۱۴۰۴ ششم دی

سیانوتوس زگیل‌برگ

این گیاه با نام علمی Ceanothus verrucosus و نام مرسوم (Warty-leaf Ceanothus) که به فارسي سیانوتوس زگیل‌برگ ناميده ميشود، گياهي از خانواده Rhamnaceae بومي بومی جنوب کالیفرنیا و شمال باخا کالیفرنیا؛ گونه‌ای شاخص از زیستگاه‌های چاپارال، دامنه‌های سنگلاخی و مناطق با اقلیم مدیترانه‌ای خشک مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک بسیار سبک شنی تا سنگلاخی با زهکشی عالی؛ بسیار حساس به آبیاری زیاد؛ نیازمند خاک فقیر و کم‌ازت؛ pH اسیدی تا خنثی حدود 5.5 تا 7

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و نام‌گذاری علمی

Ceanothus verrucosus که در فارسی گاهی «سیانوتوس زگیل‌برگ» نامیده می‌شود، گیاهی گلدار از خانوادهٔ Rhamnaceae (سنجدیان) است. این گونه در تیره‌بندی گیاه‌شناسی به راستهٔ Rosales، تیرهٔ Rhamnaceae و سردهٔ Ceanothus تعلق دارد. نام گونه‌ای «verrucosus» به معنای «زگیل‌دار» یا «دارای برجستگی» است و به سطح ناهموار و زگیل‌مانند شاخه‌ها اشاره دارد. این گونه نخستین بار در قرن نوزدهم توسط گیاه‌شناسان مناطق کالیفرنیا توصیف و ثبت شد.

منطقه بومی و پراکنش طبیعی

زادگاه اصلی Ceanothus verrucosus سواحل جنوب کالیفرنیا و بخش‌هایی از شمال باختر باخا کالیفرنیا در مکزیک است. این گونه یکی از عناصر ویژهٔ فلور «چَپَرال» کالیفرنیاست و محدودهٔ پراکنش آن بیشتر محدود به نواحی کم‌ارتفاع تا ارتفاعات متوسط نزدیک ساحل است. تمرکز جمعیت‌های طبیعی در اطراف خلیج سن‌دیگو و شبه‌جزیرهٔ پوینت لوما گزارش شده است.

زیستگاه و بوم‌شناسی

زیستگاه غالب این گونه اجتماعات چپرال مدیترانه‌ای و بوته‌زارهای خشک، دارای تابستان‌های گرم و خشک و زمستان‌های مرطوب است. این گیاه روی خاک‌های سنگلاخی، کم‌عمق و اغلب اسیدی یا خنثی رشد می‌کند و نسبت به خشکی و بادهای ساحلی مقاوم است. بسیاری از گونه‌های Ceanothus، از جمله C. verrucosus، با باکتری‌های تثبیت‌کنندهٔ نیتروژن همزیستی ریشه‌ای دارند و در غنی‌سازی خاک نقش بوم‌شناختی دارند. این ویژگی به آن‌ها اجازه می‌دهد در بوم‌سازگان‌های فقیر از نیتروژن پایدار بمانند و توالی گیاهی را تسریع کنند.

جنبه‌های تاریخی و وضعیت حفاظتی

از اواخر قرن نوزدهم، به‌همراه توسعهٔ شهری ساحل کالیفرنیا، بسیاری از زیستگاه‌های طبیعی این گونه تخریب یا تکه‌تکه شده‌اند. Ceanothus verrucosus در برخی فهرست‌های منطقه‌ای به‌عنوان گونهٔ در معرض تهدید یا نیازمند پایش دقیق ذکر شده است. استفاده از این گیاه در باغ‌های بومی‌گرا و پروژه‌های احیای اکوسیستم، نه تنها ارزش زیبایی‌شناختی دارد بلکه به حفظ تنوع ژنتیکی جمعیت‌های طبیعی نیز کمک می‌کند.

خصوصیات - معرفی

مشخصات کلی ریخت‌شناسی Ceanothus verrucosus

Ceanothus verrucosus درختچه‌ای همیشه‌سبز و پرشاخه است که معمولاً ۱ تا ۲ متر ارتفاع دارد و به‌ندرت تا حدود ۳ متر می‌رسد. شاخساره متراکم و نسبتاً کروی تا نامنظم است و گیاه ظاهری پرپشت و انبوه ایجاد می‌کند.

ساقه و پوستک

ساقه‌ها چوبی، شکننده و به‌ویژه در شاخه‌های مسن قهوه‌ای تا خاکستری تیره‌اند. ویژگی بارز این گونه وجود برآمدگی‌ها و زگیل‌های ریز روی پوستک شاخه‌هاست که با لمس، زبری مشخصی ایجاد می‌کند. شاخه‌های جوان سبز تا سبز مایل به قرمز، نسبتاً باریک و اغلب اندکی خمیده هستند.

