یاسمن تابستانه

دانستنیهای علمی

یاسمن تابستانه گیاهی است معطر از خانواده زیتون که متعلق به آسیای مرکزی است. کشورهایی نظیر قفقاز ، شمال ایران، افغانستان، هیمالیا و غرب چین.
این گیاه به یاس سفید شهرت دارد، معروفترین گونه از گلهای یاس است که عطر و بوی آن در جهان شهرت دارد و بسیاری از کمپانی های عطر و ادکلن از اسانس آن استفاده میکنند.
این همان گلی است که شعرا از آن زیاد نام میبرند و گل مورد علاقه شاعران بزرگ ایران است و در زبان انگلیسی آنرا Poet’s jasmine که به معنی یاس شاعران است مینامند.
این گل بیشترین عطر خود را در هنگام غروب دارد و برداشت آن معمولاً در این زمان است.
در تابستان این گیاه نسبت به ماههای دیگر دارای عطربیشتری است.
یاسمن تابستانه دارای خواص دارویی نیز میباشد :در درمان هپاتيت ، قابليت ضد ويروسي ، آرام بخش ، كاهش افسردگي و استرس مفيد است .
نگهداری از این گل در گلدان و در آپارتمان نیز امکان پذیر میباشد.

خصوصیات - معرفی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت مرطوب دماي مورد نياز 20 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک مخلوط ( 2 قسمت پیت ماس، یک قسمت لوم، دو قسمت ماسه )

jasminum officinalis (یاسمن تابستانه) به صورت درختچه میباشد و ارتفاعی بین 6 تا 9 متر دارد و در 2 تا 4 متر گسترده میشود.
این گیاه دارای گلهایی معطر است که از بهار تا پاییز دیده میشوند.
گلهای این گیاه به رنگ سفید و یا صورتی میباشند.
شاخ و برگ یاسمن تابستانه دارای کرک میباشد و برگهایی پر مانند دارد.

شرایط محیط رشد

نگهداری از این گیاه به شرح زیر میباشد:
این گیاه بهتر است در جای آفتابی نگهداری شود و دمای 20 درجه دمایی مناسب برای این گیاه میباشد.(تحمل سرما را ندارد.)
خاک مناسب:  مخلوط ( 2 قسمت پیت ماس یک قسمت لوم و دو قسمت ماسه ) خاک باید به خوبی زهکشی شده باشد.
این گیاه باید در تابستان و بهار زیاد آبیاری شود ولی در زمستان نیازی به آبیاری ندارد.

مقابله به آفات یاسمن تابستانه

این گیاه دارای خواصی نیز میباشد:
عصاره این گیاه در طب عامیانه استفاده می شود. مثلاً برای درمان هپاتیت در جنوب چین مورد استفاده است. همچنین دارای قابلیت های ضد ویروسی است.
اثر عصاره جوانه های تازه گل بر روی باروری زن ها مورد مطالعه قرار گرفت و این عصاره سبب کاهش قابل توجهی در سطح پروژسترون سرم بوده است.
عطر یاس به عنوان آرام بخش و تسکین دهنده است و کمی خواب آلود شرح داده شده و برای کاهش افسردگی و استرس مفید می باشد.
همچنین عصاره یاس سفید به عنوان داروی تقویت کننده غرایز جنسی در دارو سازی استفاده میشود.
مقدار بسیار کمی روغن از یاس سفید استخراج به دست می آید که یک روغن بسیار گران است ، اما می توان آن را در غلظت های پایین تهیه کرد.

نحوه تکثیر یاسمن تابستانه

تکثیر:
روش تكثير قلمه زدن و خواباندن ساقه در خاك تا ريشه مستقل توليد كند و سپس از بوته اصلي جدا شود .

مروری بر راهبردهای تولیدمثل یاسمن تابستانه

یاسمن تابستانه (Jasminum officinale) یک درختچه یا روندهٔ معطر و زینتیِ رایج در خانه و باغ است، بنابراین تکثیر آن بیشتر به روش‌های رویشی انجام می‌شود تا ویژگی‌هایی مانند عطر و رشد یکنواخت حفظ گردد. در تکثیر خانگی، هدف اصلی تولید گیاهانی همسان با بوتهٔ مادری و با استقرار سریع است.

تکثیر از طریق قلمه ساقه

رایج‌ترین روش، قلمهٔ نیمه‌خشبی در اواخر بهار تا تابستان است. قطعات 8–12 سانتی‌متری از شاخه‌های سالم انتخاب شده، برگ‌های پایینی حذف و قلمه در بستر سبک و مرطوب (پیت/کوکوپیت + پرلیت) قرار می‌گیرد. رطوبت بالا و نور غیرمستقیم، ریشه‌زایی را به‌طور معنی‌داری افزایش می‌دهد و استفاده از هورمون ریشه‌زا می‌تواند موفقیت را بیشتر کند.

