این مقاله به معرفی جامع صنوبر نروژی (Picea abies) میپردازد. ویژگیهای ریختشناسی، نیازهای اکولوژیک، دامنه پراکنش جغرافیایی و نقش این گونه در جنگلهای سردسیری بررسی میشود. همچنین کاربردهای اقتصادی، چوبی و زینتی آن و اهمیتش در برنامههای جنگلکاری، احیای عرصههای تخریبشده و تنوع زیستی تحلیل میگردد.
دانستنیهای علمی
ردهبندی گیاهشناسی
صنوبر نروژی با نام علمی Picea abies از خانواده Pinaceae و تیره مخروطیان است. این گونه در جنس Picea قرار میگیرد که شامل دهها گونه سوزنیبرگ همیشهسبز در نیمکره شمالی است. ساختار مخروطی منظم و برگهای سوزنی، مشخصه عمومی این جنس است.
منطقه بومی و پراکنش
زادگاه اصلی Picea abies در اروپای شمالی و مرکزی، بهویژه اسکاندیناوی، آلپ و منطقه کارپات است. این گونه در کمربند تایگای اروپا نقش غالب دارد و در ارتفاعات مختلف، از جلگههای سرد تا کوهستانهای مرطوب رشد میکند. تحمل سرمای شدید از عوامل کلیدی موفقیت آن در این زیستبومهاست.
زیستگاه و بومشناسی
صنوبر نروژی در خاکهای اسیدی و نسبتاً مرطوب جنگلهای سوزنیبرگ رشد میکند. تاج متراکم آن نور را به شدت کاهش میدهد و ترکیب پوشش زیر اشکوب را تغییر میدهد. این گونه در چرخه کربن و تثبیت خاک شیبدار کوهستانها نقش اکولوژیک مهمی دارد.
تاریخچه استفاده و اهمیت
از سدههای میانه، چوب Picea abies برای ساختمان سنتی، کشتیسازی و بعدها برای الوار صنعتی و کاغذسازی بهکار رفته است. چوب همگن و سبک آن، یکی از منابع کلاسیک برای ساخت صفحه صدای ویلن و پیانو بهشمار میرود.
خصوصیات - معرفی
ساقه و تنه
صنوبر نروژی (Picea abies) درختی سوزنیبرگ با تنهای راست و عمدتاً استوانهای است که میتواند به ارتفاع ۳۰ تا ۵۰ متر برسد. پوست تنه در جوانی صاف و مایل به خاکستری است و با افزایش سن، فلسدار و قهوهای تیره میشود. شاخهها معمولاً بهصورت لایههای افقی منظم پیرامون تنه قرار میگیرند و تاج درخت، مخروطی و باریک است.
برگها (سوزنها)
برگها سوزنیشکل، چهارگوش و نسبتاً سخت هستند و طول آنها معمولاً ۱ تا ۲/۵ سانتیمتر است. رنگ برگها سبز تیره و براق بوده و بهطور مارپیچی روی شاخه قرار گرفتهاند. هر سوزن منفرداً به شاخه متصل است و ردّ آن پس از ریزش بهصورت برآمدگی کوچک باقی میماند.
گلها و مخروطها
صنوبر نروژی گونهای تکپایه است؛ گلهای نر و ماده روی یک درخت ولی در اندامهای جدا دیده میشوند. گلهای نر کوچک، زرد مایل به قرمز و گلهای ماده در ابتدا سبز تا قرمز ارغوانی هستند. مخروطهای رسیده باریک، استوانهای و آویزاناند، طول آنها معمولاً ۱۰ تا ۱۵ سانتیمتر و رنگشان قهوهای روشن تا قهوهای مایل به قرمز است.
شرایط نگهداری صنوبر نروژي
نور مورد نياز
خیلی زیاد
آبياري و رطوبت
کمی خشک
دماي مورد نياز
?35 تا 25 سانتيگراد درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک اسيدي تا خنثي با زهکشي خوب
|
دما و رطوبت مناسب برای صنوبر نروژی
صنوبر نروژی (Picea abies) گونهای مقاوم به سرما است و در دمای خنک تا معتدل بهترین رشد را دارد. دامنه دمایی ایدهآل آن حدود ۵ تا ۲۰ درجه سانتیگراد است و زمستانهای سرد را به خوبی تحمل میکند. رطوبت نسبی هوا بهتر است متوسط تا نسبتاً بالا باشد، اما غرقاب شدن برگ و بستر ریشه برای مدت طولانی میتواند بیماریهای قارچی را تشدید کند.
نور و مکان کاشت
این گونه به نور کامل خورشید تا نیمسایه نیاز دارد و در مناطق خنک، آفتاب کامل برای تراکم سوزنها و رشد یکنواخت مناسبتر است. در اقلیمهای گرمتر، کاشت در مکانی با سایه بعدازظهر از تنش گرمایی و سوختگی سوزنها جلوگیری میکند. مکان باید دارای گردش هوای ملایم باشد تا رطوبت اضافی در تاج درخت کاهش یابد.
خاک، آبیاری و سایر نیازها
صنوبر نروژی خاکهای عمیق، خنک، با زهکشی خوب و بافت لومی تا شنیلومی را ترجیح میدهد. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۵٫۵ تا ۷) برای جذب بهینه عناصر غذایی مناسب است. آبیاری باید منظم اما متوسط باشد؛ خاک نباید کاملاً خشک شود، اما اشباع طولانیمدت نیز مضر است. استفاده از لایه مالچ آلی به حفظ رطوبت، کاهش نوسان دما و بهبود تدریجی ساختار خاک کمک میکند.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :