۱۴۰۴ ششم دی

ماهونیای فریمونت

این گیاه با نام علمی Mahonia fremontii و نام مرسوم (Fremont Mahonia) که به فارسي ماهونیای فریمونت ناميده ميشود، گياهي از خانواده Berberidaceae بومي بومی جنوب‌غرب ایالات متحده؛ به‌ویژه یوتا، نوادا، آریزونا و کالیفرنیا، و به‌طور طبیعی در بیابان‌ها، دامنه‌های سنگلاخی، چاپارال و مناطق نیمه‌خشک رشد می‌کند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک سبک شنی تا سنگلاخی با زهکشی بسیار خوب؛ بسیار مقاوم به خشکی؛ ترجیحاً خاک خنثی تا کمی قلیایی؛ pH حدود 6.5 تا 8

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و نام‌گذاری

ماهونیای فریمونت با نام علمی Mahonia fremontii از تیرهٔ Berberidaceae (زرشکیان) و از جنس Mahonia است. برخی نظام‌های رده‌بندی جدید، ماهونیاها را در جنس گسترده‌تر Berberis قرار می‌دهند و آن را به صورت Berberis fremontii نیز ذکر می‌کنند. این گونه یکی از نمایندگان مهم درختچه‌های همیشه‌سبز زرشکیان در ناحیهٔ جنوب‌غربی آمریکای شمالی است.

منطقه بومی و پراکنش

زیستگاه بومی ماهونیای فریمونت جنوب‌غرب ایالات متحده است؛ به‌ویژه در ایالت‌های آریزونا، نوادا، یوتا، کالیفرنیا، نیومکزیکو و غرب تگزاس. این گونه در کشور مکزیک نیز در نواحی شمالی گزارش شده است. پراکنش آن عمدتاً در نواحی نیمه‌خشک کوهپایه‌ای، فلات‌های مرتفع و حاشیهٔ بیابان‌ها است که زمستان‌های سرد و تابستان‌های گرم و خشک دارند.

زیستگاه و بوم‌شناسی

ماهونیای فریمونت در ارتفاعات تقریباً ۹۰۰ تا ۲۴۰۰ متری رشد می‌کند و اغلب در بوته‌زارهای خشک، جنگل‌های باز اُرس و کاج و شیب‌های سنگی مشاهده می‌شود. سیستم ریشه‌ای عمیق و برگ‌های چرمی و خشن، آن را نسبت به خشکی و باد مقاوم می‌سازد. میوه‌های آبی تا بنفش آن منبع غذایی پرندگان و پستانداران کوچک است و به انتشار بذر کمک می‌کند.

تاریخچه و جنبه‌های علمی

این گونه به افتخار کاشف و سرباز آمریکایی، جان چارلز فریمونت (John C. Frémont) نام‌گذاری شده است که در سدهٔ نوزدهم در اکتشافات غرب آمریکا نقش مهمی داشت. نخستین توصیف علمی معتبر گیاه در نیمهٔ دوم قرن نوزدهم انجام شد. ماهونیای فریمونت به دلیل ترکیبات آلکالوئیدی (مانند بربرین) و نقش آن در جوامع گیاهی مناطق خشک، موضوع مطالعات گیاه‌شناسی، شیمی گیاهی و بوم‌شناسی در آمریکای شمالی بوده است.

خصوصیات - معرفی

ساقه و سیستم رویشی

ماهونیای فریمونت درختچه‌ای همیشه‌سبز با قامت معمولاً ۱ تا ۳ متر است. ساقه‌ها چوبی، چندساله و به‌شدت منشعب‌اند و با افزایش سن پوسته‌ای فلس‌مانند پیدا می‌کنند. رنگ پوست ساقه در گیاهان جوان سبز تا سبزـقهوه‌ای و در نمونه‌های مسن‌تر قهوه‌ای خاکستری است. شاخه‌ها اغلب خمیده و گسترده‌اند و تاجی نسبتاً پهن ایجاد می‌کنند که گیاه را برای پرچین‌های طبیعی مناسب می‌سازد.

برگ‌ها

برگ‌ها مرکب شانه‌ای، نسبتاً بزرگ و معمولاً ۱۰ تا ۲۰ سانتی‌متر طول دارند. هر برگ از چندین برگچه ضخیم و چرمی تشکیل شده که به‌صورت متقابل یا تقریباً متناوب روی محور برگ قرار گرفته‌اند. رنگ سطح رویی برگچه‌ها سبز تیره براق و سطح زیرین سبز روشن تا مایل به آبی است. لبه برگچه‌ها دارای دندانه‌های خاردار و تیز است و ظاهر برگ‌ها یادآور برگ بلوط یا هالی می‌باشد. برگ‌ها همیشـه‌سبز بوده و در زمستان اندکی به رنگ برنزی یا ارغوانی متمایل می‌شوند.

