زیتون تلخ

دانستنیهای علمی

زیتون تلخ یک گونه برگریز می باشد در خانواده Meliaceae (شال سنجد) با نام معمول China berry که بومی جنوب شرقی آسیا ( پاکستان، هند ، هندوچین )و استرالیا می باشد.
میوه این درخت سمی میباشد.
جزء درختانی می باشد که سایبان خوبی میباشد و تنه این درخت از چوب بسیار مرغوبی است که تراکم متوسطی دارد و محدوده رنگی آن از قهوه ای روشن تا قرمز تیره می باشد وبه علت شباهتی که به چوب ساج دارد گاهی با این چوب اشتباه گرفته می شود .
از برگهای این درخت به عنوان حشره کش طبیعی استفاده می شود و بسیار سمی هستند.
میوه این درخت زیتون می باشد و از آنجا که هسته زیتون تلخ دارای سوراخ است ، از آن برای درست کردن نوعی تسبیح استفاده می کنند و به همین علت در فرانسه و انگلیس به این درخت ، درخت تسبیح نیز می گویند.

خصوصیات - معرفی

زیتون تلخ درختی است زیبا به ارتفاع 7 تا 15 متر. گرچه در شرایط خاص ممکن است به 45 متر هم برسد.
برگ های آن مرکب از 5 یا هفت برگچه نوک تیز است.
گل های آن معطر و به رنگ آبی مایل به بنفش و به صورت خوشه مرکب است که در هر گل آن، 5 یا 6 گلبرگ باریک، به حالت افتاده و 10 تا 12 پرچم وجود دارد. گلبرگ های آن در پایه قسمت لوله ای شکل به هم پیوسته اند.
گلهای بنفش رنگ و معطر این درخت در اردیبهشت ظاهر می شوند و نمای زیبایی به درخت می دهند.
میوه های زیتون تلخ که در تابستان ظاهر می شوند شبیه به زیتون اما سمی هستند و به مدت طولانی حتی تا پاییز و زمستان بر روی شاخه ها باقی می مانند، از این رو از کاشت این درخت در پارکها و محل های بازی کودکان باید اجتناب کرد.

شرایط نگهداری زیتون تلخ

نور مورد نياز متوسط آبياري و رطوبت کمی خشک دماي مورد نياز 18 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک لومی یا شنی خشک و عمیق و خوب زهکشی شده

این درخت ، درختی مقاوم میباشد که آب و هوای کویری را تحمل می کند و سرمای شدید نیز به آن صدمه نمیزند .
به طور کلی دمایی بین 9 تا 28 درجه برای این درخت دمایی مطبوع می باشد.
به رطوبت نیاز ندارد و تحمل خشکی را دارد .
خاک لومی و یا شنی خشک و عمیق خوب زهکشی شده ، خاک مناسب برای این گیاه میباشد.
بهتر است در جای آفتابی یا نیمسایه کاشته شود .

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

کاربردهای دارویی برگ و پوست زیتون تلخ

برگ‌های Melia azedarach در طب سنتی برای تهیه دم‌کرده‌های تب‌بر و ضدالتهاب به‌کار می‌روند.

پوست تنه در برخی منابع گیاه‌پزشکی به عنوان کرم‌کش و تنظیم‌کننده حرکات روده ذکر شده است، هرچند به‌علت سمیت، مصرف داخلی آن باید بسیار محدود و زیر نظر متخصص باشد.

استفاده از میوه‌ها و دانه‌ها در پزشکی

هسته و میوه نارس حاوی ترکیبات تری‌ترپنوئیدی و لیمونوییدهای حشره‌کش طبیعی است.

در فرمولاسیون‌های گیاه‌پایه، عصاره این بخش‌ها برای کاهش بار انگلی در دام و دفع حشرات مزاحم استفاده می‌شود، اما به‌دلیل خطر مسمومیت، در انسان تنها در سطح تحقیق و فرآورده‌های استاندارد مجاز است.

کاربردهای صنعتی و کشاورزی

عصاره برگ و میوه زیتون تلخ به عنوان حشره‌کش و دافع آفات ارگانیک در باغداری و کشاورزی کم‌نهاده استفاده می‌شود و می‌تواند جایگزینی برای برخی آفت‌کش‌های سنتتیک باشد.

چوب این درخت سبک و خوش‌تراش است و در صنایع نجاری سبک، جعبه‌سازی و کارهای تزئینی کاربرد دارد.

مقابله به آفات زیتون تلخ

میوه های این درخت اگر به مقدار زیاد خورده شود بسیار سمی است البته برای پرندگان این میوه ها قابل خوردن میباشند.
علائم مسمومیت چند ساعت بعد از خوردن نمایان میشود که شامل تهوع ، استغراغ ، اسهال و ضعف عمومی است و بعد از گذشت 24 ساعت ممکن است به مرگ طرف منجر شود .

نحوه تکثیر زیتون تلخ

تکثیر این گیاه از طریق کاشتن بذر در بهار و یا قلمه زدن در تابستان امکان پذیر است.

هشدار - عوارض جانبی

عوارض زیتون تلخ برای انسان

تمام بخش‌های گیاه زیتون تلخ (Melia azedarach) به‌ویژه میوه‌ها سمی هستند. مصرف خوراکی می‌تواند باعث تهوع، استفراغ، اسهال، درد شکم، خواب‌آلودگی شدید، تشنج و در موارد زیاد، نارسایی تنفسی و مرگ شود. مسمومیت بیشتر در کودکان پس از خوردن میوه‌های شبیه به زیتون دیده شده است.

خطرات برای حیوانات خانگی

سگ‌ها، گربه‌ها و دام‌های کوچک نسبت به توکسین‌های این گیاه حساس‌اند. جویدن برگ‌ها یا خوردن میوه‌ها می‌تواند موجب ضعف، لرزش عضلانی، اختلال در راه‌رفتن، استفراغ و اسهال شود. در مسمومیت شدید، نارسایی کبدی و عصبی گزارش شده است؛ بنابراین کاشت در محوطه‌ در دسترس حیوانات توصیه نمی‌شود.

سانتول لانگسَت ماهونی آفریقای شرقی چریش