دانستنیهای علمی
Onion ( پیاز ) ، گیاهی است 2 ساله از خانواده Alliaceae ( آلیاسه ) ، که منشا آن ایران و افغانستان بوده و از آنجا به سایر نقاط دنیا انتقال پیدا کرده است .
این گیاه دارای خواص بسیار زیادی میباشد واز زمانهای ماقبل تاریخ وجود داشته است.
مردم مصر و كلده از آن در غذاهایشان استفاده میكردهاند. مخصوصاً در مصر پیاز در مراسم مذهبی بهكار میرفته و احترام خاصی داشته است.
یونانیان و رومیان نیز آن را میشناخته و مصرف میكردهاند.
پیاز در کشور ما در اغلب استانها ، مخصوصا گیلان-مازندران-هرمزگان-کرمان-خوزستان-تهران-خراسان و اصفهان کاشته می شود.
![پیاز خوراکی]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
مرطوب
دماي مورد نياز
دمای بین -6 تا 34 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک شنی ، ماسه ای ، لومی و خوب زهکشی شده
|
پیاز انواع مختلف دارد مانند پیاز سفید، پیاز بنفش، پیاز قرمز و یا مخلوطی از قرمز و بنفش.
ساقه پیاز تا ارتفاع یك متر هم میرسد كه آن هم استوانهای و توخالی است.
گستردگی این گیاه بین 15 تا 22 سانتیمتر است و دارای سرعت رشد بالایی میباشد .
گلهای پیاز به رنگ سفید یا بنفش بهصورت چتر در انتهای ساقه دیده میشود.
فصل شکوفایی گلها تابستان میباشد .
![onion]()
شرایط محیط رشد
شرایط محیط رشد گیاه Allium cepa ( پیاز ) به شرح زیر است :
خاک :خاک شنی ، ماسه ای ، غنی ، مرطوب و خوب زهکشی شده.
نور : آفتاب کامل .
دما : دمای بین -6 تا 34 درجه .
آبیاری : این گیاه به آبیاری زیاد نیاز دارد.
کوددهی : حتما صورت گیرد .
![Allium cepa]()
مقابله به آفات پیاز خوراکی
آفات مهم پیاز خوراکی
مگس پیاز (Delia antiqua) مهمترین آفت پیاز در کشتهای زراعی است. لاروها به پیازچه و پیاز آسیب زده و سبب پوسیدگی و زردی برگها میشوند. برای کنترل، تناوب زراعی با گیاهان غیرپیازی، حذف بقایای آلوده و استفاده از توری یا مالچ برای جلوگیری از تخمگذاری توصیه میشود. در صورت طغیان، کاربرد بهموقع حشرهکشهای توصیهشده با رعایت دوره کارنس ضروری است. تریپس پیاز نیز با مکیدن شیره برگها سبب لکههای نقرهای و کاهش فتوسنتز میشود.
مبارزه با تریپس شامل آبیاری منظم، اجتناب از تراکم زیاد و استفاده از دشمنان طبیعی است. در صورت نیاز، میتوان از حشرهکشهای انتخابی کمخطر برای حشرات مفید بهره گرفت.
بیماریهای قارچی و باکتریایی
سفیدک دروغی پیاز (Peronospora destructor) موجب لکههای زرد کمرنگ و پوشش خاکستری روی برگها میشود. استفاده از بذر سالم، تهویه مناسب، آبیاری صبحگاهی و عدم خیس ماندن طولانی برگها از راهکارهای اساسی پیشگیری است. مصرف قارچکشهای سیستمیک در مراحل حساس رشد میتواند شدت بیماری را کاهش دهد.
پوسیدگیهای فوزاریومی و باکتریایی انبار نیز اهمیت زیادی دارند. ضدعفونی خاک (در صورت امکان)، برداشت در زمان مناسب، خشککردن پیازها پیش از انبار و نگهداری در دمای پایین و تهویه کافی، از مهمترین روشهای کاهش خسارت هستند. مدیریت تلفیقی آفات و بیماریها، پایه پایداری تولید پیاز سالم است.
