۱۴۰۴ ششم دی

زالزالک انبوه

این گیاه با نام علمی Crataegus intricata و نام مرسوم (Thicket Hawthorn) که به فارسي زالزالک انبوه ناميده ميشود، گياهي از خانواده Rosaceae بومي بومی شرق و شمال‌شرقی آمریکای شمالی، در حاشیه جنگل‌ها، بیشه‌زارها و مناطق باز مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی تا رسی با زهکشی مناسب، تحمل‌پذیر نسبت به انواع خاک، با pH اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7.5)

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و خویشاوندی گیاهی

گونه Crataegus intricata که در فارسی می‌توان آن را «کراتاِگوس سه» نامید، از خانوادهٔ Rosaceae (تیرهٔ گل‌سرخیان) است. این گونه در جنس Crataegus قرار می‌گیرد که شامل گونه‌های متعدد زالزالک‌ است. جایگاه رده‌بندی آن به صورت زیر است: فرمانرو: Plantae، راسته: Rosales، تیره: Rosaceae، سرده: Crataegus، گونه: C. intricata. این گونه به‌عنوان یکی از زالزالک‌های درختچه‌ای آمریکای شمالی شناخته می‌شود.

پراکنش جغرافیایی و زیستگاه

Crataegus intricata بومی شرق و جنوب‌شرقی آمریکای شمالی است و در کشورهایی مانند ایالات متحده و کانادا گزارش شده است. این گونه معمولاً در حاشیه جنگل‌ها، پرچین‌های طبیعی، دامنه‌های نسبتاً خشک و خاک‌های نسبتاً فقیر تا متوسط رشد می‌کند. حضور آن در خاک‌های با زهکشی خوب، از شنی تا لومی، متداول است و نسبت به سرما تحمل قابل توجهی دارد. نور کامل تا نیم‌سایه برای رویش مطلوب این درختچه ضروری است.

ویژگی‌های بوم‌شناختی

درختچه‌های Crataegus intricata با داشتن شاخه‌های خاردار و میوه‌های قرمز کوچک، نقش مهمی در بوم‌سامانه‌های محلی دارند. میوه‌ها منبع غذایی باارزش برای پرندگان و پستانداران کوچک‌اند و در گسترش بذر نقش کلیدی دارند. این گونه همچنین به‌عنوان اجزای پرچین‌های طبیعی، زیستگاه و پناهگاه برای حشرات و پرندگان فراهم می‌آورد و در پایداری تنوع زیستی مناطق بومی مؤثر است.

تاریخچه مطالعه و اهمیت علمی

C. intricata در سدهٔ نوزدهم توسط گیاه‌شناسان فلوریست آمریکای شمالی توصیف شد، دوره‌ای که بررسی تنوع بالای جنس Crataegus به‌دلیل شباهت زیاد گونه‌ها و بروز دورگه‌ها بسیار چالش‌برانگیز بود. این گونه نمونه‌ای از پیچیدگی رده‌بندی در زالزالک‌ها محسوب می‌شود و در مطالعات سیستما‌تیک، تبارزایی مولکولی و تنوع درون‌گونه‌ای مورد توجه قرار گرفته است. کاربردهای دارویی آن نسبت به برخی گونه‌های زالزالک اروپایی کمتر مستند است، اما از دیدگاه فلوری و بوم‌شناسی منطقه‌ای، گونه‌ای شاخص در فلور شرقی آمریکای شمالی به‌شمار می‌رود.

خصوصیات - معرفی

ریخت‌شناسی كلی گیاه زالزالک انبوه (Crataegus intricata)

این گونه بوته‌ای تا درختچه‌ای خاردار است كه معمولاً ۲ تا ۶ متر ارتفاع دارد. ساقه‌ها متراكم، به‌شدت منشعب و دارای تاجی انبوه و كروی تا بیضوی هستند. پوست ساقه در گیاهان جوان خاكستری تا قهوه‌ای روشن و نسبتاً صاف است، اما در نمونه‌های مسن‌تر تیره‌تر و ترك‌دار می‌شود. خارها متعدد، محكم و معمولاً راست تا اندكی خمیده‌اند و طول آن‌ها حدود ۲ تا ۵ سانتی‌متر است.

برگ‌ها: شكل، اندازه و رنگ

برگ‌ها متناوب، ساده و اغلب در شاخه‌های كوتاه گل‌دار به شكل دسته‌ای دیده می‌شوند. تیغ برگ تخم‌مرغی تا واژتخم‌مرغی است و در قاعده باریك‌تر می‌شود. لب برگ‌ها دارای بریدگی‌های دندانه‌دار تا كنگره‌ای است كه عمق آن‌ها متغیر می‌باشد. طول برگ معمولاً ۲ تا ۶ سانتی‌متر و پهنا ۱٫۵ تا ۴ سانتی‌متر است. سطح روی برگ سبز تیره و نسبتاً براق و سطح زیرین سبز روشن‌تر است. در فصل پاییز برگ‌ها به طیفی از زرد، نارنجی تا قرمز مایل به ارغوانی تغییر رنگ می‌دهند كه جنبه تزیینی گیاه را تقویت می‌كند.

