نام علمي
Atriplex canescens
نام لاتين
Fourwing saltbush
دانستنیهای علمی
ردهبندی و جایگاه گیاهشناسی
گیاه Atriplex canescens با نام فارسی «سالتبوش چهاربال» از تیرهٔ Amaranthaceae (آمارانتاسه) است؛ تیرهای که در طبقهبندیهای قدیمیتر، بسیاری از اعضای آن ذیل Chenopodiaceae ذکر میشدند. این گونه در جنس Atriplex قرار میگیرد که با سازگاریهای بارز به شوری و خشکی شناخته میشود.
منطقهٔ بومی و زیستگاه
زادگاه اصلی سالتبوش چهاربال بخشهای وسیعی از آمریکای شمالی، بهویژه جنوبغرب ایالات متحده و شمال مکزیک است. زیستگاه معمول آن اراضی نیمهخشک تا خشک، دشتهای شور، دامنههای سنگلاخی، بیابانها و خاکهای قلیایی یا شور است. این گونه اغلب در جوامع گیاهی بیابانی و استپی دیده میشود و به دلیل تحمل بالای شوری و کمآبی، در مناطق با تنشهای محیطی شدید موفق است.
تاریخچهٔ توصیف علمی و نامگذاری
این گونه در ادبیات گیاهشناسی با نام Atriplex canescens (Pursh) Nutt. شناخته میشود؛ بدین معنا که نخستین توصیف گونه به «Pursh» نسبت داده شده و سپس «Nuttall» آن را در ترکیب نامگذاری پذیرفته است. نام گونهای canescens به ظاهر خاکستری-نقرهای (ناشی از کرک یا پوشش سطحی) در اندامهای گیاه اشاره دارد.
نامهای رایج محلی و جهانی
نام انگلیسی رایج آن Fourwing saltbush است که به میوه/براکتهای چهاربالهٔ شاخص اشاره دارد. در منابع مرتعداری آمریکای شمالی گاهی با عنوان Chamiza نیز یاد میشود. در فارسی، «سالتبوش چهاربال» ترجمهٔ رایج و توصیفیِ نام انگلیسی آن است.
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی خشک
دماي مورد نياز
-20 تا 40 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاکهای سبک تا متوسط، شنی یا لومی، بسیار زهکشدار؛ تحمل شوری و قلیایی بودن بالا
|
ریختشناسی کلی
سالتبوش چهاربال (Atriplex canescens) یک درختچهٔ چندساله و سازگار به خشکی است که معمولاً قامت آن حدود ۰٫۵ تا ۲ متر است. ظاهر کلی گیاه اغلب خاکستری-نقرهای به نظر میرسد که ناشی از پوشش کرکی/پودری روی اندامهای هوایی است.
ساقه و شاخهها
ساقهها چوبی و پرشاخهاند و شاخههای جوان معمولاً باریک و انعطافپذیر هستند. رنگ شاخههای تازه از خاکستری روشن تا سبز-خاکستری متغیر است و با افزایش سن، بافت چوبی و تیرهتر میشود. پوشش فلسمانند یا کرکی سطح ساقه به کاهش تبخیر کمک میکند.
برگ
برگها ساده، متناوب و عموماً باریک تا نیزهای/بیضوی باریکاند؛ طول آنها معمولاً حدود ۱ تا ۵ سانتیمتر است. سطح برگ اغلب خاکستری-نقرهای و گاهی متمایل به سبز است و به دلیل وجود کرکها/غدد نمکی حالت پودری دارد. حاشیه برگها غالباً صاف است و دمبرگ کوتاه یا بسیار کوتاه دیده میشود.
گلآذین و گلها
گلها کوچک و کمنما بوده و معمولاً در خوشهها یا سنبلههای انتهایی و جانبی تشکیل میشوند. رنگ گلها اغلب سبز تا زرد-سبز است. در این گونه، گلهای نر و ماده میتوانند روی یک بوته یا بوتههای جداگانه دیده شوند و در مجموع، جذابیت ظاهری گلها کمتر و نقش آنها بیشتر عملکردی است.
میوه و بذر
ویژگی شاخص گیاه در زمان میوهدهی، براکتههای چهاربالِ اطراف میوه است که معمولاً کاغذی و بالدار به نظر میرسند. این ساختارها به پراکنش کمک میکنند و رنگشان از سبز کمرنگ تا کاهی/خاکستری در رسیدگی تغییر میکند.
شرایط محیط رشد
دما و تحملهای اقلیمی
سالتبوش چهاربال (Atriplex canescens) بومی نواحی خشک و نیمهخشک است و دامنه دمایی گستردهای را تحمل میکند. بهترین رشد معمولاً در اقلیمهای گرم تا معتدل رخ میدهد، اما این گیاه در برابر گرمای شدید و نیز سرمای زمستانه (بهویژه پس از استقرار) مقاوم است. استقرار اولیه در دماهای ملایمتر و دور از یخبندانهای شدید، موفقیت کاشت را افزایش میدهد.
نور و تابش
نیاز نوری این گونه آفتاب کامل است و در سایه یا نیمسایه رشد آن کاهش یافته و تراکم تاج و تولید زیستتوده کمتر میشود. در مناطق با تابش بالا و بادهای خشک نیز عملکرد مناسبی دارد، به شرط آنکه گیاه فرصت ریشهزایی عمیق پیدا کند.
رطوبت، بارندگی و آبیاری
Atriplex canescens به کمآبی سازگار است و با بارندگیهای کم نیز دوام میآورد. خاکهای با زهکشی خوب برای جلوگیری از ماندابی شدن ضروریاند، زیرا رطوبت ماندگار میتواند موجب ضعف ریشه و کاهش رشد شود. در کشتهای مدیریتی، آبیاری سبک در دوره استقرار (ماههای نخست) کمککننده است، اما پس از آن نیاز آبی کم میشود.
خاک، بافت، شوری و pH
این گیاه در طیف وسیعی از خاکها از شنی تا لومی-رسی رشد میکند، ولی بهترین وضعیت در خاکهای سبک تا متوسط با زهکشی بالا مشاهده میشود. به شوری و قلیاییت نسبتاً متحمل است و برای اراضی شور و سدیمی نیز گزینهای مناسب بهشمار میآید. pH مناسب معمولاً خنثی تا قلیایی ملایم است و در بسیاری از مناطق، در pH حدود 7 تا 8.5 رشد قابل قبولی دارد.
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
آشنایی با جنس اسفناج وحشی و همه گونه های آن گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره آمارانتاسه - تاج خروسیان و جنس های آن