![پیاز خوراکی]()
نحوه تکثیر پیاز خوراکی
تکثیر :
پیاز را معمولا به دو شکل کشت می کنند یکی کشت مستقیم بذر در مزرعه اصلی در جای که محصول در آنجا تمام مراحل نموئی خود را سپری و شکل دو م آن کشت در قوریه موقتی که بعد ازآن به مزرعه اصلی منتقل می شود در بعضی از مناطق زارعین پیاز خورد را خریداری مینمایند ویا خودش توسط بذر پرورش میدهد و بعد از آن آنها را نشاء نموده و از آنها میتواند محصول زود رس را یدست آورد معمولا برای محصولات تجار تی ردیفی کشت میکنند و مقدار بذر آن بستگی به هدف محصولی که بدست می آید می باشد ولی در اکثر مناطق دنیا 4.4 تا 6.6 کیلو بذر در فی هکتار در ردیف های به فاصله 30تا 45 سانتی متر میباشد و ممکن است مقدار بذر را از 1.1 تا 11 کیلو گرام تغیر کند چنانجه این تغیر در اثر نوع زمین ،نوع آبیاری،عمق شخم، نوع کشت بمیان میآید در اکثر مناطق قبل از کشت بذور را با ادویه جات کیمیاوی ضد عفونی می کنند دیلیل آن هم بحاطر محافظت تخم در مقابل انواع بیماری های که در اثر نفوذ انواع میکروارگانیزم ها که عاملی امراض قارچی ،باکتریائی ،نیماتودی و غیره میباشد. بهترین زمان کشت پیاز در نوع بهاری زمانی میباشد که خطر یخ بندان موجود نباشد و در مورد پیاز های خورد عده در اولین فرصت که بتوان زمین را آماده ساخت کشت می گردد در مناطق جنوب پیاز را در زمستان پرورشمیدهند بنا براین بذر پیاز های خورد و یا نشا آنها را در خزان یا زمستان میکارند زمانی کشت نظر به شرایط اقلیمی منطقه متفاوت است و کشت بذر به منظور تولید نشا معمولا 4 تا 10 هفته قبل از تاریخ انتقال آنها صورت می گیرد . در زمان کشت باید متوجه باشیم هیچ نوع علف هرزی در مزرعه موجود نباشد زیرا پیاز در مقابل علف هرز فوق العاده حساس میباشد.
![onion]()
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
پیاز دارای تركیبات گوگردی، قند، كلسیم، املاح سدیم و پتاسیم، ید، سیلیس، آهن، فسفر و ویتامینهای A.B.C میباشد. پیاز دارای اسانس مخصوصی میباشد كه در اثر پختن از بین میرود.
پیاز خام فعالیت معده را زیاد میكند و در نتیجه ترشح اسید كلریدریك را تشدید میكند. بنابراین كسانیكه ناراحتی معده دارند ممكن است سوزش و درد در معده خود حس كنند. اینگونه اشخاص باید پیاز پخته مصرف كنند كه ترشحات دستگاه هاضمه را منظم كرده اشتها را زیاد و دل درد و نفخ معده را درمان میكند.
خواص داروئی
. پیاز از نظر طب قدیم ایران گرم و خشك است و دارای خواص بسیاری است.
. پیاز ادرارآوری قوی است و خام و پخته آن هر دو این اثر را دارند.
. برای رفع گاز معده از تنطور پیاز میتوان استفاده كرد. مقادر مصرف آن ۱۰تا ۱۵قطره است كه باید در آب حل كرده و مصرف نمود.
. برای رفع دردهای عصبی شربت پیاز بهترین دارو است شربت پیاز به این صورت تهیه میشود:
۱۰۰ گرم پیاز خام را با ۴۰۰ گرم آب مخلوط كرده و بپزید تا له شود سپس ۴۰۰ گرم قند روی آن بریزید و بگذارید كه جوش بزند تا قند حل شود سپس آن را صاف كنید و در یخچال قرار دهید.
