دانستنیهای علمی
ردهبندی و خویشاوندی
کدو خورشتی با نام علمی Cucurbita pepo از خانواده Cucurbitaceae و از جنس Cucurbita است. این خانواده شامل خیار، طالبی، هندوانه و انواع دیگر کدوها است و یکی از مهمترین گروههای گیاهی زراعی در نواحی گرم بهشمار میآید.
منطقه بومی و زیستگاه
خاستگاه اصلی Cucurbita pepo آمریکای مرکزی و شمالی است و احتمالاً ابتدا در مکزیک و جنوب ایالات متحده اهلی شده است. این گونه در زیستگاههای نسبتاً گرم با خاکهای حاصلخیز و زهکشی خوب رشد میکند و نسبت به سرما حساس است.
تاریخچه کشت و گسترش
شواهد باستانگیاهی نشان میدهد که کدوهای این گروه چند هزار سال پیش توسط بومیان قاره آمریکا کشت میشدهاند. پس از تبادل کلمبی، بذرهای Cucurbita pepo به اروپا، خاورمیانه و سپس آسیا راه یافتند. در ایران، کدو خورشتی بهتدریج به یکی از سبزیهای مهم تابستانه در باغهای خانگی و مزارع تبدیل شده است و تنوع ارقامی آن رو به افزایش است.
![کدو مسمایی / کدو خورشتی]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
مرطوب
دماي مورد نياز
18 تا 30 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
زمین های نیمه سنگین و دارای هوموس کافی
|
منشأ کدوها از آمریکای مرکزی (از مکزیک تا پرو) است. سرخپوستان پرویی از 8000 سال پیش اقدام به کشت کدو خورشتی می کردند.
جنس کوکوربیتا دارای گونه های گیاهی متعددی است که گونه ی C. pepo یکی از گونه های معروف این جنس می باشد.
کدوئیان زراعی گیاهانی یکپایه هستند و بیشتر تاک های طویل خزنده در روی زمین و عادت رشدی خزنده دارند مگر وقتی داربست شوند. ارقام معینی از کدو خورشتی نیز وجود دارند که دارای میانگره های کوتاه بوده و عادت به رشد بوته ای و درختچه ای دارند.
ریشه های اصلی به طور عمیق یا متوسط ریشه دوانی می کنند، سیستم ریشه ای به طور افقی گسترش می یابد، اگرچه کم عمق است.
گل ها زرد روشن و به طور انفرادی در محورهای برگ حمل می شوند و به ندرت بیشتر از یک روز باز می مانند.
ساقه ی این کدو گوشه دار و دارای شیارهای طولانی است. برگ ها تقریباً سخت و گاهگاهی همراه با لکه هایی به رنگ های متنوع دیده می شود. کرک های روی دمبرگ ها در این نوع تیز و اغلب برنده است.
میوه این گیاه اغلب به رنگ سبز تیره یا سبز روشن است که در اغلب ارقام همراه با لکه های سفید مشاهده می شود. متوسط طول میوه 30 سانتیمتر و به عرض 12 سانتیمتر است. گیاه به طور متوسط، 5 تا 6 میوه تولید می کند که وزن هر میوه حدود 100 تا 200 گرم است.
![summer squash]()
شرایط محیط رشد
بیشتر کدوئیان زراعی برای رشد در دماهای از 18 تا 30 درجه سانتیگراد سازگار شده اند و کمتر در دماهای پایینتر رشد می کنند و با یخبندان خسارت می بینند و از بین می روند. بذر کدو در دمای 12 درجه سانتیگراد شروع به جوانه زدن کرده ولی دمای اپتیمم برای جوانه زنی 33 تا 34 درجه سانتیگراد است. رشد گرده در کدوها در دمای 8 تا 10 درجه سانتیگراد آغاز می شود، به عبارت دیگر، تلقیح این گیاهان برخلاف خیار (14 تا 15 درجه سانتیگراد) و طالبی (18 درجه سانتیگراد) در دمای پایین نیز انجام می گیرد.
طول دوره رویش نسبت به انواع مختلف آن متفاوت بوده و بین 100 تا 150 روز است.
مناطق آفتابی و زمین های مرطوب برای کاشت این گیاه بسیار مناسب است (سطح آب زیرزمینی بیش از 75 سانتیمتر). باید توجه داشت که این گیاه در مقایسه با سایر سبزی ها، بیش از اندازه نسبت به وزش باد حساس است. از این نظر کشت توأم با ذرت شیرین توصیه می شود.
زمین های نیمه سنگین و دارای هوموس کافی برای کشت این گیاه مناسب است. خاک های حاصلخیز یا زهکشی خوب با دامنه ای از پی اچ 6.5 تا 7.5 بهترین وضعیت برای رشد و باردهی خوب هستند. به علت نیازهای رطوبتی بالای این محصولات، خاک هایی با ظرفیت نگهداری آب بالا و رطوبت ذخیره شده مناسب، بازده محصولات بالایی دارند.