گل‌ها

گل‌ها کوچک، ستاره‌ای تا فنجانی‌شکل و به رنگ زرد روشن تا زرد طلایی هستند. هر گل معمولاً دارای چندین گلبرگ و کاسبرگ ظریف است که به‌صورت فشرده کنار هم قرار گرفته‌اند. گل‌ها در خوشه‌های متراکم خوشه‌ای یا پانیکولی در انتهای شاخه‌های همان‌سال تشکیل می‌شوند. زمان گل‌دهی عمدتاً اوایل بهار است و سبب ایجاد تضاد رنگی شدید میان گل‌های زرد و شاخسار سبز تیره می‌شود.

میوه و بذر

میوه‌ها سته‌های تخم‌مرغی تا کروی با قطر حدود ۶ تا ۱۰ میلی‌متر هستند. رنگ آن‌ها در ابتدا سبز و سپس به آبی تیره تا بنفش مومی تغییر می‌کند. پوست میوه کمی ضخیم و براق است و درون هر میوه چند بذر کوچک و سخت وجود دارد. میوه‌های آبی‌رنگ در تضاد با برگ‌های سبز چرمی، جنبه زینتی گیاه را افزایش می‌دهند.

شرایط نگهداری ماهونیای فریمونت

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک سبک شنی تا سنگلاخی با زهکشی بسیار خوب؛ بسیار مقاوم به خشکی؛ ترجیحاً خاک خنثی تا کمی قلیایی؛ pH حدود 6.5 تا 8

معرفی کلی شرایط محیطی ماهونیا فرِمونتی

ماهونیا فرِمونتی (Mahonia fremontii) درختچه‌ای مقاوم بومی نواحی نیمه‌خشک آمریکای شمالی است. این گیاه برای باغ‌های کم‌آب، شیب‌های خشک و فضاهای طبیعی‌سازی‌شده بسیار مناسب است و در صورت فراهم بودن زهکش خوب، نیاز به رسیدگی کمی دارد.

دما و مقاومت به سرما و گرما

ماهونیا فرِمونتی دامنه دمایی وسیعی را تحمل می‌کند و معمولاً تا حدود ۱۵- درجه سانتی‌گراد در زمستان مقاوم است. تابستان‌های گرم و خشک را نیز به خوبی تحمل می‌کند، به‌شرطی که گیاه در سال‌های اول استقرار، آبیاری منظم‌تری دریافت کند. از کاشت در نقاطی با یخبندان‌های مکرر بهاره و سرمای شدید همراه با رطوبت بالا باید پرهیز کرد.

نور مناسب و میزان آفتاب

بهترین رشد ماهونیا فرِمونتی در آفتاب کامل تا نیم‌سایه است. در مناطق بسیار گرم، وجود سایه‌ی ملایم بعدازظهر به کاهش تنش گرمایی و سوختگی برگ‌ها کمک می‌کند. در سایه‌ی زیاد، تراکم شاخ‌وبرگ کم، گل‌دهی ضعیف و رنگ میوه‌ها کم‌رنگ‌تر می‌شود.

خاک، زهکش و pH

این گیاه خاک‌های سبک تا متوسط، شنی-لومی یا لومی-رسی با زهکش عالی را ترجیح می‌دهد. زهکش مناسب برای جلوگیری از پوسیدگی ریشه حیاتی است. در خاک‌های سنگلاخی و حتی کمی فقیر نیز رشد می‌کند، به‌شرطی که غرقاب نشود. pH کمی قلیایی تا خنثی برای آن مناسب است، اما تا حدودی اسیدی را نیز تحمل می‌کند.

آبیاری و رطوبت محیط

ماهونیا فرِمونتی گیاهی کم‌توقع از نظر آبیاری و نسبتاً مقاوم به خشکی است. پس از استقرار (حدود ۲–۳ سال)، تنها بارندگی فصلی در بسیاری از مناطق کفایت می‌کند. در سال‌های اول، آبیاری عمیق و منظم ولی با فواصل زمانی، بهتر از آبیاری کم‌عمق و مکرر است. رطوبت هوای بالا همراه با گرما و تهویه نامناسب می‌تواند خطر بیماری‌های قارچی را افزایش دهد.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين جنس :
 

ماهونیا نِوین ماهونیا،توت آبی انگور اورگن ماهونیای چرمی (ماهونیای بیل)

گياهان ديگر از همين خانواده :
 

زرشک خوراکی ماهونیا نِوین ماهونیای چرمی (ماهونیای بیل) انگور اورگن

  محسن شهاب الدین