نام علمي
Juniperus communis
دانستنیهای علمی
ردهبندی و جایگاه تبارشناختی
Juniperus communis (پیرو) یک بازدانۀ همیشهسبز از خانوادۀ سروان (Cupressaceae) و جنس Juniperus است. این گونه بهصورت درختچه یا درخت کوچک رشد میکند و با برگهای سوزنیِ سهتایی (غالباً در چرخههای سهبرگی) و ساختارهای زایشی مخروطمانند شناخته میشود. واحدهای تولیدمثلی ماده در نهایت به صورت مخروطهای گوشتیِ شبهمیوهای (معروف به «دانههای ارس») درمیآیند که از نظر گیاهشناسی، میوه واقعی نیستند.
منطقۀ بومی و پراکنش جغرافیایی
این گونه یکی از گستردهترین پراکنشها را در میان مخروطیان دارد و بهطور طبیعی در بخشهای وسیعی از نیمکرۀ شمالی یافت میشود؛ از اروپا و شمال آسیا تا آمریکای شمالی. گستره وسیع آن نشاندهندۀ توان سازگاری بالا با اقلیمهای سرد تا معتدل و نیز تنوع ژنتیکی و اکولوژیک قابل توجه در جمعیتهای مختلف است.
زیستگاه و بومشناسی
Juniperus communis معمولاً در تپهماهورها، دامنههای سنگی، مراتع خشک، حاشیۀ جنگلها و زیستگاههای باز رشد میکند و به خاکهای کمعمق و فقیر نیز تحمل نشان میدهد. این گونه غالباً نورپسند است و در محیطهای باز یا نیمهباز موفقتر عمل میکند. مقاومت به سرما و تا حدی خشکی، آن را به یک عنصر کلیدی در جوامع گیاهی مناطق سردسیر و زیرآلپی تبدیل کرده است.
تاریخچۀ علمی و نامگذاری
نام علمی این گونه توسط کارل لینه در سال 1753 تثبیت شد. صفت گونهای communis در لاتین به معنای «معمول/رایج» است و به فراوانی و پراکنش وسیع آن اشاره دارد. در ادبیات گیاهشناسی، این گونه بهعنوان یک گونه مرجع برای شناخت ویژگیهای جنس Juniperus و تحول مخروطهای گوشتی در مخروطیان بررسی شده است.
![پیرو]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی سرد تا گرم
خاک مورد نياز
رشد در گستره ی وسیعی از خاک ها
|
Juniperus سرده بزرگی مشتمل بر ۶۰ گونه است که به طور گسترده در نیمکرهٔ شمالی، از مناطق سرد و قطبی مانند گرینلند، شمال سیبری و آلاسکا تا کوه های بلند مناطق گرمسیری انتشار یافته است. گونه های این سرده همیشه سبز، به صورت درختانی بلند، کوچک و یا درختچه ای و خزنده بوده، دیرزیستی و عمر برخی درختان آن بسیار زیاد و حتی تا بیش از ۲۰۰۰ سال می رسد. به جز گونهٔ J. deppeana معمولاً پوست با فلس های طولی از تنه جدا می شود. شاخه های پیرامونی گسترده و نامنظم هستند، برگ ها فلسی و آرایش آنها متقابل متلاقی و یا در چرخه های ۳ تایی، در درختان جوان همیشه سوزنی یا نیشتری شکل، ولی در درختان مسن به صورت یکی از دو نوع نامبرده و یا هر دو با هم دیده می شوند. معمولاً دو پایه، به ندرت تک پایه، گل های نر شاتونی، به شکل تخم مرغی یا واژتخم مرغی و بر روی شاخه های کوتاه انتهایی و یا محوری هستند. گل آذین یا مخروط ماده به شکل کروی و از ۳ تا ۶ فلس تشکیل شده است. در زیر بعضی و یا همهٔ آنها ۱ یا ۲ تخمک وجود دارد. مخروط کروی شکل، شفت مانند، ناشکوفا و در سال اول و یا دوم از رشد خود رسیده، فلس ها ۳ تا ۶ عدد، کم و بیش گوشتی به صورت بسته و چسبیده به هم، معمولاً موقع رسیدن به رنگ آبی تیره و یا از غبار سفید رنگی پوشیده شده و خیلی صمغ دار هستند. در داخل هر مخروط ۱ تا ۱۰ دانه گرد، تخم مرغی و یا گوشه دار با پوشش سخت و بدون بال قرار دارد. لپه ۲ یا ۴ تا ۶ عدد می باشد.
