نام علمي
Dovyalis abyssinica
نام لاتين
Tropical Apricot
دانستنیهای علمی
ردهبندی علمی
گیاه Dovyalis abyssinica که در فارسی گاهی «زردآلوی گرمسیری» نامیده میشود، از تیرهٔ Salicaceae (بیدسانان، با مفهوم ردهبندی نوین) است. این گونه در سردهٔ Dovyalis قرار میگیرد؛ سردهای از درختچهها و درختان کوچک که به داشتن شاخههای خاردار و میوههای خوراکی در برخی گونهها شناخته میشوند.
منطقه بومی و زیستگاه
خاستگاه D. abyssinica در آفریقای شرقی و نواحی «حبشه/آبیسینیا» در معنای تاریخی آن گزارش شده است و بیشترین پیوند جغرافیایی آن با ارتفاعات و دامنههای کوهستانی اتیوپی و پیرامون آن دیده میشود. زیستگاههای معمول شامل حاشیهٔ جنگلهای کوهستانی، بوتهزارها، درهها و جنگلزارهای باز است؛ جایی که گیاه میتواند در شرایط بارندگی فصلی و خاکهای نسبتاً عمیق تا سنگلاخی استقرار یابد.
تاریخچه کشف و نامگذاری
نام گونهای abyssinica یک صفت جغرافیایی-تاریخی است که به منطقهٔ آبیسینیا اشاره دارد و در سنت نامگذاری گیاهشناسی برای نشان دادن منشأ یا نخستین نمونههای شناختهشده بهکار میرود. توصیف علمی این گیاه در چارچوب گسترش اکتشافات گیاهشناسی سدههای ۱۹ و ۲۰ در شرق آفریقا انجام شد؛ دورهای که گردآوری نمونههای هرباریومی و مقایسهٔ ریختشناسی، پایهٔ اصلی شناسایی گونهها بود.
نامهای رایج
در سطح جهانی، این گیاه با نام علمی Dovyalis abyssinica شناخته میشود و در انگلیسی معمولاً در گروه «dovyalis» یا «wild apricot» (با کاربردهای محلی و گاه مبهم) ذکر میگردد. در فارسی، تعبیر «زردآلوی گرمسیری» بیشتر نامی توصیفی و رایجسازیشده است و لزوماً معادل دقیق یک نام بومی واحد در منطقهٔ خاستگاه نیست.
![زردآلوی گرمسیری]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی گرمسیر و نیمه گرمسیر
خاک مورد نياز
خاک های عمیق با مواد غذایی کافی
|
"دوویالیس" یا "زردآلوی گرمسیری" گیاهانی درختچه ای یا درختانی کوچک از خانواده بید (Salicaceae) هستند.
15 گونه از این جنس (Dovyalis) بومی آفریقا (اتیوپی) و جنوب آسیا (هند، سریلانکا) می باشند.
این گیاهان دارای شاخه هایی انبوه بوده و ارتفاع درخت به 3 تا 6 متر می رسد. همچنین دارای خارهایی به طول 3 تا 6 سانتیمتر در کنار برگ ها می باشند.
برگ ها تخم مرغی شکل، به طول 3 تا 10 سانتیمتر هستند.
گل ها نامشخص، به صورت منفرد یا خوشه ای و فاقد گلبرگ می باشند. این گل ها دو پایه بوده و گل های نر و ماده به صورت جداگانه روی گیاهان مجزایی تشکیل می شوند.
میوه ها خوراکی، گرد، مخملی، سته، به رنگ زرد تا ارغوانی، به قطر 2 تا 4 سانتیمتر و حاوی چندین بذر می باشند. این میوه ها دارای مزه ای مطلوب و ترش و بسیار آبدار هستند.
![Tropical Apricot]()
شرایط محیط رشد
این گیاهان می توانند سرما را برای مدت کوتاه تحمل کنند.
از نظر نیاز نوری به آفتاب کامل نیاز دارند.
آبیاری منظم در طول فصل رشد ضروری است.
نسبت به انواع مختلفی از خاک ها سازگار شده اند. ولی بهترین رشد را در خاک های عمیق و با مواد غذایی کافی دارند.
در ارتفاعات 300 تا 2500 فوتی بالاتر از سطح دریا می رویند.
![Dovyalis abyssinica]()
مقابله به آفات زردآلوی گرمسیری
آفات مهم زردآلوی گرمسیری (Dovyalis abyssinica)
شتهها، مگس میوه و شپشکهای نرم از مهمترین آفات زردآلوی گرمسیری هستند. شتهها با مکیدن شیره، باعث پیچیدگی برگ و ترشح عسلک میشوند. مگس میوه لاروهای خود را داخل میوه قرار میدهد و موجب پوسیدگی داخلی و ریزش پیشرس میوهها میگردد. شپشکها روی شاخه و برگ تجمع کرده، زردی و ضعف عمومی بوته را بهدنبال دارند.
برای مدیریت آفات، حذف میوههای آلوده و جمعآوری بقایای مبتلا در پای درخت بسیار مؤثر است. استفاده از تلههای زرد چسبنده برای رصد و کاهش جمعیت مگس میوه توصیه میشود. در آلودگی شدید، محلولپاشی با صابون حشرهکش یا روغن ولک روی شتهها و شپشکها بهکار میرود.
بیماریها و روشهای مقابله
بیماریهای قارچی مانند لکهبرگی و پوسیدگی طوقه در شرایط رطوبت بالا دیده میشوند. لکههای قهوهای روی برگ، ریزش زودرس و پژمردگی تدریجی شاخهها از علائم اصلی هستند. آبیاری سنگین و خاک با زهکش ضعیف، خطر پوسیدگی ریشه را افزایش میدهد.
تهویه مناسب تاج درخت با هرس ملایم، پرهیز از آبیاری غرقابی و استفاده از خاک با زهکش خوب، راهکارهای پیشگیرانه کلیدیاند. در صورت مشاهده علائم اولیه لکهبرگی، استفاده محدود از قارچکشهای مسی و حذف برگهای آلوده توصیه میشود.
![زردآلوی گرمسیری]()
نحوه تکثیر زردآلوی گرمسیری
گونه های مختلف این گیاهان از طریق قلمه زدن یا پیوند زدن تکثیر می شوند. تکثیر این گیاه از طریق بذر نیز می تواند صورت گیرد اما در این روش تکثیر، گیاهان نر و ماده ی جدا حاصل می شوند.
گونه های مختلف این جنس معمولاً به دلیل میوه های خوراکی شان کشت می گردند.
در برخی نواحی به عنوان درخت یا درختچه ای زینتی و یا به عنوان پرچین نیز کشت می شوند.
در سال 1953 در فلوریدا یک هیبرید بین گونه های D. hebecarpa و D.abyssinica تولید شده و کشت می شود.
هر صد گرم از بخش خوراکی این گیاه حاوی حدود 81-86 گرم آب، 0.13-1.02 گرم روغن، 11.42 گرم کربوهیدرات ها، 1.3-1.9 گرم فیبر خام، 0.56-0.63 گرم خاکستر، 8-13 میلیگرم کلسیم، 12-26.8 میلیگرم فسفر، 0.45-1.41 میلیگرم آهن، 0.125-0.356 میلیگرم کاروتن، 0.012-0.017 میلیگرم تیامین، 0.033-0.051 میلیگرم ریبوفلاوین، 0.261-0.316 میلیگرم نیاسین و 64.5-117 میلیگرم اسکوربیک اسید می باشد.