۱۴۰۴ ششم دی

ارس خزنده

این گیاه با نام علمی Juniperus horizonta و نام مرسوم (Creeping Juniper) که به فارسي ارس خزنده ناميده ميشود، گياهي از خانواده Cupressaceae بومي بومی شمال و مرکز آمریکای شمالی؛ از کانادا تا شمال ایالات متحده، در دشت‌ها، دامنه‌های سنگی و مناطق سرد و بادخیز مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی خشک دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک‌های سبک، شنی تا سنگلاخی با زهکشی بسیار خوب؛ تحمل خاک‌های فقیر و خشک؛ pH کمی اسیدی تا قلیایی (حدود 5.5 تا 8)

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و خانواده گیاه‌شناسی

گونه Juniperus horizontalis (ارس خزنده) از تیره Cupressaceae و از سوزنی‌برگ‌های همیشه‌سبز است. این گونه در جنس Juniperus قرار می‌گیرد که شامل ده‌ها گونه سرو کوهی در نیم‌کره شمالی است. ساختار مخروطی، برگ‌های فلس‌مانند و وجود رزین‌های معطر از ویژگی‌های شاخص خانواده Cupressaceae است.

منطقه بومی و گستره پراکنش

زادگاه اصلی ارس خزنده، شمال قاره آمریکا است؛ از کانادا (به‌ویژه مناطق بورئال و سرد) تا برخی نواحی شمالی ایالات متحده گسترش دارد. این گونه اغلب در دامنه‌های سنگلاخی، ماسه‌زارهای سرد، صخره‌های آهکی و حاشیه توندرا رشد می‌کند. توانایی تحمل دمای بسیار پایین و بادهای سرد، آن را به یکی از مقاوم‌ترین سروهای کوهی در اقلیم‌های سرد تبدیل کرده است.

زیستگاه و بوم‌شناسی

ارس خزنده در خاک‌های کم‌عمق، سنگی و با زهکش عالی بهتر رشد می‌کند و نسبت به خشکی و شوری نسبی مقاوم است. فرم خزنده و فرشی آن، نقش مهمی در تثبیت خاک و کنترل فرسایش در دامنه‌ها و شیب‌های تند دارد. این گونه با ایجاد پوشش متراکمی از شاخه‌ها، ریززیستگاه‌هایی برای بی‌مهرگان، خزندگان کوچک و نهال برخی گیاهان دیگر فراهم می‌آورد.

تاریخچه، کاربردها و اهمیت علمی

بومیان آمریکای شمالی از بخش‌های مختلف این گیاه برای تهیه دم‌نوش‌های دارویی، دود معطر و مواد ضدعفونی‌کننده طبیعی استفاده می‌کردند. در سده‌های اخیر، شکل خزنده و مقاومت بالای آن باعث شده به‌عنوان گیاه پوششی زینتی و محافظ شیب‌ها در باغبانی علمی و طراحی منظر معرفی شود. پژوهش‌های شیمی‌گیاهی نشان داده‌اند که روغن‌های فرّار این گونه حاوی ترپن‌های متعددی با پتانسیل ضد‌میکروبی و آنتی‌اکسیدانی هستند، که هنوز موضوع مطالعات فارماکولوژیک نوین است.

خصوصیات - معرفی

ریخت‌شناسی کلی جونیپِروس هوریزونتا

جونیپِروس هوریزونتا درختچه‌ای خزنده و همیشه‌سبز از تیره سروها است که عادت رشد افقی داشته و معمولاً ارتفاع آن بین ۲۰ تا ۶۰ سانتی‌متر و گستردگی تاج آن تا چند متر می‌رسد. اندام‌های هوایی گیاه متراکم، فشرده و به‌صورت فرشی روی خاک گسترده می‌شوند و ظاهر بوته‌ای پهن، نامنظم و کم‌ارتفاع ایجاد می‌کنند.

ساقه و شاخه‌ها

ساقه اصلی کوتاه و اغلب مخفی در میان انبوه شاخه‌های جانبی است. شاخه‌ها باریک، فراوان و به‌شدت منشعب‌اند و به شکل گسترده و افقی روی سطح خاک یا کمی آویزان از لبه گلدان یا دیوار قرار می‌گیرند. رنگ ساقه‌های جوان سبز تا سبز مایل به آبی است و با افزایش سن، به قهوه‌ای خاکستری و در نهایت قهوه‌ای تیره با پوستک فلس‌دار و ترک‌دار تبدیل می‌شود. شاخه‌ها انعطاف‌پذیر اما نسبتاً شکننده‌اند و در محل تماس با خاک توان ریشه‌زایی دارند.

