۱۳۹۴ هشتم آذر

یاس ایتالیایی

Jasminum humile Italian jasmine که به فارسی یاس ایتالیایی نامیده میشود، گیاهی از خانواده Oleaceae بومی ایتالیا و بخش هایی از آسیا می باشد. نیاز های این گیاه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دمای محیط: نواحی گرم خاک: خاک های زهکش دار با پی اچ خنثی تا کمی اسیدی

دانستنیهای علمی

نام علمي

Jasminum humile

نام لاتين

Italian jasmine

خانواده (تيره)

Oleaceae

بسیاری از گیاهانی که در فارسی به آنها یاس اطلاق می شود، جزء تیره ی زیتون (Oleaceae) می باشند. مانند یاس زرد که گل های آن در اوایل بهار ظاهر می شود، یاس بنفش یا یاس خوشه ای که گل های آن معطر است و روی گیاهی به نام برگ نو پیوند می شوند و یا یاس معطر دیگری که در گلخانه کشت و کار آن متداول است و مقاومت چندانی به سرما ندارند.

خصوصیات - معرفی

ساقه و عادت رشدی

Jasminum humile (یاس ایتالیایی) یک درختچهٔ نیمه‌بالارونده و پرشاخه است که ساقه‌های آن باریک، انعطاف‌پذیر و در سنین جوانی سبز تا سبزِ مایل به قهوه‌ای هستند و با افزایش سن، پوست ساقه کمی چوبی و قهوه‌ای‌تر می‌شود. شاخه‌ها معمولاً حالت قوسی و گسترده دارند و برای تکیه‌دادن به داربست یا بوته‌های مجاور آمادگی نشان می‌دهند.

برگ

برگ‌ها اغلب مرکبِ شانه‌ای و شامل چند برگچهٔ بیضوی تا نیزه‌ای هستند؛ لبهٔ برگچه‌ها معمولاً صاف و نوک آن‌ها اندکی تیز است. سطح برگ سبزِ تیره و نسبتاً براق بوده و بافت آن از نازک تا نیمه‌چرمی متغیر است. برگ‌ها روی ساقه به صورت متقابل قرار می‌گیرند و دمبرگ و محور برگ مرکب، ظریف و انعطاف‌پذیر است.

گل

گل‌ها زردِ روشن تا زردِ طلایی و خوشبو هستند و به صورت خوشه‌ای یا دسته‌ای در انتهای شاخه‌های جوان تشکیل می‌شوند. هر گل دارای جام لوله‌ای باریک است که در انتها به لوب‌های ستاره‌ای باز می‌شود. ویژگی شاخص گل، رنگ زرد درخشان همراه با عطر شیرین و نافذ آن است.

میوه و اندام‌های زایشی پس از گلدهی

پس از گرده‌افشانی، میوه معمولاً به شکل توت‌های کوچک و گرد تشکیل می‌شود که در روند رسیدگی به رنگ تیره متمایل می‌گردد. کاسبرگ در پای گل باقی می‌ماند و می‌تواند تا مرحلهٔ تشکیل میوه قابل مشاهده باشد.

شرایط نگهداری یاس ایتالیایی

نور مورد نياز

زیاد

آبياري و رطوبت

کمی مرطوب

دماي مورد نياز

نواحی گرم

خاک مورد نياز

خاک های زهکش دار با پی اچ خنثی تا کمی اسیدی

گیاه زینتی "یاس ایتالیایی" که به آن یاس زرد نیز گفته می شوند یکی از گیاهان گلدار از جنس یاس و از خانواده زیتون می باشد. این گیاه بومی افغانستان، تاجیکستان، نپال، میانمار، کوه های هیمالیا و جنوب غربی چین می باشد. گونه های خودروی این گیاه در نواحی مانند یونان، سیسیل و یوگوسلاوی به صورت اهلی در آمده و در سطح وسیع کشت می شود.

این گیاه به فرم درختچه ای مدور و نیمه همیشه سبز بوده با ساقه های ضخیم می باشد. این درختچه ها معمولاً تا ارتفاع 2.5 تا 4 متر و با گستردگی حدود 3 متر رشد می کنند. برگ ها به رنگ سبز تیره، محکم، به طول حدود 5 سانتیمتر با 5 تا 7 برگچه مرکب شانه ای هستند. در بسیاری از نواحی، برگ های این گیاه در تمام طول زمستان سبز بوده و روی شاخه ها قرار دارند. ولی در زمستان های بسیار سرد و طولانی، شاخ و برگ و جوانه ها ممکن است دچار یخ زدگی شوند. جوانه های گل معمولاً در بهار و تابستان به صورت خوشه هایی متشکل از حدود 6 گل زرد رنگ و معطر تشکیل می شوند. نام گونه ای این گیاه (humile) به معنی کند رشد می باشد. کولتیوارهای متعددی از این گونه شناسایی شده است که یکی از مهمترین این کولتیوارها، Revolutum می باشد. میوه های آن به صورت سته ای و به رنگ سیاه هستند.

