نام علمي
Crataegus dilatata
نام لاتين
Japanese Hawthorn
دانستنیهای علمی
ردهبندی و جایگاه تبارزادی
Crataegus dilatata که در فارسی گاه با نام زالزالک ژاپنی یاد میشود، در واقع گونهای از سردهٔ زالزالک با خاستگاه اصلی در شرق آسیا است. این گونه به خانوادهٔ Rosaceae (تیرهٔ گلسرخیان) تعلق دارد؛ همان خانوادهای که شامل سیب، گلابی و رز نیز میشود. سردهٔ Crataegus یکی از متنوعترین سردهها در گلسرخیان است و تشخیص دقیق گونهها در آن بهدلیل شباهت شدید ریختشناسی همیشه برای تاکسونومیستها چالشبرانگیز بوده است.
منطقهٔ بومی و زیستگاه طبیعی
زیستگاه طبیعی Crataegus dilatata عمدتاً در نواحی معتدل شرق آسیا، بهویژه جنگلهای مخلوط برگریز و حاشیهٔ آنها گزارش شده است. این گیاه عموماً در حاشیهٔ جنگلها، دامنههای با خاک نسبتاً عمیق، و کنار نهرها رشد میکند. تحمل نسبتاً بالای این گونه به سرما و خاکهای نیمهفقیر باعث شده در طیف گستردهای از ارتفاعات، از دشتهای کمارتفاع تا دامنههای کوهستانی حضور داشته باشد. حضور در زیستگاههای نیمهروشن و آفتابگیر، بهویژه در فضاهای باز میان درختان بلند، ویژگی بارز بومسازگاری آن است.
تاریخچهٔ مطالعات گیاهشناسی
مطالعهٔ علمی Crataegus dilatata در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، همزمان با گسترش فلورنویسی شرق آسیا، شدت گرفت. گیاهشناسان اروپایی و ژاپنی در ابتدا این گونه را در کنار چند گونهٔ نزدیک، تحت نامهای مترادف توصیف کردند و بعدها با بررسی جام گل، خارها و شکل میوه، آن را از نظر گونهای تفکیک نمودند. ابهام تاکسونومیک در سردهٔ زالزالک موجب شده برخی منابع جدید، جایگاه گونهای یا خاستگاه دقیق C. dilatata را بازنگری و حتی آن را با گونههای دیگر مقایسهٔ مولکولی کنند. این روند همچنان ادامه دارد و دادههای ژنتیکی نقش مهمی در تثبیت نام و محدودهٔ واقعی گونه ایفا میکند.
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاکهای لومی تا لومیرسی با زهکشی مناسب؛ تحمل خاکهای نسبتاً آهکی؛ pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 6 تا 7.5)
|
ویژگیهای کلی ریختشناسی زالزالک ژاپنی (Crataegus dilatata)
زالزالک ژاپنی درختچهای خزانکننده از تیره Rosaceae است که معمولاً بین ۳ تا ۶ متر ارتفاع میگیرد. فرم کلی گیاه بوتهای تا درختچهای با تاج نسبتاً گسترده و متراکم است. شاخهبندی متقابل و نسبتاً منظم بوده و ظاهر گیاه را انبوه و پرشاخه نشان میدهد.
ساقه، شاخه و خارها
ساقه اصلی قهوهای تا خاکستری، با پوستی نسبتاً زبر و ترکدار در سنین بالا دیده میشود. شاخههای جوان نازک، سبز تا قهوهای مایل به قرمز و اغلب براق هستند. خارها منفرد، سخت و تیز، به طول حدود ۱ تا ۳ سانتیمتر و به رنگ قهوهای تیرهاند که در امتداد شاخههای یکساله ظاهر میشوند و نقش حفاظتی دارند.
