نام علمي
Passiflora macrophylla
نام لاتين
Tree passion flower
دانستنیهای علمی
ردهبندی و جایگاه گیاهشناسی
Passiflora macrophylla با نام رایج «گل ساعتی درختی» در خانوادهٔ Passifloraceae قرار میگیرد؛ خانوادهای که با گلهای پیچیده و ساختارهای تاجمانند (corona) شناخته میشود. این گونه در جنس Passiflora جای دارد؛ جنسی بزرگ و متنوع با پراکنش عمدتاً گرمسیری در قارهٔ آمریکا.
منطقهٔ بومی و زیستگاه طبیعی
این گونه بومی آمریکای مرکزی گزارش میشود و بیشترین همخوانی زیستگاهی آن با مناطق گرم و مرطوب است. در طبیعت معمولاً در حاشیهٔ جنگلها، نواحی نیمهسایه، و زیستگاههای با رطوبت نسبتاً پایدار دیده میشود؛ جایی که دسترسی به نور فیلترشده و خاکهای عمیقتر، رشد برگهای درشت آن را پشتیبانی میکند. وجود برگهای بزرگ (macrophylla) میتواند سازگاری با نور کمتر در زیرآشکوب جنگل را تقویت کند.
ویژگیهای علمی شاخص
در Passiflora، گلها از نظر ریختشناسی اهمیت ویژه دارند و معمولاً اجزای زایشی و حلقههای تاجی آنها برای شناسایی گونهها بهکار میرود. در این گروه، همتکاملی با گردهافشانها (مانند حشرات یا پرندگان در برخی گونهها) نقش کلیدی در تنوع شکلی گلها داشته است. درک ساختار گل در پاسفلوراها برای تمایز گونهها و مطالعهٔ فرگشت گردهافشانی اهمیت بنیادی دارد.
تاریخچه و نامگذاری
نام جنس Passiflora از تعبیر تاریخی «گلِ مصائب» (Passion flower) در متون اروپایی برگرفته شده و به تفسیر نمادین اجزای گل اشاره دارد. صفت گونهای macrophylla به معنی «برگدرشت» است و به یکی از ویژگیهای ریختی برجستهٔ این گیاه اشاره میکند.
![گل ساعتی درختی]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 20 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک های به خوبی آبیاری شده
|
"گل ساعتی درختی" گیاهی از جنس و خانواده گل ساعتی ها است که الگوی رشد آن برخلاف بسیاری از گل ساعتی ها که به صورت رونده هستند، به صورت درختی است به همین دلیل به آن گل ساعتی درختی گفته می شود. این گیاه می تواند حدود 10 تا 20 فوت نیز ارتفاع داشته باشد. این درختان دارای برگ های بسیار بزرگی به طول حدود سه فوت و پهنای یک فوت می باشند. گل ها به صورت گل آذین هایی بوده که اغلب بر روی تنه ی اصلی گیاه تشکیل می شوند. این گل ها دارای گلبرگ هایی به رنگ سفید با حاله ای زردرنگ می باشند. میوه های این گیاهان از نوع سته و کروی و گرد بوده که پس از تولید گل ها، تشکیل می شوند. این میوه ها حدود 5 سانتیمتر قطر دارند. گیاه گل ساعتی درختی بومی نواحی مرطوب و همچنین زمین های مرطوب اکوادور است که برخی از آنها در کلمبیا نیز گزارش شده اند.
![Tree passion flower]()
شرایط محیط رشد
اطلاعات زیادی از شرایط رشدی این گیاه در دست نیست اما به نظر می رسد که این درختان نمی توانند سرمای سخت را تحمل کنند. همچنین می توانند در مناطقی با آب و هوای گرم و مرطوب نیز بهتر رشد می کنند. بهتر است در مقابل سرمای زمستان محافظت شود. دمای بهینه برای رشد آنها دمای 15 تا 20 درجه سانتیگراد می باشد. این گیاه می تواند در آفتاب کامل یا مکان هایی با کمی سایه رشد کند. بهتر است خاک بستر آن همواره مرطوب بوده و در مقابل خشک شدن خاک و همچنین بادهای خشک، محافظت گردد. بنابراین به آبیاری منظم و خاک های به خوبی آبیاری شده نیاز دارند.
![Passiflora macrophylla]()
مقابله به آفات گل ساعتی درختی
آفات مهم Passiflora macrophylla
مهمترین آفات گل ساعتی درختی شامل شپشکهای آردآلود، شتهها، تریپس و کنههای ریز هستند.
این آفات با مکیدن شیره گیاهی سبب زردی برگ، بدشکلی جوانهها و کاهش گلدهی میشوند. تجمع عسلک آفات، زمینه رشد قارچ دودهای و کاهش فتوسنتز را فراهم میکند. در فضای باز، لارو برخی پروانهها نیز میتوانند برگها را به شدت تغذیه و اسکلتبرگ ایجاد کنند.
امراض قارچی و مشکلات فیزیولوژیک
بیماریهای قارچی مانند لکهبرگی، پوسیدگی ریشه و طوقه در رطوبت بالا و زهکش نامناسب شایعاند.
لکههای قهوهای روی برگ، ریزش زودهنگام و پژمردگی تدریجی از نشانههای اصلی هستند. آبیاری سنگین و خاک اشباع، خطر فیتوفتورا و پوسیدگی ریشه را افزایش میدهد. سرمازدگی و تنش خشکی نیز مقاومت گیاه را در برابر آفات و بیماریها کاهش میدهد.
روشهای پیشگیری و مبارزه
مهمترین راهکار، مدیریت صحیح محیط کشت است.
استفاده از خاک با زهکش خوب، آبیاری منظم اما غیرغرقابی، تهویه کافی و حذف برگ و شاخه بیمار، از بروز بسیاری مشکلات جلوگیری میکند. برای آفات، ابتدا از روشهای مکانیکی (شستوشو با آب و صابون ملایم، حذف دستی) و سپس روغنهای گیاهی استفاده کنید. در آلودگی شدید، میتوان از حشرهکش و قارچکشهای کمخطر و تأییدشده، طبق دستور متخصص گیاهپزشکی بهره گرفت.
![گل ساعتی درختی]()
نحوه تکثیر گل ساعتی درختی
تکثیر این گیاهان عمدتاً از طریق کشت بذرهای آنها صورت می گیرد. گزارش شده که ریشه دار شدن قلمه های تهیه شده از این گیاهان به سختی صورت می گیرد. بنابراین روش معمول ازدیاد آنها، کشت بذرهایشان می باشد. برای جوانه زنی مناسب تر بذرها، بهتر است آنها را حدود 24 تا 48 ساعت قبل از کشت در آب گرم خیساند. دمای مناسب برای جوانه زنی بذرها حدود 25 درجه سانتیگراد می باشد. خاک مناسب برای بستر کشت بذرها، مخلوطی از کوکوپیت و شن یا پرلیت است. بذرها در شرایط دمایی و رطوبتی مناسب پس از 3 تا 6 هفته جوانه خواهند زد.