Populus tremula aspen که به فارسی صنوبر لرزان نامیده میشود، گیاهی از خانواده Salicaceae بومی نواحی معتدل و خنک اروپا و آسیا می باشد. نیاز های این گیاه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: مرطوب دمای محیط: نواحی معتدل و خنک خاک: خاک های مرطوب و هوموس دار
دانستنیهای علمی
ردهبندی و جایگاه گیاهشناسی
Populus tremula با نام فارسی «صنوبر لرزان» از تیرهٔ Salicaceae (بیدان) و از جنس Populus است. این گونه یک درخت خزانکنندهٔ پهنبرگ است و بهویژه به دلیل دمبرگهای پهن و فشردهاش شناخته میشود که باعث لرزش مشخص برگها در باد میگردد.
خاستگاه بومی و پراکنش جغرافیایی
خاستگاه بومی صنوبر لرزان بخشهای گستردهای از اروپا و آسیای معتدل است و دامنهٔ پراکنش آن از اروپای غربی تا سیبری و بخشهایی از آسیای مرکزی امتداد مییابد. این گسترهٔ وسیع نشاندهندهٔ سازگاری بالای گونه با اقلیمهای سرد تا معتدل است.
زیستگاه و بومشناسی
این گونه معمولاً در جنگلهای مختلط، حاشیهٔ جنگلها، دامنهها و درهها حضور دارد و در بسیاری از مناطق بهعنوان گونهای پیشگام در زیستگاههای آشفته یا پس از آتشسوزی و بهرهبرداری جنگلی ظاهر میشود. صنوبر لرزان به خاکهای نسبتاً مرطوب و زهکشیدار علاقه دارد، اما میتواند در طیفی از خاکها نیز استقرار یابد. تکثیر رویشی از طریق پاجوشهای ریشهای یکی از راهبردهای مهم آن برای تشکیل تودههای همسن و گسترش سریع است.
دانستنیهای تاریخی و اهمیت علمی
در متون گیاهشناسی اروپا، Populus tremula از دیرباز بهعنوان گونهای شاخص در جنگلهای شمالی و کوهستانی توصیف شده است. این درخت در مطالعات بومشناسی بهدلیل نقش آن در جانشینی گیاهی و نیز در پژوهشهای ژنتیک جمعیت به سبب توانایی تشکیل کلونهای گسترده، اهمیت ویژهای دارد.
![صنوبر لرزان]()
![صنوبر لرزان]()
خصوصیات - معرفی
گیاه "صنوبر لرزان" درختی است از جنس صنوبرها که بومی نواحی معتدل و خنک اروپا و آسیا – از ایسلند و بریتانیا تا روسیه، اسپانیا، ترکیه، کره و ژاپن – می باشد. این گیاه اساساً درختی خزاندار به ارتفاع 20 متر با قطر تنه ی حدود یک متر است که تاج آن تا حدود 10 متر پراکنده می شود. پوست آن به رنگ خاکستری مایل به قهوه ای کمرنگ و صاف با عدسک هایی به رنگ خاکستری تیره و الماس مانند بر روی درختان جوان است. این عدسک ها بر روی درختان مسن تر به رنگ های تیره تر و با شکاف هایی دیده می شود. برگ های بالغی که بر روی شاخه های بالغ تشکیل می شود، تقریباً گرد است که پهنای آن بیشتر از طولش می باشد. این برگ ها به قطر 2 تا 8 سانتیمتر با حاشیه ای دندانه دار و پهنکی افقی است. برگ ها همچنین دارای دمبرگ های پهن و به طول 4 تا 8 سانتیمتر می باشند. پهن بودن دمبرگ ها سبب می شود که برگ ها در هنگام وزیدن نسیم و باد به حالت لرزان خودنمایی کند. نام این گیاه نیز به دلیل لرزان بودن برگ های آن به آن داده شده است. این برگ ها روی نهال ها و شاخه های سریع الرشد پاجوش ها یا ریشه جوش ها به شکل های مختلفی از جمله قلبی شکل تا نزدیک به سه گوش دیده می شوند.
گل ها به صورت خوشه ای بوده که در اوایل بهار قبل از ظاهر شدن برگ های جدید تشکیل می شوند. گرده اشفاین این گل ها توسط باد صورت می گیرد. این گیاهان دوپایه هستند به طوری که گل های نر و ماده به صورت جدا از هم روی پایه های مختلفی قرار دارند. خوشه های گل های نر به رنگ سبز و قهوه ای و به طول 5 تا 10 سانتیمتر در زمان رها شدن دانه های گرده دیده می شود. خوشه های گل های ماده به رنگ سبز و به طول 2 تا 4 سانتیمتر در زمان گرده افشانی دیده می شوند. بلوغ و گرده افشانی گل ها در اوایل تابستان صورت می گیرد. هر خوشه ی گل ماده می تواند حدود 10 تا 20 میوه ی کپسولی باشد. هر میوه نیز دارای تعدادی بذر کوچک و کرکدار می باشد. زمانی که کپسول ها باز می شوند، وجود کرک ها بر روی این بذرها سبب سهولت در پراکنش آنها توسط باد می گردد. این گونه گیاهی را به دلیل وجود دندانه های عمیق بر روی گیاه، می توان از گونه ی صنوبر آمریکایی (Populus tremuloides) تشخیص داد.
از هیبرید این گونه ی گیاهی با درخت سفید پلت (Populus alba)، گونه ای به نام Populus canescens تولید می شود که در اروپا و آسیای میانه یافت می شود. همچنین هیبرید های دیگری از این گیاهان تولید یافت شده که نسبت به برخی از بیماری ها و آفات نیز مقاوم می باشند.
![aspen]()
![aspen]()
شرایط نگهداری صنوبر لرزان
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی معتدل و خنک
خاک مورد نياز
خاک های مرطوب و هوموس دار
|
صنوبر لرزان گونه ای بسیار مقاوم نسبت به سرمای زمستان و تابستان های کوتاه مدت است. همچنین برگ های این گیاه برای مصرف گوزن های زرد نامطبوع بوده و در نتیجه این درختان در برابر حمله ی این حیوانات در امان می ماند.
این درختان در خاک های مرطوب، هوموس دار و حاصلخیز به خوبی رشد خواهند کرد. اما سیستم ریشه ای قوی دارند.
در نواحی سایه نیز به خوبی و با سرعت رشد خواهند کرد.
![Populus tremula]()
![Populus tremula]()
نحوه تکثیر صنوبر لرزان
تکثیر این گونه های گیاهی مانند سایر گونه های صنوبر لرزان، توسط جدا کردن پاجوش ها یا ریشه جوش های آنها صورت می گیرد.
یکی دیگر از روش های تکثیر این گیاهان کشت بذرهای آنها، بلافاصله پس رسیدن بذرها در بهار می باشد. این بذرها برای دوره ی کوتاهی قدرت جوانه زنی خود را از دست می دهند بنابراین باید بلافاصله پس از برداشت، کشت گردند. بذرها را به صورت سطحی کشت کرده و روی بذرها را با یک لایه ی نازکی از خاک می پوشانند.
ریشه دار کردن قلمه های چوب بالغ در نوامبر تا دسامبر در بسترهای کشت ریشه زایی نیز یکی دیگر از روش های ازدیاد آنها است. این گونه های گیاهی سخت ریشه زا می باشند.