گل‌ها: آرایش، رنگ و ساختار

گل‌ها كوچك، به قطر حدود ۱ تا ۱٫۵ سانتی‌متر و به صورت گل‌آذین‌های چتری-خوشه‌ای متراكم در انتهای شاخه‌ها تشكیل می‌شوند. هر گل دارای ۵ گلبرگ سفید تا سفیدِ كرم‌رنگ است كه به شكل تقریباً گرد یا اندكی واژتخم‌مرغی دیده می‌شوند. پرچم‌ها متعدد و معمولاً با میان‌برهای صورتی تا قرمز متمایل به بنفش هستند. بوی گل‌ها تیز و نسبتاً قوی است و برای حشرات گرده‌افشان بسیار جاذب می‌باشد.

میوه و بذر

میوه‌ها سته‌ای كوچك، كروی تا كمی بیضوی، با قطر حدود ۸ تا ۱۲ میلی‌متر هستند. رنگ میوه در رسیدگی كامل قرمز روشن تا قرمز تیره است و سطح آن صاف و نسبتاً براق دیده می‌شود. درون هر میوه معمولاً ۱ تا چند بذر سخت، زرد تا قهوه‌ای روشن وجود دارد. گوشت میوه آردی تا نسبتاً گوشتی و كمی شیرین-گس است. پراكنش بذر عمدتاً توسط پرندگان میوه‌خوار انجام می‌گیرد.

شرایط نگهداری زالزالک انبوه

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک لومی تا رسی با زهکشی مناسب، تحمل‌پذیر نسبت به انواع خاک، با pH اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7.5)

دمای مناسب برای رشد زالزالک انبوه (Crataegus intricata)

زالزالک انبوه گیاهی مقاوم به سرماست و در اقلیم‌های معتدل خنک بهترین رشد را دارد. دامنه دمایی بهینه برای رشد فعال بین ۱۵ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد است، اما می‌تواند سرمای زمستان تا حدود ۱۵- درجه سانتی‌گراد را نیز تحمل کند. نوسان ملایم دما بین شب و روز به بلوغ بهتر شاخه‌ها و تشکیل جوانه‌های گل کمک می‌کند. در مناطق بسیار گرم، کاشت در محل‌هایی با سایه بعدازظهر برای کاهش تنش حرارتی توصیه می‌شود.

نیاز نوری زالزالک انبوه

این گونه برای رشد مطلوب به آفتاب کامل نیاز دارد، یعنی دست‌کم ۶ ساعت نور مستقیم خورشید در روز. در نیم‌سایه نیز زنده می‌ماند، اما تراکم برگ، تعداد گل‌ها و تشکیل میوه کاهش می‌یابد. نور کافی باعث چوبی شدن مناسب شاخه‌ها و افزایش مقاومت به آفات و بیماری‌ها می‌شود. در مناطق گرم و خشک، دریافت آفتاب ملایم صبحگاهی و سایه نسبی عصرگاهی بهترین تعادل را ایجاد می‌کند.

رطوبت و آبیاری

زالزالک انبوه پس از استقرار، نسبتاً مقاوم به خشکی است، اما بهترین عملکرد را در خاک با رطوبت یکنواخت و غیراشباع دارد. آبیاری عمیق و با فاصله، بهتر از آبیاری سطحی و مکرر است. خاک همیشه غرقاب و ماندآب‌دار باعث پوسیدگی ریشه و کاهش عمر گیاه می‌شود. رطوبت نسبی متوسط هوا مناسب است و در آب‌وهوای بسیار خشک، مالچ‌پاشی سطح خاک برای کاهش تبخیر توصیه می‌شود.

جنس و ویژگی‌های خاک

بهترین بستر، خاک لومی عمیق با زهکش خوب است که ترکیبی از شن، رس و مواد آلی داشته باشد. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷) برای جذب متعادل عناصر غذایی مناسب است؛ با این حال، زالزالک انبوه تا حدی خاک‌های کمی آهکی را نیز تحمل می‌کند. افزودن کمپوست پوسیده، ساختار خاک را بهبود داده و تهویه ریشه را تقویت می‌کند. خاک‌های بسیار سنگین و رسی باید با شن و مواد آلی اصلاح شوند تا خطر ماندآبی کاهش یابد.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين جنس :
 

زالزالک ژاپنی زالزالک جونز سرخ ولیک (کراتاگوس میکروفیلا) زالزالک

گياهان ديگر از همين خانواده :
 

آلو پنج انگشت بهاره نسترن کوهی رز فرانسوی

  محسن شهاب الدین