۱۳۹۵ هجدهم اردیبهشت

آلئوریتس تریسپرما

Aleurites trisperma OTAHEITE WALNUT که به فارسی آلئوریتس تریسپرما نامیده میشود، گیاهی از خانواده فرفیون - افوربیاسه، بومی چین، شبه قاره هند، جنوب شرقی آسیا و کوئینزلند می باشد. نیاز های این گیاه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: مرطوب دمای محیط: 19 تا 27 درجه سانتیگراد خاک: خاک های مرطوب، زهکش دار و کمی اسیدی

دانستنیهای علمی

نام علمي

Aleurites trisperma

نام لاتين

OTAHEITE WALNUT

خانواده (تيره)

Euphorbiaceae

جنس گیاهی "Aleurites" یکی از جنس های کوچک گیاهان گلدار و درختی از خانواده فرفیون یا افوربیاسه می باشد. این جنس اولین بار در سال 1776 شناسایی و معرفی گردید. این گیاهان بومی چین، شبه قاره هند، جنوب شرقی آسیا و کوئینزلند می باشند. همچنین به خوبی در آفریقا، آمریکای جنوبی و فلوریدا نیز پراکنش یافته است.

گیاهان این جنس اغلب درختانی یکپایه، همیشه سبز، چندساله یا تقریباً چندساله به ارتفاع 15 تا 40 متر با شاخه هایی پراکنده با رشد عمودی می باشند. برگ ها نیز دارای آرایش متناوب، تخم مرغی شکل تا تخم مرغی – نیزه ای یا گوشوارک های کوچک می باشند. بر روی هر دو سطح برگ های جوان کرک هایی مشاهده می شود. اما با افزایش سن، این برگ ها فاقد کرک خواهند شد.

گل ها به صورت دسته ای و در گل آذین هایی در انتهای شاخه ها تشکیل می شوند. این گل ها به رنگ سفید-کرمی، زنگوله ای شکل و معطر هستند. گل ها معمولاً دوجنسی بوده که گل های ماده به صورت منفرد در انتهای هر محور قرار دارند. گل های نر نیز به صورت خوشه ای و دارای 17 تا 32 پرچم در چهار چرخه می باشند. هر گل پنج تا شش گلبرگ دارد. گل های نر طویل تر و نازک تر از گل های ماده هستند. گل های ماده، تخمدان فوقانی می باشند.

میوه ها به صورت شفت و بزرگتر از آلو با برون بری (اگزوکارپ) گوشتی و نازک و دورن بری (اندوکارپ) چوبی وجود دارند. شکل میوه ها بر اساس گونه و منطقه پراکنش، متفاوت می باشد.

هر میوه حاوی بذوری سمی و روغنی است. روغن حاصل از بذرهای آن در تهیه پارافین و گریس مورد استفاده قرار می گیرند و یکی از اجزای اصلی روغن های جلا، رنگ و صابون به شمار می روند. اگر ماده سمی از روغن آن خارج شود، می توان از آن به عنوان روغن های خوراکی نیز استفاده کرد.

تعدادی از گونه های چینی خزاندار آن نیز امروزه تحت جنسی جدا به نام Vernicia دسته بندی می شوند.

جنس Aleurites دارای گونه های متعددی شامل موارد زیر می باشد:

1- Aleurites moluccanus (کندل نات یا آجیل شمع): بومی هند

2- Aleurites rockinghamensis: بومی گینه نو، کوئینزلند

3- A. cordatu

4- A. erraticus

5- A. fordii

6- A. japonicus

7- A. laccifer

8- A. montanus

9- A. peltatus

10- A. saponarius

11- A. trispermus

12- A. vernicifluus

13- A. vernicius

خصوصیات - معرفی

گیاه "Aleurites trisperma" یکی از گونه های جنس Aleurites بوده که راتباط خویشاوندی نزدیکی با کندل نات داشته و منبع غنی از اسیدهای چرب می باشد. این گیاه درختی در اندازه های متوسط (بزرگتر از کندل نات) و به ارتفاع 10 تا 15 متر یا بیشتر می باشد. برگ ها و شاخه های این گیاه بجز گل آذین ها، فاقد کرک می باشند. برگ ها نیمه گرد تا قلبی یا تخم مرغی پهن، به طول 10 تا 20 سانتیمتر و با حاشیه ای یکپارچه وجود دارند.

گل ها به قطر 10 تا 12 میلیمتر، با گلبرگ های واژتخم مرغی و کرک های انبوه بوده که در گل آذین هایی به طول 15 سانتیمتر تشکیل می شوند.

میوه ها گرد و نوک تیز، به قطر 5 تا 6 سانتیمتر هستند که وقتی از قسمت طولی شکافته می شوند دارای سه حجره و یک بذر می باشند.

بذر این گیاه دایره ای، پهن، صاف، با تعدادی شیار با پوسته ای شکننده و سخت به ضخامت 0.5 میلیمتر دیده می شوند.

بذور این گیاهان مانند سایر گونه های جنس Aleurites حاوی مقدار زیادی روغن و اسیدهای چرب که حدود 38 درصد آن را استئاریک اسید تشکیل می دهد، می باشند.

