تاج خروس

دانستنیهای علمی

تاج خروس گیاهی است از خانواده Amaranthaceae چهارکربنه و یکساله خشبی به ارتفاع50تا100 سانتی متر با ساقه های پایینی قرمز یا دارای نوار قرمز که تا انتهای ریشه اصلی تداوم دارد

خصوصیات - معرفی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت مرطوب دماي مورد نياز 30 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک هوموس غنی از مواد مغذی و نفوذ پذیر

پهنک برگها ضخیم و رگبرگهای آن واضح هستند برگهای آن نسبتا پهن ونیزه ای شکل((lance-shaped بوده،بادمبرگهای ضخیم و قوی که به ساقه متصل هستند و به تدریج به رنگ قرمز در می آیند

علفهای هرز خانواده تاج خروس دارای مقدار زیادی نیترات یا اکسالات هستند که ممکن است باعث مرگ دام شوند

تاج خروس در مزارع توتون،باغهای چای، سبزی ،صیفی وزمینهای بایر می روید

شرایط محیط رشد

دما و تحمل‌های حرارتی

Amaranthus retroflexus (تاج‌خروس وحشی) گیاهی گرمادوست است و در دماهای معتدل تا گرم بهترین رشد را دارد. بازه مناسب برای رشد رویشی حدود 20 تا 35 درجه سانتی‌گراد است و در گرمای تابستان نیز عملکرد خوبی نشان می‌دهد. سرمای دیررس بهاره و یخبندان پاییزه می‌تواند به بوته‌های جوان آسیب جدی بزند، بنابراین استقرار آن در خاک‌های گرم‌شده موفق‌تر است.

نور و طول روز

این گیاه به نور زیاد نیاز دارد و در فضای باز و آفتاب کامل بیشترین رشد را نشان می‌دهد. حداقل 6 تا 8 ساعت نور مستقیم روزانه برای رشد متراکم و تولید زیست‌توده بالا توصیه می‌شود. در سایه یا نور کم، ساقه‌ها کشیده‌تر شده و رقابت‌پذیری گیاه کاهش می‌یابد.

رطوبت و آب

تاج‌خروس نسبت به خشکی تا حدی مقاوم است، اما در خاک با رطوبت یکنواخت رشد سریع‌تری دارد. آبیاری متوسط همراه با زهکشی مناسب ایده‌آل است؛ زیرا ماندابی شدن خاک باعث کاهش اکسیژن ریشه و افت رشد می‌شود. رطوبت نسبی معمول محیط‌های زراعی برای آن کافی است و نیاز ویژه‌ای به رطوبت بالا ندارد.

خاک، بافت و زهکشی

این گونه در خاک‌های متنوعی رشد می‌کند، اما در خاک‌های لومی تا لومی‌رسیِ غنی از مواد آلی بهترین عملکرد را دارد. زهکشی خوب و تهویه مناسب خاک برای جلوگیری از تنش ریشه ضروری است. خاک‌های بسیار فشرده یا شورِ شدید می‌توانند رشد را محدود کنند.

اسیدیته و حاصلخیزی

دامنه تحمل pH گسترده است و معمولاً در حدود 5.5 تا 8.0 سازگار می‌ماند، اما pH نزدیک خنثی (حدود 6.5 تا 7.5) جذب عناصر غذایی را بهینه می‌کند. این گیاه به نیتروژن پاسخ مثبت می‌دهد و در خاک‌های حاصلخیز و دارای نیتروژن کافی، رشد شاخساره افزایش می‌یابد.

مقابله به آفات تاج خروس

آفات مهم تاج خروس (Amaranthus retroflexus)

تاج خروس میزبان چندین آفت مکنده و جونده است که می‌توانند رشد آن را به‌شدت کاهش دهند. شته‌ها، تریپس‌ها و کنه‌های تارعنکبوتی با مکیدن شیره گیاهی باعث پیچیدگی برگ‌ها، زردی و کاهش فتوسنتز می‌شوند. لارو شب‌پره‌ها (کرم‌برگ‌خوار) و بعضی سوسک‌ها با تغذیه از برگ‌ها، حفره‌ها و سوراخ‌های نامنظم ایجاد کرده و سطح سبزینه را کم می‌کنند. در شرایط متراکم و تغذیه‌ زیاد نیتروژنی، جمعیت آفات طغیان کرده و بذردهی گیاه را کاهش می‌دهد.