. همانطور كه گفته شد پیاز دارای انسولین گیاهی است و استفاده از آن قند خون را پائین میآورد. بیماران مبتلا به مرض قند باید حتماً هر روزه از آن استفاده كنید.
. اگر پیاز را له كنید و در زیر شكم شخصی كه مبتلا به احتباس ادراری است قرار دهید ادرار را باز میكند.
. پیاز نیم پز برای سوختگیها نیز مؤثر است.
. پیاز خام محرك قلب است.
. پیاز باكتریكش است.
. پیاز تقویتكننده و نرمكننده سینه است. برای این منظور پیاز را آب پز كرده و بخورید.
. پیاز سنگ كلیه را خرد میكند.
. پیاز پخته ملین است.
. برای رفع خارش چشم چند قطره آب پیاز را در چشم بچكانید.
. برای درمان سنگینی گوش آب پیاز را در گوش بچكانید.
. ماسك پیاز روی صورت خون را بهطرف صورت میكشاند و رنگ صورت را درخشان میكند.
. پیاز چون گرم است برای كسانیكه طبع گرم دارند مضر است و اسراف در خوردن آن موجب فراموشی و سردرد میشود.
. پیاز لثهها را محكم میكند.
. پیاز كلسیم دارد دندانها و استخوانها را تقویت میكند و از نرمی استخوان جلوگیری میكند.
. پیاز معالج عفونتهای مجاری تنفسی از قبیل ورم گلو، برنشیت، گریپ و آسم میباشد.
. برای رفع سموم بدن پیاز توصیه میشود.
. برای آنكه پیاز زود هضم شود و آنهائی كه معده حساس دارند بتوانند آ نرا بخورند و از خواص آن استفاده كنند باید موقع پختن پیاز مقداری شكر روی آن بریزید و این عمل هضم پیاز را آسانتر خواهد كرد.
. برای درمان اسهال از پوست پیاز استفاده كنید بدین صورت كه پوست پیاز را بشوئید و در مقداری آب به مدت ده دقیقه بجوشانید، سپس آن را در داخل دستمالی ریخته و فشار دهید تا شیره آن گرفته شود. بعدا این شیره را با شكر شیرین كنید و روزی چند فنجان از آن را بشوئید تا اسهال كاملاً از بین برود.
. اگر پشه یا زنبور شما را گزید فوراً یك پیاز را بریده و روی محل گزیدگی بگذارید درد و خارش فوراً ساكت میشود.
. پیاز ترشی را برای از بین بردن یرقان و تقویت معده و روده و زیاد شدن اشتها مصرف میكنند.
. اگر از بوی پیاز ناراحت میشوید میتوانید بعد از خوردن پیاز برای رفع بوی آن باقلا پخته و یا گردوی پخته و یا نان سوخته بخورید.
. تخم پیاز گرم و خشك است و برای ازدیاد نیروی جنسی مصرف میشود.
. اگز از تخم پیاز پمادی درست كنید و روی سر ببندید از ریختن مو جلوگیری میكند.
. حتماً شنیدهاید كه در قدیم برای اینكه كسی از اسرار علمی سر درنیاورد آنها را با مركب نامرئی مینوشتند و مركب نامرئی چیزی غیر از آب پیاز نیست.
. در خاتمه برای اینكه بوی پیاز شما را ناراحت نكند و اشك از چشمان شما جاری نشود میتوانید پیاز را زیر آب شیر پوست بگیرید یا اینكه پیاز را در داخل ظرف بزرگ آب قرار دهید و در آب آن را پوست بكنید.
![معرفی و راهنمای پرورش سبزی جات غیر برگی - پیاز خوراکی]()
عوارض جانبی - هشدار
هشدار : همانطور که میدانید پوست گرفتن و رنده کردن پیاز باعث حساسیت های آلرژیک ( اشک چشم - آبریزش بینی ) خواهد شد .
![bulb onion - common onion]()
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
آشنایی با جنس پیاز و همه گونه های آن گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره آلیاسه - پیاز و جنس های آن