![Cucurbita pepo]()
مقابله به آفات کدو مسمایی / کدو خورشتی
آفات مهم کدو مسمایی (Cucurbita pepo) و مدیریت آنها
شتهها (Aphis gossypii) با مکیدن شیره گیاهی موجب پیچیدگی برگ و انتقال ویروس میشوند؛ کنترل تلفیقی شامل حذف علفهای هرز میزبان، رهاسازی کفشدوزکها، و محلولپاشی صابون حشرهکش یا روغن ولک در آلودگیهای اولیه توصیه میشود. مگس سفید و تریپس نیز زردی و کاهش رشد ایجاد میکنند؛ استفاده از کارتهای زرد چسبنده، تهویه مناسب و پرهیز از مصرف بیرویه ازت کمککننده است. کنه تارتن در هوای گرم و خشک لکههای نقطهای و تار ایجاد میکند؛ افزایش رطوبت نسبی، شستوشوی برگها و کاربرد کنهکشهای کمخطر در صورت نیاز موثر است. کرمهای برگخوار و میوهخوار با تغذیه مستقیم خسارت میزنند؛ جمعآوری دستی، تله نوری و استفاده هدفمند از Bacillus thuringiensis پیشنهاد میشود.
امراض رایج و راهکارهای پیشگیری و کنترل
سفیدک پودری (Erysiphe spp.) با پوشش سفید روی برگها باعث افت فتوسنتز میشود؛ کاشت با فاصله مناسب، حذف برگهای آلوده و کاربرد گوگرد یا قارچکشهای مجاز مفید است. سفیدک دروغی (Pseudoperonospora cubensis) لکههای زاویهدار زرد و کپک خاکستری زیر برگ ایجاد میکند؛ آبیاری قطرهای، پرهیز از خیسکردن شاخوبرگ و تناوب زراعی ضروری است. پوسیدگیهای ریشه و طوقه (Pythium/Phytophthora) در خاک سنگین تشدید میشوند؛ زهکشی، بستر مرتفع و ضدعفونی ابزار توصیه میشود. ویروس موزاییک کدو (ZYMV/WMV) باعث موزاییک و بدشکلی میوه است؛ کنترل ناقلها (شته)، حذف بوتههای آلوده و استفاده از بذر سالم کلیدی است.
![کدو مسمایی / کدو خورشتی]()
نحوه تکثیر کدو مسمایی / کدو خورشتی
کاشت:
آماده کردن زمین برای این گیاهان، کاملاً شبیه تهیه زمین خیار است. بذرها عموماً در عمق 2 سانتیمتری در خاک های سنگین و عمق 5 سانتیمتر در خاک های شنی کاشته می شوند. دمای خاک باید حداقل بالای 15 درجه سانتیگراد برای جوانه زنی باشد. رویش در 30 تا 35 درجه در یک هفته اتفاق می افتد.
بذرپاشی مستقیم را می توان در زمین اصلی بعد از رفع خطر سرمای بهاره، در اواسط تا اواخر اردیبهشت ماه آغاز کرد و یا اینکه بذر را ابتدا در خزانه پرورش داد و سپس نشای آن را در زمین اصلی منتقل کرد. برای این کار تعداد 2 تا 3 بذر را در گلدان های توربی و یا کاغذی در عمق 2 تا 3 سانتیمتری قرار می دهند. دمای لازم خزانه برای برای پرورش این گیاه، 18 درجه در روز و 14 درجه سانتیگراد در شب است. نشاها پس از مدت حدود 3 هفته آماده انتقال خواهد بود.
![summer squash]()
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
ارزش غذایی:
کدوها از نظر ارزش غذایی حدواسط بین خیار و هندوانه هستند. در 100 گرم ماده تازه آن حدود 90 تا 93 درصد آب و 7 تا 10 درصد ماده خشک وجود دارد. حدود 6 درصد ماده خشک را قندهای مختلف تشکیل می دهد و بقیه پروتئین، چربی و سایر مواد است. میزان کالری در این گیاهان بین 80 تا 150 کیلوژول است.
بذر کدو دارای مقادیر زیادی چربی است. در برخی موارد به بیش از 50 درصد نیز می رسد. اسیدهای چرب بیشتر از انواع لینول، پالمتین و استارین هستند.
املاح معدنی کدوها بسیار کم است.
![معرفی و راهنمای پرورش درختان میوه - کدو مسمایی / کدو خورشتی]()
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
آشنایی با جنس کدو و همه گونه های آن گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره کدوییان و جنس های آن