بیماری‌ها و ناهنجاری‌های شایع

بیماری‌های قارچی مانند لکه‌برگ آلترناریا و پوسیدگی ریشه ناشی از فیتوفthora و پیتیوم، در خاک‌های سنگین و غرقابی شایع‌ترند. این بیماری‌ها به صورت لکه‌های قهوه‌ای روی برگ، پژمردگی، نازکی ساقه و قهوه‌ای شدن ریشه بروز می‌کنند. سفیدک سطحی نیز در آب‌وهوای گرم و مرطوب به شکل پوشش سفید گچی روی برگ‌ها ظاهر می‌شود و با کاهش فتوسنتز، رشد را کند می‌کند.

روش‌های پیشگیری و مقابله

مدیریت زراعی اصولی، پایه کنترل پایدار آفات و امراض تاج خروس است. تناوب کشت، عدم آبیاری غرقابی، بهبود زهکش و فاصله کاشت مناسب، رطوبت اضافی و تراکم بوته‌ها را کاهش می‌دهد. حذف بقایای آلوده و وجین علف‌های هرز مجاور، منبع آلودگی را کم می‌کند. در طغیان آفات، استفاده هدفمند از صابون‌های حشره‌کش، روغن‌های گیاهی و رهاسازی دشمنان طبیعی مانند کفشدوزک‌ها توصیه می‌شود. برای بیماری‌های قارچی می‌توان از قارچ‌کش‌های کم‌خطر و ضدعفونی بذر بهره گرفت، مشروط بر رعایت دوره کارنس و دستورالعمل برچسب.

نحوه تکثیر تاج خروس

تکثیر آن توسط بذر،ریشه های زیر زمینی قرمزرنگ وعمیق صورت میگیرد.گلها کوچک و سبزرنگ، بذرها برنگ سیاه براق، عدسی شکل ودر دو طرف محدب که دارای یک شکاف کوچک در کنار بذر میباشد

عوارض جانبی - هشدار

خطرات و نکات هشداردهنده درباره Amaranthus retroflexus (تاج‌خروس وحشی)

تاج‌خروس وحشی یک علف هرز مهاجم در مزارع و باغ‌هاست و می‌تواند با رشد سریع و تولید بذر فراوان، به‌سرعت بر گیاهان زراعی غالب شود. رقابت شدید برای آب، نور و عناصر غذایی باعث کاهش عملکرد محصول و تضعیف گیاهان اطراف می‌شود؛ بنابراین پیشگیری از بذر‌دهی و کنترل زودهنگام اهمیت بالایی دارد.

در بسیاری از مناطق، این گیاه میزبان یا پناهگاه برخی آفات و عوامل بیماری‌زا نیز محسوب می‌شود و می‌تواند چرخه آلودگی را در مزرعه حفظ کند. وجود آن در حاشیه زمین‌های کشاورزی ممکن است منبع بازآلودگی برای کشت‌های بعدی باشد.

از نظر ایمنی زیستی، مصرف خوراکی بخش‌های مختلف تاج‌خروس بدون تشخیص دقیق گونه و شرایط رشد توصیه نمی‌شود. این گیاه مانند برخی گونه‌های آمارانت می‌تواند در شرایط خاص (به‌ویژه خاک‌های پرنیتروژن) نیترات بالاتری ذخیره کند. مصرف زیاد گیاهان با نیترات بالا می‌تواند برای دام‌ها خطر مسمومیت ایجاد کند؛ پس چرای دام در رویشگاه‌های متراکم و ناشناخته با احتیاط انجام شود.

برای کنترل، وجین قبل از تشکیل خوشه‌های بذر، مدیریت بقایای گیاهی و جلوگیری از انتقال بذر با ادوات کشاورزی توصیه می‌شود.

ساير تصاوير :  

گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس تاج‌خروس و همه گونه های آن

گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره آمارانتاسه - تاج خروسیان و جنس های آن