بهترین نواحی برای رشد این درختچه ها، نواحی با آب و هوای گرم با آفتاب کامل است اما در خاک های به خوبی آبیاری شده می تواند آب و هوای سردتر و نواحی با سایه ی پراکنده را نیز تحمل کند.

خاک بستر آن باید‎ زهکش خوبی داشته باشد. افزودن کود گیاهی پوشیده شده با گل سنگ یا خزه، کمپوست یا خاک برگ به خاک آنها در شروع یک رشد سالم و بهینه به گیاه کمک می کند.

تمامی ارقام یاس زرد مناطق آفتابی یا حداقل خیلی روشن را ترجیح می دهند و در تمام خاک ها حتی خاک های آهکی می توانند رشد کنند، ولی خاک های هوموسی برای این گیاه بهترین خاک است و در آن بهترین رشد را انجام می دهد.

پی اچ مناسب خاک برای این گیاه در محدوده ی پی اچ خنثی (6.6 تا 7.5) می باشد.

پس از پایان گلدهی باید شاخه های پیر این بوته ها را هرس کرد تا شاخه های جوان جانشین آنها شود.

مقابله به آفات یاس ایتالیایی

آفات رایج یاس ایتالیایی (Jasminum humile)

شپشک آردآلود و شپشک سپردار با ترشحات چسبناک و رشد کپک دوده‌ای، شته‌ها با پیچیدگی برگ و ضعف رشد، و کنه تارتن با لکه‌های ریز زرد و تار روی برگ‌ها از آفات مهم‌اند. پایش هفتگی پشت برگ‌ها و حذف شاخه‌های به‌شدت آلوده، کلید کنترل زودهنگام است. برای کنترل، شست‌وشوی گیاه با آب پرفشار ملایم، استفاده از صابون حشره‌کش یا روغن‌های باغبانی (به‌ویژه برای شپشک‌ها)، و تقویت دشمنان طبیعی مانند کفشدوزک‌ها توصیه می‌شود.

بیماری‌های قارچی و باکتریایی

سفیدک پودری به‌صورت پوشش سفید روی برگ‌ها، لکه‌برگی‌ها با لکه‌های قهوه‌ای/سیاه، و پوسیدگی ریشه ناشی از خاک سنگین و آبیاری زیاد شایع است. تهویه مناسب، آبیاری در پای بوته و پرهیز از خیس کردن شاخ‌وبرگ، شدت بیماری را کم می‌کند. در صورت بروز، حذف برگ‌های آلوده و کاربرد قارچ‌کش‌های مناسب (گوگرد برای سفیدک یا قارچ‌کش‌های مسی/سیستمیک طبق برچسب) می‌تواند مؤثر باشد.

پیشگیری و مدیریت تلفیقی

نور کافی، زهکشی خوب، آبیاری منظم اما بدون ماندابی شدن، و تغذیه متعادل، مقاومت گیاه را افزایش می‌دهد. هرگونه سمپاشی باید با رعایت دوز و فاصله مصرف و ترجیحاً در هوای خنک انجام شود. قرنطینه گیاهان تازه‌وارد و ضدعفونی ابزار هرس، از انتقال آفات و بیماری‌ها جلوگیری می‌کند.

نحوه تکثیر یاس ایتالیایی

در اواخر بهار یا ابتدای تابستان از جوانه های گیاه مادری می توان گیاه جدید را به روش قلمه زدن جدا کرد. روش دیگری هم وجود دارد که در آن شاخه تازه رشد کرده ای از گیاه مادر را از قسمت ساقه به داخل خاک خم می کنند (روش خوابانیدن). پس از ریشه زایی آن قسمت، شاخه متصل کننده بین گیاه جدید و گیاه مادر را قطع می نمایند. اکنون گیاه جدید مستقل است و می تواند به خاک دیگری منتقل شود. پیشنهاد می شود کاشت یا انتقال گیاهان جدید در زمستان و هنگام خواب زمستانی گیاه انجام شود. اما گیاه جدید ورودی به باغچه شما می تواند در هر زمانی از سال، درون خاک کاشته شود.