![common juniper]()
شرایط محیط رشد
گونه های این جنس قادرند سرمای شدید و خشکی هوا را به خوبی تحمل نمایند.
درخت پیرو گیاهی است که در گستره ی وسیعی از خاک ها از جمله خاک های خشک، باز، صخره ای، تپه های جنگلی، شنی و زمین های مسطح رشد می کند. این گیاههان همچنین در زمین های ساحلی و یا به صورت منفرد و تکی در کوهستان ها نیز یافت می شوند.
نسبت به مکان هاب سایه تحمل زیادی ندارند و در نتیجه بهترین رشد را در محیط های باز با تابش کامل آفتاب خواهند داشت.
نسبت به مکان های بادخیز و نیز خاک های فقیر از نظر مواد غذایی نیز سازگار شده اند.
پیرو روشنایى پسند و آهک جو که در مقابل خشکى بسيار مقاومت می کند. رويش آن بسيار کند است. چوب آن داراى چوب درونی بسيار متراکم مى باشد، اين چوب در ايران به مصرف تيرهاى ساختمانى و يا سوخت مى رسد.
يکى از جنگل هاى انبوه آن در گلستان بين مينودشت و بجنورد وجود دارد.
![Juniperus communis]()
نحوه تکثیر پیرو
تکثیر این گیاهان از طریق کشت بذرهای آنها صورت می گیرد. این بذرها به یک دوره استراحت پس از رسیدن نیاز دارند. بهترین شرایط برای جوانه زنی بذرها، کشت در خاک های مرطوب و فشرده با نفوذ مناسب اکسیژن و هوا در خاک می باشد. بذرهای این گیاهان پس از ریزش یا به وسیله آب، پرندگان و یا پستانداران پراکنده می شوند. برخی از واریته ها از طریق ریشه دار کردن قلمه ها (استفاده از قلمه ی چوب بالغ به طول 5 تا 10 سانتیمتر به همراه پاشنه) نیز تکثیر می شوند. استقرار و توسعه ی گیاهچه ها بسیار به کندی صورت می گیرد. حتی ممکن است برخی از گیاهان، 20 سال پس از کشت به حدود یک متر ارتفاع دست یابند.
سرو کوهی معمولی یا پیرو، قرن ها به علت داشتن خواص ضدعفونی کننده و مدر استفاده شده است و اغلب در بیمارستان ها و سایر مکان های آلوده از طریق سوزاندن آن محل را ضد عفونی می کردند.
این روزها بیشتر مردم به یک مصرف عمده سرو کوهی که چاشنی جین است، آشنایی دارند. از میوه توت مانند آن نیز در آشپزی برای چاشنی غذا استفاده می شود. روغن پیرو از میوه توت مانند آبی تیره رنگ درخت مخروطیان که در باغ های ما به صورت اهلی یافت می شود استخراج می شود. این روغن به وسیله بخار و از میوه توت مانند دوسـاله آن بیشتـر در اروپا، آلمان، فرانسه و ایتالیا تولید می شود.
روغن پیرو تقریباً بی رنگ و با رایحه ای تازه است. روغن های دیگری از برگ های سوزنی و چوب آن تولید می شود ولی برای استفاده در رایحه درمانی مناسب نیست.
میوه ی پیرو مدر، ضدعفونی کننده بسیار عالی و قابض است و برای بعضی اختلالات از جمله خماری، ناراحتی های پوستی، آرتروز، حبس آب در بدن، اشکالات قاعدگی و فشار عصبی مفید می باشد. از لحاظ ذهنی مغز را سم زدایی کرده و خستگی را برطرف می سازد، به ویژه هنگامی که شخص تحت فشار بوده است. قابلیت مهم این روغن خلاصی از دست سموم است. از این رو استفاده از آن در موارد آرتروز و نقرس، به دفع کریستال های اسید اوریک کمک می کند.
چون سم زدا و قابض است به رفع جوش صورت و سایر امراض پوستی که در اثر جمع شدن سموم در بدن ایجاد می شوند کمک خواهد کرد. خاصیت مدر بودن روغن برای رفع احتباس، سلولیت و مشکلات پروستات مفید است. پیرو برای ناراحتی های مجاری ادرار و التهاب مثانه و ورم کلیه و سنگ کلیه مفید است. با این حال لازم است با پزشک مشورت شود. همچنین در موارد قاعدگی توأم با درد یا قاعدگی ناقص سودمند می باشد.