ثعلب پروانه ای

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و جایگاه تبارشناختی

Gymnadenia conopsea (ثعلب پروانه‌ای) یک ارکیدهٔ علفی و چندساله از خانوادهٔ Orchidaceae (ارکیده‌سانان) است. این گونه در سردهٔ Gymnadenia قرار می‌گیرد؛ سرده‌ای که با گل‌آذین‌های خوشه‌ای متراکم و گل‌های خوشبو شناخته می‌شود. در متون علمی، نام معتبر آن معمولاً به صورت Gymnadenia conopsea (L.) R.Br. ذکر می‌شود که نشان‌دهندهٔ تاریخچهٔ نام‌گذاری آن در نظام رده‌بندی گیاهان است.

پراکنش بومی و زیستگاه

این گونه به‌طور بومی در بخش بزرگی از اروپا و آسیا پراکنده است و در نواحی معتدل نیمکرهٔ شمالی گزارش می‌شود. زیستگاه‌های معمول آن شامل چمنزارهای کم‌کود، مراتع آهکی، حاشیهٔ جنگل‌ها و دامنه‌های کوهستانی است و غالباً در خاک‌های با زهکشی مناسب و مواد غذایی نسبتاً کم بهتر پایدار می‌ماند. ثعلب پروانه‌ای از نظر بوم‌شناسی به همزیستی قارچی (میکوریزا) برای جوانه‌زنی بذرهای بسیار ریز ارکیده وابسته است؛ ویژگی‌ای کلیدی در چرخهٔ زندگی بسیاری از ارکیده‌ها.

ویژگی‌های علمی شاخص

گل‌ها معمولاً معطرند و این عطر می‌تواند در جذب گرده‌افشان‌ها نقش داشته باشد. ساختار گل در ارکیده‌ها تخصص‌یافته است و با فراهم کردن جایگاه تماس گرده (پولینیا) به انتقال کارآمد گرده کمک می‌کند. در بسیاری از جمعیت‌ها، زمان گل‌دهی با شرایط اقلیمی محلی هم‌خوان می‌شود و می‌تواند شاخصی برای تغییرات زیستگاهی باشد.

تاریخچهٔ مطالعه و نام‌گذاری

این گیاه از دیرباز در فلورهای اروپایی و آسیایی ثبت شده و در سنت رده‌بندی گیاهان گلدار، با تکمیل توصیف‌های ریخت‌شناسی و بازنگری‌های سرده‌ای تثبیت شده است. ثبت نام گونه با استناد به (L.) و سپس R.Br. بازتاب انتقال و اصلاح نام در تاریخ آرایه‌شناسی گیاهی است.

خصوصیات - معرفی

نور مورد نياز کم آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15-20 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز کوهپایه ها و زیر سایه درختان

گل های فراوان کوچک صورتی و معطر دارد. گلبرگ ها و کاسبرگ ها هم اندازه است. زمان گلدهی اواسط خرداد تا اوایل مرداد می باشد. این گیاه در سایه درختان جنگلی رشد می کند و در نواحی شمالی کشور بیشتر دیده می شود. گیاهی علفی، پایا و دارای غده های گرد است. ارتفاع این گیاه به 30 تا 40 سانتی متر می رسد. برگ های پایینی نیزه ای شکل، باریک یا گاهی بیضی هستند. پایه آنها در اطراف گل رشد می کند که به برگ های نازک تر ساقه می چسبند و تقریبا تا گل ها را می پوشانند. برگ ها سبز و بدون لکه هستند. 

شرایط محیط رشد

این گیاه به سرما حساس نیست. این گونه دوجنسه می باشد و توسط زنبورها و پروانه ها گرده افشانی می شوند. این گیاه در سایه رشد می کند و خاک مرطوب یا خشک را ترجیح می دهد. 

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

ثعلب ماده ای مانند نشاسته است با مزه شیرین با بوی نسبتا ناخوشایند، این ماده خیلی مغذی است در نوشیدنی ها به کار می رود و برای تهیه نان استفاده می شود. در درمان سوزش و ناراحتی های معده و روده به کار می رود. 

ساير تصاوير :  

گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره ثعلبیان و جنس های آن