خوابانیدن (Layering)

برای بوته‌های رونده، خوابانیدن ساده یا خوابانیدن نوک شاخه بسیار مؤثر است. بخشی از ساقهٔ انعطاف‌پذیر روی خاک ثابت می‌شود و ناحیهٔ تماس کمی زخمی یا پوست‌برداری سطحی می‌گردد تا ریشه‌دهی تحریک شود. پس از تشکیل ریشه، گیاهچه از بوتهٔ مادری جدا و منتقل می‌شود؛ این روش معمولاً درصد موفقیت بالایی دارد زیرا شاخه تا زمان ریشه‌دار شدن تغذیه می‌شود.

تقسیم بوته و پاجوش‌ها

در بوته‌های مسن که چند ساقهٔ پایه‌ای دارند، می‌توان در زمان خواب نسبی (اواخر زمستان/اوایل بهار) بوته را با حفظ ریشه‌های کافی تقسیم کرد. اگر پاجوش یا شاخه‌های ریشه‌دارِ نزدیک پایه شکل گرفته باشد، جداسازی آن‌ها نیز راهی سریع برای تکثیر است.

تکثیر از بذر (کم‌کاربرد)

اگرچه یاسمن می‌تواند بذر تولید کند، تکثیر بذری در کشت زینتی کمتر ترجیح داده می‌شود، زیرا ممکن است یکنواختی صفات (عطر، قدرت رشد) کاهش یابد و زمان رسیدن به گل‌دهی طولانی‌تر شود.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

این گیاه به کود متعادل که ۱۲-۱۲-۱۲ است نیاز دارد این کود در آب حل میشود و آبی رنگ است نیم قاشق چایخوری آنرا در چهار لیتر آب حل کنید و با آب پاش روی برگهای گیاه بپاشید تا آنرا خیس کند و باقی را در پای گیاه و در گلدان بریزید.
فراوانی گلهای گیاه یاس مخصوصا در گلدان به کود دهی منظم آن مستقیما ربط دارد، کود دادن را در تمام فصل گل دهی که تا اوایل زمستان هم میرسد هر پانزده روز یکبار میتوانید ادامه دهید از قاشق اندازه گیری استفاده کنید و اندازهء کود را تغییر ندهید.
وقتی سرما به ۱۰ درجه بالای صفر رسید آنرا به مکان مسقف بیاورید و دیگر به آن کود ندهید تا بهار بعد که هوا دوباره گرم شود و بتوانید آنرا بیرون بگذارید .
پس از آن باز میتوانید بمحض بیدار شدن گیاه برنامه کود دهی به آنرا ادامه دهید.
یاس داخل گلدان زیاد بزرگ نمیشود , در مناطق گرمسیر آنرا بیرون و در حیاط بکارید و از نی یا چوب برای سر پا نگه داشتن گیاه استفاده کنید و یا آنرا کنار دیوار بکارید تا روی دیوار حیاط رشد کند و به پایین بیفتد.

عوارض جانبی - هشدار

بیماری خاصی این گیاه را تهدید نمیکند.

نکات ایمنی و هشدارهای مهم درباره یاسمن تابستانه (Jasminum officinale)

یاسمن تابستانه گیاهی زینتی و معطر است، اما در نگهداری و کاربرد آن باید چند نکته هشداردهنده را جدی گرفت. تماس مکرر با شیره گیاه یا برگ‌های آسیب‌دیده ممکن است در برخی افراد باعث تحریک پوستی یا درماتیت تماسی شود؛ به‌ویژه هنگام هرس، قلمه‌گیری یا جابه‌جایی بهتر است از دستکش استفاده شود.

اگرچه در منابع مختلف سمیت شدید برای این گونه گزارش نمی‌شود، بلع تصادفی برگ یا گل می‌تواند در کودکان یا حیوانات خانگی باعث ناراحتی گوارشی خفیف تا متوسط (تهوع، استفراغ یا اسهال) شود؛ بنابراین گلدان را دور از دسترس نگه دارید و از مصرف خوراکی خودسرانه اجزای گیاه پرهیز کنید.

از نظر بهداشتی-گیاه‌پزشکی، یاسمن می‌تواند میزبان آفاتی مانند شته، شپشک و کنه تارعنکبوتی باشد و در شرایط تهویه ضعیف یا آبیاری سنگین، مستعد بیماری‌های قارچی و لکه‌برگی می‌شود. قرنطینه گیاه جدید، بررسی هفتگی پشت برگ‌ها، و پرهیز از خیس ماندن طولانی برگ‌ها به کاهش آلودگی کمک می‌کند.

در فضای باز، رشد رونده و پیچنده آن می‌تواند گیاهان مجاور را بپوشاند و نور را محدود کند؛ پس هرس منظم و هدایت شاخه‌ها برای جلوگیری از خفگی گیاهان اطراف ضروری است.

ساير تصاوير :  

گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس یاس و همه گونه های آن

گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره زیتون و جنس های آن