شرایط نگهداری آلئوریتس تریسپرما

نور مورد نياز

زیاد

آبياري و رطوبت

مرطوب

دماي مورد نياز

19 تا 27 درجه سانتیگراد

خاک مورد نياز

خاک های مرطوب، زهکش دار و کمی اسیدی

این گیاه به خوبی در نواحی گرمسیری و نیمه گرمسیری رشد کرده و شرایط پرورش آن همانند کندل نات است.

همانند کندل نات به دمای سالانه حدود 19 تا 27 درجه سانتیگراد نیاز داشته و دماهای 25 تا 28 درجه فارنهایت را نیز می تواند تحمل کند. آنها معمولاً می توانند به خوبی در آب و هوای گرمسیری با بارندگی فراوان رشد کنند اما نسبت به آب و هوای خشک نیز سازگاری دارند. پس از اینکه درخت به خوبی مستقر شد نیاز به نگهداری و مراقبت خاصی ندارد.

خاک مورد نیاز این گیاه نیاز باید به خوبی آبیاری شده، دارای زهکش و کمی اسیدی باشد.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

کاربردهای دارویی آلئوریتس تریسپرما

از دانه‌های آلئوریتس تریسپرما روغنی به‌دست می‌آید که در برخی نظام‌های طب سنتی برای بهبود یبوست، تحریک روده و دفع انگل‌های روده‌ای استفاده می‌شود. با این حال به‌دلیل سمیت نسبی روغن، مصرف خوراکی آن باید بسیار محدود و تحت نظر متخصص باشد.

در طب مردمی از ضماد تهیه‌شده از برگ‌ها و دانه‌های له‌شده برای تسکین دردهای مفصلی، روماتیسم و برخی التهاب‌های پوستی استفاده شده است. عصاره‌های الکلی بخش‌های هوایی نیز گاهی برای خاصیت ضدمیکروبی و ضدالتهابی بررسی می‌شوند.

کاربردهای صنعتی و فنی

کاربرد اصلی این گیاه صنعتی است نه خوراکی. روغن دانه‌ها به‌عنوان روغن خشک‌شونده در تولید لاک، رنگ، جوهر چاپ، صابون و جلا‌دهنده‌های چوب به‌کار می‌رود و به‌دلیل پایداری، در برخی روان‌کننده‌های صنعتی نیز مصرف می‌شود.

کنجاله باقی‌مانده پس از استخراج روغن، به‌دلیل داشتن ترکیبات سمی، به‌طور مستقیم خوراک دام نیست؛ اما پس از فرآوری می‌تواند به‌عنوان کود آلی و منبع نیتروژن برای بهبود حاصلخیزی خاک استفاده شود.

مقابله به آفات آلئوریتس تریسپرما

آفات رایج Aleurites trisperma

در آلئوریتس تریسپرما، آفات مکنده مانند شته‌ها، شپشک‌های آردآلود و سپردار می‌توانند با تغذیه از شیره گیاهی باعث زردی، پیچیدگی برگ و ترشح عسلک شوند که به رشد کپک دوده‌ای می‌انجامد. کنه‌های تارتن نیز در هوای گرم و خشک لکه‌های ریز روشن و تار نازک ایجاد می‌کنند. پایش هفتگی سطح زیرین برگ‌ها و سرشاخه‌ها کلید تشخیص زودهنگام است.

برای مدیریت، ابتدا اقدامات زراعی مانند هرس شاخه‌های شدیداً آلوده، شست‌وشوی برگ‌ها با آب و کاهش گردوغبار انجام شود. در آلودگی‌های متوسط، استفاده از صابون‌های حشره‌کش یا روغن‌های باغبانی روی تمام سطوح برگ (به‌ویژه زیر برگ) مؤثر است. سمپاشی باید عصرها و با رعایت دوز برچسب و تکرار ۷–۱۰ روزه انجام شود.

امراض مهم و نشانه‌ها

بیماری‌های قارچی شامل لکه‌برگی و بلایت می‌توانند لکه‌های قهوه‌ای با هاله زرد ایجاد کنند و در رطوبت بالا گسترش یابند. پوسیدگی ریشه و طوقه (اغلب ناشی از غرقابی و قارچ‌های خاکزاد) با پژمردگی، کاهش رشد و قهوه‌ای شدن ریشه‌ها همراه است. زهکشی ضعیف مهم‌ترین عامل تشدید پوسیدگی ریشه است.

روش‌های پیشگیری و کنترل

آبیاری تنظیم‌شده، خاک با زهکشی مناسب، فاصله‌گذاری برای گردش هوا و جمع‌آوری برگ‌های آلوده توصیه می‌شود. در لکه‌برگی‌ها می‌توان از قارچ‌کش‌های حفاظتی مناسب شرایط محلی استفاده کرد و در پوسیدگی ریشه، کاهش آبیاری و بهبود بستر کاشت ضروری است. پیشگیری با مدیریت رطوبت معمولاً مؤثرتر از درمان پس از طغیان است.