ‌ها به نور کامل نیاز دارد. کاشت در مکانی با حداقل ۶–۸ ساعت آفتاب مستقیم در روز توصیه می‌شود. سایه‌دوست نیست و در نیم‌سایه رشد ضعیف، فاصله میان‌گره‌ای بلند و کاهش تراکم برگ دیده می‌شود. در مناطق بسیار گرم، وجود تهویه خوب و نسیم ملایم از سوختگی برگ‌ها در تابستان پیشگیری می‌کند.

خاک، زهکشی و pH

Leucadendron argenteum به خاک‌های سبک، شنی تا شنی‌لومی با زهکشی عالی نیاز دارد. ایستابی آب در اطراف ریشه برای این گیاه کشنده است و باعث پوسیدگی ریشه می‌شود. بهترین واکنش خاک کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۵٫۵ تا ۷) است. خاک‌های سنگین رسی باید با شن درشت، پرلیت یا مواد آلی سبک اصلاح شوند. استفاده از کودهای فسفر بالا توصیه نمی‌شود، زیرا پروتئاها نسبت به فسفر اضافی حساس هستند.

رطوبت هوا و آبیاری

این درختچه به هوای نسبتاً خشک تا معتدل عادت دارد و رطوبت بسیار بالا می‌تواند خطر بیماری‌های قارچی را افزایش دهد. آبیاری باید عمیق ولی با فاصله انجام شود تا سطح خاک بین دو آبیاری خشک شود. در سال‌های نخست استقرار، حفظ رطوبت یکنواخت بدون غرقاب شدن خاک اهمیت زیادی دارد. پس از استقرار، تا حدی نسبت به خشکی مقاوم است اما در دوره‌های گرمای شدید به آبیاری منظم نیاز دارد.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين جنس :
 

درخت نقره‌ای (لئوکادندرون نقره‌ای)

گياهان ديگر از همين خانواده :
 

بوته پشمی استرالیایی پروتئا ریش‌سیاه بانکسیا اشبی ماکادميا

  محسن شهاب الدین