این گیاه با نام علمی Pinus albicaulis و نام مرسوم (Whitebark Pine) که به فارسي کاج پوستهسفید ناميده ميشود، گياهي از خانواده Pinaceae بومي بومی غرب آمریکای شمالی، بهویژه رشتهکوههای راکی و سیرا نوادا، در ارتفاعات بالا و مناطق سردسیر کوهستانی مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی خشک دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک شنی یا سنگلاخی با زهکشی عالی، فقیر تا متوسط، مقاوم به سرما و باد، با pH اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7)
دانستنیهای علمی
نام علمي
Pinus albicaulis
ردهبندی و جایگاه گیاهشناسی
Pinus albicaulis که در فارسی گاهی «کاج پوستهسفید» یا «کاج قلهزی» نامیده میشود، گونهای از سوزنیبرگان همیشهسبز است. این درخت به خانواده Pinaceae (تیره کاج) و جنس Pinus (کاج) تعلق دارد و در بخش نرمکاجها در گروه کاجهای پنجسوزنی (زیرجنس Strobus) قرار میگیرد. برگها به صورت دستههای پنجتایی، نرم و نسبتاً کوتاه هستند و مخروطها کوچک و دانهها دارای بال کوتاهاند.
منطقه بومی و گستره پراکنش
زادگاه اصلی Pinus albicaulis رشتهکوههای راکی و کاسکید در غرب آمریکای شمالی است. این گونه از بریتیش کلمبیا و آلبرتا در کانادا تا ایالتهای مونتانا، آیداهو، واشینگتن، اورگن، نوادا و کالیفرنیا در ایالات متحده گسترش دارد. بیشترین تراکم آن در نواحی کوهستانی مرتفع، نزدیک مرز درختی (tree line) دیده میشود و اغلب یکی از نخستین درختانی است که در شرایط سخت ارتفاع بالا استقرار مییابد.
زیستگاه و بومسازگان
زیستگاه معمول Pinus albicaulis دامنههای سنگلاخی، شیبهای پر باد و خاکهای کمعمق و فقیر است. این گونه به سرمای شدید، بادهای قوی و فصل رشد بسیار کوتاه سازگار شده و نقش گونه پیشگام را در جنگلهای کوهستانی ایفا میکند. ریشههای گسترده و فرم رشد چندساقه به آن کمک میکند تا در برابر برف و یخزدگی پایدار بماند. دانههای پرانرژی آن منبع غذایی مهمی برای پرندگان و پستانداران کوهستانی است.
تاریخچه علمی و وضعیت حفاظتی
Pinus albicaulis در سده نوزدهم توسط گیاهشناسان اکتشافگر آمریکای شمالی توصیف شد و بهعنوان جزء کلیدی جنگلهای زیرآلپی شناخته شد. امروزه این گونه در بسیاری از منابع در معرض تهدید یا در خطر ارزیابی میشود، زیرا بیماری «زنگ تاولزای کاج سفید» (Cronartium ribicola)، تغییرات اقلیمی و حشرات چوبخوار موجب کاهش جمعیت آن شدهاند. این وضعیت، آن را به تمرکز مهم برنامههای حفاظت ژنتیکی و احیای جنگلهای مرتفع تبدیل کرده است.
خصوصیات - معرفی
مشخصات کلی ریختشناسی Pinus albicaulis
Pinus albicaulis یا کاج پوستهسفید سوزنیبرگی همیشهسبز و بلندعمر است که معمولاً ۵ تا ۲۰ متر ارتفاع میگیرد، اما در ارتفاعات بسیار بالا به صورت درختچهای کوتاه و خمیده رشد میکند. فرم تاج نامنظم، گسترده و اغلب بادزده است و شاخهها میتوانند بهسمت باد غالب یکطرفه شوند. پوست درخت در جوانی نازک، صاف و خاکستری مایل به سفید است و با افزایش سن، ضخیمتر، پولکی و ترکدار میشود اما همچنان نسبتاً روشن باقی میماند.