برگ‌ها

برگ‌ها سوزنی ـ فلس‌مانند و همیشه‌سبز هستند و به صورت متراکم روی شاخه‌ها قرار می‌گیرند. در مرحله جوانی ممکن است برگ‌ها کمی سوزنی‌تر و نوک‌تیزتر باشند، اما در شاخه‌های بالغ غالباً به شکل فلس‌های کوچک، کوتاه و به هم چسبیده دیده می‌شوند. طول هر برگ معمولاً کمتر از چند میلی‌متر است. رنگ برگ‌ها از سبز مایل به آبی تا سبز نقره‌ای یا سبز خاکستری متغیر است و در برخی واریته‌ها در سرما اندکی ارغوانی یا برنزی می‌شود. بافت برگ‌ها چرمی، ضخیم و دارای لایه مومی است که به کاهش تعرق کمک می‌کند.

مخروط‌ها و اندام‌های زایشی

جونیپِروس هوریزونتا گیاهی کندرشد با اندام زایشی نسبتاً کوچک است. گل‌های واقعی مشخص و زینتی نیستند و به صورت ساختارهای مخروطی نر و ماده روی شاخه‌ها ظاهر می‌شوند. مخروط‌های نر کوچک، زرد مایل به قهوه‌ای و گرده‌افشان‌اند. مخروط‌های ماده پس از گرده‌افشانی به شبه‌میوه‌های توت‌مانند کوچک، کروی تا بیضی با رنگ آبی مایل به خاکستری و پوشش مومی تبدیل می‌شوند. این مخروط‌ها معمولاً ۱ تا ۲ سال روی گیاه باقی مانده و حاوی بذرهای سخت و قهوه‌ای هستند.

شرایط نگهداری ارس خزنده

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی خشک دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک‌های سبک، شنی تا سنگلاخی با زهکشی بسیار خوب؛ تحمل خاک‌های فقیر و خشک؛ pH کمی اسیدی تا قلیایی (حدود 5.5 تا 8)

معرفی کلی شرایط رشد ارس خزنده

ارس خزنده (Juniperus horizontalis) درختچه‌ای سوزنی‌برگ و همیشه‌سبز است که برای فضای باز و باغ‌های سنگی بسیار مناسب است. شناخت نیازهای محیطی این گیاه برای رشد متراکم، رنگ‌پذیری مناسب سوزن‌ها و طول عمر بالا ضروری است.

دما و مقاومت به سرما و گرما

ارس خزنده گیاهی بسیار مقاوم است و دامنه دمایی گسترده‌ای را تحمل می‌کند. این گیاه زمستان‌های سرد با دمای زیر صفر را به‌خوبی تحمل می‌نماید و در مناطق سردسیر نیز پایدار است. در تابستان، گرمای ملایم تا نسبتاً شدید همراه با تهویه مناسب هوا قابل قبول است. تنش اصلی در این گونه، گرمای شدید همراه با رطوبت بالای هوا و خاک خیس است.

نور مناسب برای رشد

ارس خزنده به آفتاب کامل نیاز دارد. حداقل ۶ ساعت نور مستقیم خورشید در روز برای تراکم مناسب شاخساره و رنگ خوب سوزن‌ها ضروری است. در سایه یا نیم‌سایه، رشد گیاه شل، کم‌پشت و مستعد بیماری‌های قارچی می‌شود.

رطوبت هوا و آبیاری

این گیاه به رطوبت متوسط تا کم هوا سازگار است و برای مناطق نسبتاً خشک مناسب می‌باشد. آبیاری باید عمیق اما با فواصل زمانی مناسب و بدون ماندابی شدن خاک انجام شود. خاک همیشه خیس یا رطوبت بالای طولانی‌مدت، ریشه‌ها را مستعد پوسیدگی می‌کند.

خاک، زهکشی و pH

ارس خزنده خاک‌های سبک تا متوسط با زهکشی عالی را ترجیح می‌دهد. ترکیب خاک باغچه با ماسه شسته و کمی مواد آلی برای آن مناسب است. این گیاه نسبت به نوع خاک بسیار بردبار است و در خاک‌های نسبتاً فقیر نیز رشد می‌کند، مشروط بر آن‌که زهکشی خوب باشد. pH کمی اسیدی تا کمی قلیایی (حدود ۶ تا ۷/۵) قابل قبول است.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين جنس :
 

ارس غربی اردوج ارس تک‌دانه ارس غربی

گياهان ديگر از همين خانواده :
 

سکویا غول‌پیکر نوش سرو سیمين پیرو

  محسن شهاب الدین