عروس سنگ صخره زی

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و جایگاه تبارشناختی

گونه Dionysia diapensifolia با نام فارسی «عروس‌سنگ صخره‌زی» از تیره Primulaceae (پرایمولاسه، پامچال) است. این گونه در جنس Dionysia قرار می‌گیرد که بیش از ۵۰ گونه علفی کوچک، بالشتکی و سنگ‌دوست را شامل می‌شود.

جنس دیونیزیا از نظر مولکولی و ریخت‌شناسی به پامچال‌های کوهی نزدیک است، اما به دلیل شکل بالشتکی، برگ‌های متراکم و سازگاری شدید به محیط‌های سنگی، شاخه‌ای تخصص‌یافته در این تیره به شمار می‌رود.

منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی

Dionysia diapensifolia بومی رشته‌کوه‌های زاگرس در ایران است و پراکنش آن عمدتاً در نواحی مرتفع غرب و جنوب‌غرب کشور گزارش شده است. این گونه از فلور عناصر ایرانی–تورانی محسوب می‌شود و معمولاً به‌صورت جمعیت‌های کوچک و پراکنده دیده می‌شود.

پراکنش محدود و وابستگی شدید به ریززیستگاه‌های خاص، آن را در برابر تغییرات اقلیمی و تخریب زیستگاه حساس می‌سازد.

زیستگاه و بوم‌شناسی

عروس‌سنگ صخره‌زی در شکاف‌های آهکی، دیواره‌های سنگی و دامنه‌های پرشیب و سایه‌گیر کوهستانی رشد می‌کند. خاک آن بسیار کم‌عمق، فقیر و با زهکش شدید است. این گیاه سازگاری بالایی به سرمای زمستان، تابش شدید آفتاب و خشکی دارد و فرم بالشتکی متراکم آن موجب کاهش تبخیر و حفاظت جوانه‌ها می‌شود.

گل‌های زرد تا زرد مایل به سبز در اواخر زمستان تا بهار ظاهر می‌شوند و در گرده‌افشانی، حشرات کوچک نقش اصلی را بر عهده دارند.

تاریخچه کشف و مطالعه

جنس Dionysia در قرن نوزدهم به‌وسیله گیاه‌شناسان اروپایی در سفرهای گیاه‌شناسی به ایران و آسیای میانه معرفی شد. Dionysia diapensifolia به‌عنوان یکی از گونه‌های خاص صخره‌های ایران در اوایل قرن بیستم توصیف علمی شد و به‌تدریج در منابع فلور ایران و خاورمیانه ثبت گردید.

به‌علت زیبایی گل‌ها و فرم بالشتکی، این گونه و خویشاوندان آن توجه مجموعه‌داران گیاهان صخره‌ای و باغ‌های گیاه‌شناسی را جلب کرده‌اند و اکنون به‌عنوان مدلی برای مطالعه سازگاری‌های کوهستانی در تیره پامچال مطرح هستند.

خصوصیات - معرفی

این گیاه تا ارتفاع 30 سانتی متر رشد می کند و در ارتفاعات مرکزی کشور رشد می کند. گیاهی چندساله، بوته ای و اغلب دارای کرک بوده است. گل آذین ها چتری و کاسه گل استکانی یا استوانه ای و جام گل به شکل سینی پایه دار، لوله باریک، در محل اتصال پرچم ها برسته و پهن تر می باشد. 

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت خشک دماي مورد نياز 18-20 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز مکان های صخره ای

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

این گیاه دارای آنتی اکسیدان های فراوانی است. دارای مقادیر بالای ترکیبات فنولی مانند گالیک اسید، کافییک اسید، کلروژنیک اسید و کوپرستین است. 

نحوه تکثیر عروس سنگ صخره زی

این گیاه از طریق بذر تکثیر می شود. 

عروس سنگ طلایی نوعی عروس سنگ

نوعی عروس سنگ پامچال انگلیسی لیسیمکیا مردابی آردیسیا مارلبری