برگها
برگها ساده، متناوب و نسبتاً کوچک تا متوسطاند. طول آنها معمولاً ۳ تا ۷ سانتیمتر و شکلشان تخممرغی تا بیضوی با قاعده گاه گرد یا اندکی گوهای است. لبه برگها دندانهدار تا لوبدار است و لوبها کموبیش عمیق و نامساوی دیده میشوند. سطح رویی برگ سبز تیره و براق، و سطح زیرین سبز روشنتر است. دمبرگ باریک، سبز و نسبتاً کوتاه بوده و در محل اتصال به شاخه گاهی گوشوارکهای کوچک دیده میشود.
گلآذین و گلها
گلها در گلآذینهای خوشهای چتری (کیم) در انتهای شاخههای کوتاه ظاهر میشوند. هر گل به قطر حدود ۱ تا ۱/۵ سانتیمتر است. گلها غالباً سفید تا سفید مایل به کرم با پنج گلبرگ گرد و نسبتاً پهن هستند. پرچمها متعدد با میلههای نازک و بساکهای صورتی تا قرمز دیده میشوند که به گل جلوه تزئینی میدهند. مادگی شامل چند خامه است که به تشکیل چند دانه در میوه کمک میکند.
میوه
میوهها ستهمانند، کروی تا کمی بیضوی و به قطر حدود ۸ تا ۱۲ میلیمتر هستند. در زمان رسیدن، رنگ آنها قرمز روشن تا قرمز تیره میشود. سطح میوه صاف و براق بوده و در انتهای آن بقایای کاسبرگها به صورت برجستگی کوچک ستارهای دیده میشود.
شرایط محیط رشد
شرایط دمایی و اقلیمی مناسب زالزالک ژاپنی (Crataegus dilatata)
زالزالک ژاپنی گیاهی نسبتاً مقاوم به سرماست و در اقلیمهای معتدل عملکرد بهتری دارد. دمای ایدهآل رشد بین ۱۵ تا ۲۵ درجه سانتیگراد است و در زمستان میتواند یخبندانهای ملایم را تحمل کند. با این حال، سرمای شدید و طولانی زیر ۱۰- درجه سانتیگراد ممکن است به شاخههای جوان آسیب بزند. در تابستانهای بسیار گرم، تأمین آبیاری منظم و سایهروشن برای جلوگیری از تنش گرمایی توصیه میشود.
نور مورد نیاز
زالزالک ژاپنی برای رشد بهینه به نور کامل خورشید نیاز دارد و بهترین میوهدهی را در مناطق آفتابگیر نشان میدهد. با این وجود، در مناطق بسیار گرم، کشت در مکانی با آفتاب صبح و سایه ملایم عصر میتواند از سوختگی برگها جلوگیری کند. نور ناکافی موجب رشد علفی، کاهش گلدهی و میوهدهی ضعیف خواهد شد.
نیاز آبی و رطوبت
این گیاه به خشکی طولانیمدت حساس است، اما از طرفی غرقاب شدن خاک را نیز تحمل نمیکند. رطوبت متوسط و آبیاری منظم ولی با فواصل مشخص، بهترین شرایط را فراهم میکند. در سالهای ابتدایی استقرار، آبیاری عمیق و منظم اهمیت بیشتری دارد؛ در حالی که درختان بالغ، تا حدی مقاومتر به کمآبی خواهند بود.
جنس و ویژگیهای خاک
خاک لومی، عمیق، حاصلخیز و با زهکش خوب، بهترین بستر برای زالزالک ژاپنی است. این گیاه خاکهای کمی اسیدی تا خنثی (pH حدود ۶ تا ۷) را ترجیح میدهد، ولی در خاکهای آهکی سبک نیز قابل کشت است. افزودن مواد آلی مانند کمپوست به بهبود ساختار خاک، تهویه ریشه و حفظ رطوبت کمک میکند. خاکهای سنگین و رسی بدون زهکشی مناسب، خطر پوسیدگی ریشه را افزایش میدهند.
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
آشنایی با جنس زالزالک و همه گونه های آن گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره گل سرخیان و جنس های آن