برگ‌ها

برگ‌ها کوچک، همیشه‌سبز و متقابل قرار گرفته‌اند. طول آنها معمولاً ۵ تا ۱۵ میلی‌متر و عرضشان ۳ تا ۸ میلی‌متر است. شکل برگ بیضوی تا تخم‌مرغی کوچک با نوک گرد تا کمی تیز است. سطح رویی برگ سبز تیره و براق، و سطح زیرین کم‌رنگ‌تر و گاهی کمی کرک‌دار است. حاشیه برگ‌ها اغلب کمی دندانه‌دار تا موج‌دار بوده و رگبرگ میانی روی سطح زیرین برجسته‌تر دیده می‌شود.

گل‌آذین و گل‌ها

گل‌ها در خوشه‌های کوچک و متراکم در انتهای شاخه‌های جوان ظاهر می‌شوند. رنگ گل‌ها عمدتاً سفید تا سفید مایل به شیری است و در توده‌های فراوان، جلوه‌ای ابری‌شکل روی بوته ایجاد می‌کنند. هر گل قطری حدود ۳ تا ۵ میلی‌متر داشته و از پنج گلبرگ کوچک و ظریف تشکیل شده است. پرچم‌ها اندکی بیرون‌زده و به رنگ سفید تا زرد کم‌رنگ دیده می‌شوند.

میوه و بذر

میوه کپسول کوچک، کروی تا تقریباً سه‌گوش است و قطری حدود ۳ تا ۴ میلی‌متر دارد. سطح میوه ممکن است اندکی زگیل‌دار یا ناهموار باشد که با نام گونه هماهنگ است. هر میوه معمولاً سه حجره دارد و هر حجره یک بذر کوچک و سخت تولید می‌کند که رنگ آنها قهوه‌ای تیره تا سیاه است.

شرایط نگهداری سیانوتوس زگیل‌برگ

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک بسیار سبک شنی تا سنگلاخی با زهکشی عالی؛ بسیار حساس به آبیاری زیاد؛ نیازمند خاک فقیر و کم‌ازت؛ pH اسیدی تا خنثی حدود 5.5 تا 7

معرفی کلی شرایط رشد سیانوتوس زگیل‌برگ

سیانوتوس زگیل‌برگ (Ceanothus verrucosus) یک درختچهٔ همیشه‌سبز مدیترانه‌ای و ساحلی است که به خشکی و باد مقاوم بوده و برای فضای باز و کم‌رس مراقبت مناسب است. برای رشد پایدار آن، شبیه‌سازی شرایط طبیعی زیستگاه‌های خشک و آفتاب‌دوست جنوب کالیفرنیا و مناطق مدیترانه‌ای ضروری است.

نور و شدت تابش

این گونه به نور کامل خورشید نیاز دارد و حداقل ۶ ساعت تابش مستقیم در روز برای گلدهی مطلوب توصیه می‌شود. در سایهٔ نیمه، بوته رشد می‌کند اما تراکم برگ و تعداد گل‌ها کاهش می‌یابد. در مناطق بسیار گرم داخلی، آفتاب صبح و کمی سایهٔ عصر می‌تواند از سوختگی نوک برگ‌ها جلوگیری کند.

دما و رطوبت هوا

سیانوتوس زگیل‌برگ دمای معتدل تا گرم (حدود ۱۵ تا ۲۸ درجهٔ سانتی‌گراد) را ترجیح می‌دهد و در برابر دوره‌های کوتاه سرما تا حدود منفی ۶ درجه نسبتاً مقاوم است. رطوبت نسبی متوسط تا پایین برای این گیاه مناسب است؛ در هوای بسیار مرطوب و بدون تهویه، خطر بیماری‌های قارچی و پوسیدگی افزایش می‌یابد.

خاک و زهکشی

مهم‌ترین عامل موفقیت در کشت این گیاه، زهکشی عالی خاک است. خاک‌های سبک، شنی تا شنی‌لومی، با مواد آلی متوسط و pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷) ایده‌آل هستند. از خاک‌های رسی سنگین و باتلاقی باید اجتناب کرد؛ در این شرایط، استفاده از بسترهای برآمده (Raised beds) یا مخلوط شن درشت و پرلیت توصیه می‌شود.

آبیاری و مدیریت خشکی

پس از استقرار کامل ریشه، سیانوتوس زگیل‌برگ تحمل بالایی به خشکی دارد و آبیاری کم و عمیق را می‌پسندد. آبیاری بیش از حد، به‌ویژه در تابستان‌های مرطوب، باعث ضعف گیاه و پوسیدگی ریشه می‌شود. در سال اول کاشت، حفظ رطوبت یکنواخت (بدون غرقاب) برای توسعهٔ ریشه ضروری است.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين جنس :
 

چای نیوجرسی سئانوتوس کونکا (یاس کالیفرنیایی) یاس درختی کالیفرنیا

گياهان ديگر از همين خانواده :
 

سئانوتوس کونکا (یاس کالیفرنیایی) چوب‌سرباز بونسای بادام پرسپولیسی درخت آلوی پرنده

  محسن شهاب الدین