ساقه و شاخهها
ساقه اصلی مستقیم یا کمی پیچخورده بوده و قطر آن در شرایط مساعد میتواند به بیش از ۶۰ سانتیمتر برسد. چوب به رنگ زرد کمرنگ تا قهوهای روشن است و حلقههای رشد سالانه واضحاند. شاخهها کوتاه، فشرده و زاویهدار هستند و معمولاً در طبقات نامنظم روی تنه قرار میگیرند. شاخههای انتهایی باریک، انعطافپذیر و به رنگ قهوهای مایل به خاکستری هستند و جوانهها کوچک، تخممرغی و پوشیده از فلسهای رزینی قهوهایرنگاند.
برگها (سوزنها)
برگها سوزنیشکل، همیشهسبز و به صورت دستههای ۵تایی روی کوتاهشاخهها قرار میگیرند. طول هر سوزن حدود ۴ تا ۷ سانتیمتر است و مقطع آن تقریباً مثلثی تا نیمهاستوانهای است. رنگ سوزنها سبز مایل به آبی تا سبز مایل به خاکستری است و سطح آنها کمی مومی و درخشش مات دارد. سوزنها نسبتاً نرم، انعطافپذیر و در انتها اندکی خمیدهاند و رگچههای رزینی و خطهای روزنی سفیدرنگ ظریف روی سطح آنها دیده میشود.
مخروطها و بذرها
Pinus albicaulis گلهای حقیقی ندارد و اندامهای زایشی آن به صورت مخروط نر و ماده ظاهر میشوند. مخروطهای نر کوچک، زرد تا مایل به قرمز و روی شاخههای همان سال شکل میگیرند. مخروطهای ماده پس از گردهافشانی چوبی و نسبتاً کوتاه، به طول حدود ۴ تا ۸ سانتیمتر میشوند و شکلی بیضوی تا تقریباً کروی دارند. فلسهای مخروط ضخیم، کوتاه و بدون خار برجستهاند. بذرها درشت، چرب و دارای پوستهای قهوهای تا قهوهای تیره هستند و اغلب پس از بازشدن مخروطها توسط پرندگان پراکنده میشوند.
شرایط نگهداری کاج پوستهسفید
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی خشک
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک شنی یا سنگلاخی با زهکشی عالی، فقیر تا متوسط، مقاوم به سرما و باد، با pH اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7)
|
شرایط کلی رویشگاه کاج پوستهسفید (Pinus albicaulis)
کاج پوستهسفید به طور طبیعی در ارتفاعات بالای کوهستانهای غرب آمریکای شمالی رشد میکند و به سرما و بادهای شدید بسیار سازگار است. این گونه برای فضای سبز شهری مناسب نیست و بیشتر در برنامههای احیای اکوسیستمهای کوهستانی مطرح است.
دما و نوسانات حرارتی
این کاج در نواحی سرد با زمستانهای طولانی و تابستانهای کوتاه و خنک رویش مییابد. دامنه دمایی بهینه برای رشد رویشی حدود ۵- تا ۲۰ درجه سانتیگراد است و در برابر یخبندانهای شدید زمستانه تا حدود ۳۰- درجه مقاومت دارد. گرمای طولانیمدت بالای ۲۵ درجه، بهویژه همراه با خشکی، برای نهالها تنشزا است.
رطوبت هوا و بارندگی
کاج پوستهسفید به رطوبت نسبی متوسط تا کم عادت دارد و بخش عمده آب مورد نیاز خود را از برفهای زمستانه و بارشهای بهاره تأمین میکند. محیطهای بسیار مرطوب و بدون تهویه مناسب هوا، خطر بیماریهای قارچی ریشه و سوزنها را افزایش میدهند.
نور و تابش خورشید
این گونه یک درخت «نورپسند» است و برای رشد مناسب، به تابش مستقیم و طولانی آفتاب نیاز دارد. سایهاندازی شدید در مرحله نهالی باعث کاهش رشد و فرم نامناسب تاج میشود. روی شیبهای جنوبی و غربی کوهستان با تابش بیشتر عملکرد بهتری دارد، به شرط آنکه خاک دچار خشکی شدید نشود.
خاک، زهکش و واکنش خاک
کاج پوستهسفید معمولاً روی خاکهای کمعمق، سنگلاخی و دارای زهکش عالی مشاهده میشود. بافت مناسب، شنی تا لومی شنی با مواد آلی متوسط است. این گونه نسبت به فقر غذایی خاک متحمل است اما به ماندابی شدن ریشه بسیار حساس است. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۵٫۵ تا ۷) برای توسعه ریشه و همزیستی میکوریزی مطلوبتر است.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :