Garcinia mangostanapurple mangosteen که به فارسی منگوستین ارغوانی نامیده میشود، گیاهی از خانواده کلازیاسه بومی اندونزی می باشد. نیاز های این گیاه عبارتند از نور: خیلی کم رطوبت: مرطوب دمای محیط: 25 تا 35 درجه سانتیگراد خاک: خاک های عمیق و مرطوب
دانستنیهای علمی
نام علمي
Garcinia mangostana
نام لاتين
purple mangosteen
خانواده و ردهبندی گیاهشناسی
Garcinia mangostana که در فارسی «منگوستین ارغوانی» نامیده میشود، به خانواده Clusiaceae تعلق دارد. این گونه از نظر گیاهشناسی جزو درختان همیشهسبز است و در جنس Garcinia قرار میگیرد که شامل دهها گونهٔ گرمسیری دیگر نیز هست.
منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی
خاستگاه اصلی منگوستین ارغوانی جنوبشرق آسیاست؛ بهویژه مالزی، اندونزی و تایلند. این درخت در نواحی پرباران کمارتفاع، با رطوبت نسبی بالا و دمای یکنواخت رشد میکند و نسبت به سرما بسیار حساس است.
زیستگاه و ویژگیهای بومشناختی
منگوستین معمولاً در جنگلهای بارانی حاشیهای، باغهای مخلوط میوههای گرمسیری و مزارع کوچک کشت میشود. نیاز شدید به خاک عمیق، آبرفتی و زهکشی خوب دارد و سایهپسند نسبی است، بهطوریکه در مراحل اولیه رشد از سایه درختان بلندتر بهره میبرد.
تاریخچه و پیشینه استفاده
استفاده از منگوستین در متون طب سنتی جنوبشرق آسیا دستکم به چند قرن پیش بازمیگردد. اکتشاف و توصیف علمی آن توسط گیاهشناسان اروپایی در سدههای هفدهم و هجدهم انجام شد. در قرن نوزدهم منگوستین بهعنوان «میوه نجیب» در باغهای گیاهشناسی استوایی معرفی شد و به تدریج به دیگر قارهها راه یافت.
![منگوستین ارغوانی]()
![منگوستین ارغوانی]()
خصوصیات - معرفی
گیاه منگوستین ارغوانی که در زبان عامیانه به آن منگوستین گفته می شود یکی از درختان همیشه سبز و چندساله ی نواحی گرمسیری است و بومی جزایر ساندا و مالوکاس در اندونزی می باشد.
این گیاه معمولاً در جنوب شرقی آسیا، و همچنین نواحی گرمسیری کشورهای آمریکای جنوبی مانند کلمبیا، هند و پورتوریکو رشد می کند.
این درختان تا ارتفاع حدود 6 تا 25 متر رشد می کنند. همچنین دارای تنه ای راست و زبر و تاجی انبوه می باشند. پوست جوان به رنگ سبز روشن و صاف است که با مسن شدن درخت به تدریج به رنگ قهوه ای تیره و خشن و زبر تبدیل می شود.
تمام بخش های گیاه در صورت زخمی شدن، شیرابه ای زرد رنگ از خود تراوش می کنند.
برگ ها ضخیم، با آرایش متقابل، بیضی شکل، به رنگ سبز روشن و به طول 8 تا 15 سانتیمتر می باشند.
گل ها به صورت منفرد یا به صورت جفتی در انتهای شاخه ها ظاهر می شوند. این گل ها 2.5 تا 5 سانتیمتر قطر داشته و دارای چهار گلبرگ سفید مایل به صورتی و چهار کاسبرگ پایا هستند.
میوه منگوستین شیرین و تند، آبدار، گاهی فیبری، و دارای کیسه های آبدار (مانند مرکبات) می باشد. همچنین این میوه ها وقتی که می رسند دارای پوستی به رنگ ارغوانی مایل به قرمز تیره و غیر خوراکی هستند. در هر میوه، گوشتی خوراکی و خوشبو که بذر را در بر می گیرد وجود دارد. بذور این گیاه از نظر شکل و اندازه مشابه بادام می باشند.
درخت منگوستین در کمتر از 5 تا 6 سال می تواند به باردهی برسد اما در برخی موارد باردهی تا 8-10 سال طول می کشد. مقدار عملکرد محصول در گونه های مختلف و در شرایط آب و هوایی مختلف می تواند متفاوت باشد. همچنین عملکرد محصول به سن درخت نیز بستگی دارد. درختان جوان در اولین باردهی خود می توانند حدود 200 تا 300 میوه (هر درخت) تولید کنند. درختان بالغ در هر فصل به طور میانگین حدود 500 میوه تولید می کنند. درختان 30 تا 45 ساله در بلوغ کامل خود ممکن است حدود 3000 میوه تولید کنند.
![purple mangosteen]()
![purple mangosteen]()
شرایط نگهداری منگوستین ارغوانی
نور مورد نياز
خیلی کم
آبياري و رطوبت
مرطوب
دماي مورد نياز
25 تا 35 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک های عمیق و مرطوب
|
این درختان به خشکی حساس بوده و برای رشد بهتر به نواحی بارانی یا آبیاری منظم و نیز کمی سایه نیاز دارند.
دمای کمتر از 20 درجه سانتیگراد نیز رشد را به تأخیر می اندازد. بهترین دما برای رشد و تولید میوه های این درخت، دمای بین 25 تا 35 درجه سانتیگراد به همراه رطوبت بیش از 80 درصد می باشد.
در دماهای بالای 38 یا 40 درجه سانتیگراد، برگ ها و میوه ها دچار آفتاب سوختگی می شوند.
درختان جوان یا نهال های بذری محیط های سایه و دارای نور اندک را ترجیح می دهند ولی درختان بالغ به محیط هایی با سایه ی کمتر نیاز دارند ولی شرایط سایه ی زیاد را می توانند تحمل کنند.
این گیاه سیستم ریشه ای ضعیفی دارد به همین دلیل خاک های عمیق، به خوبی آبیاری شده و دارای رطوبت زیاد را ترجیح می دهند و اغلب در زمین های آبگیر کنار رودخانه ها رشد می کنند. منگوستین نمی تواند در خاک های شنی یا رسوبی با مواد آلی کم رشد خوبی داشته باشد.
از نظر نیاز آبی به پراکنش خوب و منظم باران در سال (بیش از 40 میلیمتر در ماه) و 3 تا 5 هفته فصل خشک نیاز دارد.
![Garcinia mangostana]()
![Garcinia mangostana]()
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
اندوکارپ یا بخش سفید میوه دارای مزه و طعمی ملایم است که خوراکی است و حاوی مواد و عناصر ضروری می باشد.
بخش های مختلف این گیاه در طب سنتی مردم جنوب شرقی آسیا کاربردهای زیادی دارد. و ممکن است برای درمان بیماری هایی نظیر عفونت های پوستی، زخم ها، اسهال های خونی و تکرر ادرار استفاده شود.
در تایلند از چوب این درخت برای ساختن نیزه و همچنین در نجاری استفاده می شود.
از برگ ها و پوست درخت نیز دمنوشی تهیه شده و برای کاهش تب استفاده می گردد.
در چین از پوست میوه ی این گیاه برای ساختن چرم های قهوه ای مایل به قرمز استفاده می کنند.
ارزش غذایی:
هر 100 گرم از میوه منگوستین ارغونی حاوی 6-20 گرم کربوهیدرات، 0.1-1 گرم روغن، 0.6 گرم پروتئین، 7-11 میلیگرم کلسیم، 4-17 میلیگرم فسفر، 19 میلیگرم پتاسیم، 0.2-1 میلیگرم آهن، 14 IU ویتامین آ، 0.03 میلیگرم ویتامین ب1، 0.03 میلیگرم ویتامین ب2، 0.3 میلیگرم نیاسین و 4.2-66 میلیگرم ویتامین ث می باشد.
![معرفی و راهنمای پرورش سبزی جات غیر برگی - منگوستین ارغوانی]()
![معرفی و راهنمای پرورش سبزی جات غیر برگی - منگوستین ارغوانی]()
مقابله به آفات منگوستین ارغوانی
آفات مهم منگوستین ارغوانی
آفات رایج Garcinia mangostana شامل شپشکهای سپردار و آردآلود، تریپس و سوسکهای ساقهخوار هستند. شپشکها با مکیدن شیره گیاهی باعث ضعف عمومی، ریزش برگ و کاهش کیفیت میوه میشوند. تریپس لکههای نقرهای و بدشکلی روی برگ و میوه ایجاد میکند و سوسکها با سوراخ کردن ساقه موجب خشکیدگی شاخهها میشوند.
مدیریت و کنترل آفات
اولین گام، پیشگیری از طریق بهداشت باغ، حذف علفهای هرز و سوختن بقایای آلوده است. استفاده از روغنهای معدنی برای کنترل شپشک، تلههای زرد چسبنده برای تریپس و جمعآوری و نابودی شاخههای سوراخشده برای سوسکها توصیه میشود. در صورت طغیان، مصرف حشرهکشهای کمخطر و انتخابی تحت نظر کارشناس ضروری است.
بیماریهای قارچی و روشهای مقابله
بیماریهایی مانند پوسیدگی ریشه (Phytophthora)، لکهبرگهای قارچی و آنتراکنوز میتوانند به ریشه، برگ و میوه حمله کنند. زهکشی مناسب خاک و پرهیز از آبیاری غرقابی برای جلوگیری از پوسیدگی ریشه حیاتی است. هرس شاخههای آلوده، تهویه مناسب تاج درخت و ضدعفونی ابزار هرس، همراه با استفاده هدفمند از قارچکشهای مسی یا سیستمیک، مهمترین روشهای مدیریت این بیماریها هستند.
![منگوستین ارغوانی]()
![منگوستین ارغوانی]()
نحوه تکثیر منگوستین ارغوانی
درختان منگوستین از طریق کشت بذر و نهال های بذری تکثیر می شوند. تکثیر رویشی این گیاهان مشکل بوده و دیرتر نیز به میوه دهی می رسند.
بذور در صورت خشک شدن، به سرعت از بین می روند. اما اگر آنها را قبل از کشت در آب بخیسانند حدود 14 تا 21 روز پس از کشت جوانه خواهند زد. وقتی که نهال ها به 25 تا 30 سانتیمتر رسیدند می توان آنها را به زمین اصلی منتقل کرد. در زمین، نهال ها را به فاصله ی 20 تا 40 سانتیمتر کشت می کنند.
پس از کشت برای کنترل علف های هرز می توان از مالچ پاشی استفاده کرد.
بهتر است کشت در نواحی بارانی صورت پذیرد زیرا درختان جوان نسبت به خشکی حساس هستند. همچنین به سایه نیز نیاز دارند.