نام علمي
Ziziphora persica
نام لاتين
Persian ziziphora
دانستنیهای علمی
دانستنیهای علمی :
گونه ای از گیاهان یکساله یا چندساله بوته ای است که به خانواده نعناعیان تعلق دارد.
این گیاه بومی جنوب و شرق اروپا ، شمال غربی آفریقا و آسیا تا هیمالیا است.
این گونه کاکوتی را بومی ایران نیز می دانند. در زبان مردم رودبار استان گیلان به آن «پلنگ مشت» می‌گویند.
![کاکوتی]()
خصوصیات - معرفی
خصوصیات ظاهری :
برگ های کاکوتی معطر می باشد. بوته‌های آن پرپشت و ارتفاع آن بین 10 تا20 سانتی متر می‌باشد و دارای گل‌های صورتی است.
ساقه آن منفرد يا غالباً از ناحيه يقه منشعب شده و انشعابات آن کوتاه تا نسبتاً بلند هستند.
ساقه و انشعابات اين گياه نسبتاً به‌طور متراکم پوشيده از کرک‌هاى کوتاه و واژگون است.
برگ‌ها به طول ۷ تا ۲۵ ميلى‌متر و عرض ۲ تا ۶ ميلى‌متر، سرنيزه‌اى و يا خطى متمايل به سرنيزه‌اى که در قاعده باريک شده و اکثراً داراى دمبرگى کوتاه و در بخش‌هاى بالا داراى موهاى لطيف است.
اين گياه به رنگ بنفش يا متمايل به ارغواني، کوچک، به اندازه۸/۰ تا ۱ سانتى‌متر و داراى دمگلى کوتاه هستند.
کاسه گل باريک و به‌صورت استوانه‌اى بلند است. زمان گلدهى اين گياه خرداد تا شهريور ماه است.
![Ziziphora]()
شرایط محیط رشد
دمای مورد نیاز
شرایط نیمه گرمسیری
خاک مورد نیاز
متوسط و زهکش دار
شرایط محیط رشد:
کاکوتی به نور زیاد و مکان روشن احتیاج دارد.
خاک از زهکشی خوب و کاملی برخوردار باشد.
آبیاری منظو انجام شده و میزان آن متوسط باشد.
دادن کودهای تقویتی و کود کامل به رشد بهینه آن کمک می کند.
در خاک های غنی و حاصلخیز رشد بهتری از خود نشان می دهد.
![Ziziphora persica]()
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
خواص درمانی و کاربردها:
کاکوتی دارای مواد موثره سینئول، پیپریتون، منتون، پولگون، ایزومنتول می باشد.
گیاه کاکوتی چند ساله دارای اثر ضد میکروبی علیه انواعی از باکتریهای گرم مثبت و گرم منفی است و تأثیر آن بر سالمونلا شدیدتر است .
این گیاه در نواحی کوهستانی ایران (بخصوص کردستان) به عنوان ادویه در غذاها کاربرد وسیعی دارد و عطر آن بسیار نزدیک به آویشن از برگ‌های خشک‌شده و خردشده کاکوتی به عنوان طعم‌دهنده در دوغ استفاده می‌شود .
استفاده از خشک شده این گیاه هم به صورت کامل یا پودر شده در این منطقه مرسوم است. در کشورهای اروپایی مانند آلمان این گیاه به صورت زنده در فروشگاه ها و در گلدان های کوچک به فروش می رسد.
طبع آن گرم و خشک ، ضد باکتری ، خلط آور ، ضد سرما خوردگی و ضد عفونی کننده روده می باشد.
کاکوتی اغلب در درمان اختلالات گوارشی نظیر اسهال و دل پیچه کار برد دارد .
![معرفی و راهنمای پرورش گیاهان دارویی - کاکوتی]()
نحوه تکثیر کاکوتی
نحوه تکثیر گیاه :
این گیاه را از طریق بذر بصورت مستقیم در زمین اصلی یا تهیه نشاء و انتقال آن در زمان مناسب به بستر اصلی ازدیاد می نمایند.
زمان کاشت اواخر تابستان تا اوایل پائیز می باشد.
![Ziziphora]()
عوارض جانبی - هشدار
هشدارهای مصرف و ایمنی کاکوتی (Ziziphora persica)
کاکوتی گیاهی معطر از تیره نعناعیان است و مانند بسیاری از گیاهان این خانواده، اسانس‌های قوی (مانند ترکیبات فنلی) دارد. مصرف درمانیِ خودسرانه و با دوزهای بالا می‌تواند باعث تحریک معده، سوزش معده، تهوع یا تشدید رفلاکس شود؛ بنابراین افراد با زخم معده، گاستریت یا سندرم روده تحریک‌پذیر باید با احتیاط مصرف کنند.
گروه‌های حساس
در دوران بارداری و شیردهی بهتر است از مصرف دارویی یا غلیظ (دم‌نوش پررنگ/اسانس) پرهیز شود، زیرا داده‌های ایمنی کافی وجود ندارد و برخی ترکیبات معطر ممکن است اثرات ناخواسته داشته باشند. کودکان نیز نباید فرآورده‌های غلیظ آن را بدون نظر پزشک مصرف کنند.
تداخل‌ها و شکل مصرف
اسانس کاکوتی خوراکی نیست مگر تحت نظر متخصص؛ مصرف مستقیم اسانس می‌تواند سمی و محرک باشد. در صورت مصرف همزمان با داروهای گوارشی، آرام‌بخش‌ها یا داروهای کبدی، بهتر است مشورت پزشکی انجام شود، چون ترکیبات گیاهی ممکن است اثر داروها را تغییر دهند.
حساسیت پوستی و آلرژی
تماس پوستی با عصاره/اسانس می‌تواند در افراد حساس باعث درماتیت تماسی، خارش یا قرمزی شود. در صورت بروز کهیر، تنگی نفس یا تورم، مصرف را قطع کرده و فوراً به پزشک مراجعه کنید.
![کهلیک اُتی ، آنخ]()
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
آشنایی با جنس کاکوتی و همه گونه های آن گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره نعناعیان و جنس های آن