ترات - معرفی گیاهان بیابانی

نویسنده: محبوبه آشناور
تاریخ انتشار: 1395/11/17
ترات - معرفی گیاهان بیابانی
گیاه تَرات (*Haloxylon salicornicum*) که در برخی مناطق ایران با نام‌های محلی «ترات/تاغچه» نیز شناخته می‌شود و در منابع انگلیسی معمولاً با عنوان کلی **Saxaul/Desert haloxylon** یا «haloxylon» ذکر می‌گردد، یک بوته/درختچه‌ی بیابانی سازگار با **گرما، خشکی و شوری** است. در **نور کامل** بهترین رشد را دارد و به اقلیم‌های بسیار خشک با **رطوبت پایین** و بارندگی اندک سازگار است؛ معمولاً **دمای بالا** را تحمل می‌کند و در خاک‌های شنی–سنگریزه‌ای و شور نیز استقرار می‌یابد. از نظر ظاهری، گیاهی **پرشاخه با شاخه‌های سبز و بندبند (ساقه‌های فتوسنتزکننده)** است و برگ‌ها **بسیار کوچک و زودریز** یا به فلس‌های ریز کاهش یافته‌اند؛ گل‌ها کوچک و کم‌نما بوده و میوه/بذر برای پراکنش در شرایط بیابانی سازگار است. این گونه به‌عنوان **گیاه تثبیت‌کننده شن‌های روان و کنترل فرسایش بادی** اهمیت مرتعی و بیابان‌زدایی دارد و در برخی مناطق به‌صورت سنتی در **مصارف بومی** (از جمله استفاده‌های محدود دارویی/سوختی) نیز مطرح بوده است.

Nargil_Haloxylon salicornicum
نام علمي
Haloxylon salicornicum
نام لاتين
Haloxylon
خانواده (تيره)

دانستنیهای علمی


رده‌بندی و جایگاه تبارشناختی

Haloxylon salicornicum با نام علمی پذیرفته‌شده Haloxylon salicornicum (Moq.) Bunge از خانوادهٔ Amaranthaceae (در طبقه‌بندی‌های قدیمی‌تر: Chenopodiaceae) است. این گونه در جنس Haloxylon قرار می‌گیرد؛ جنسی که به سازگاری‌های شدید با خشکی و شوری شناخته می‌شود و در بیابان‌های اوراسیا و شمال آفریقا پراکنش دارد.


منطقه بومی، پراکنش و زیستگاه

این گیاه بومی کمربند بیابانی و نیمه‌بیابانی شمال آفریقا، شبه‌جزیره عربستان، خاورمیانه و بخش‌هایی از آسیای جنوب‌غربی است. زیستگاه شاخص آن تپه‌های شنی، دشت‌های ماسه‌ای-ریگی، خاک‌های فقیر و اغلب شور، و مناطق با بارندگی اندک و نوسانات دمایی زیاد است. ساختار ساقه‌های سبز و بندبند و برگ‌های بسیار کاهش‌یافته بازتاب سازگاری آن برای کاهش تبخیر و تحمل تنش‌های بیابانی است.


تاریخچه نام‌گذاری و کشف علمی

نام‌گذاری این گونه در ادبیات گیاه‌شناسی با انتقال آن از توصیف‌های نخستین (از جمله توسط Moquin-Tandon) به ترکیب امروزی توسط Bunge تثبیت شد. نام جنس Haloxylon به ویژگی‌های زیستگاهی شورپسند/بیابانی این گروه اشاره دارد، و صفت گونه‌ای salicornicum به شباهت ظاهری شاخه‌ها با گیاهان جنس Salicornia (ساقه‌های بندبند و آبدارمانند) دلالت می‌کند.


نام‌های رایج محلی و جهانی

در فارسی این گیاه با نام محلی ترات شناخته می‌شود. در منابع انگلیسی گاه از نام‌های عمومی مانند Rimth یا Rimth shrub نیز برای اشاره به این گونه یا گونه‌های نزدیکِ بیابانی استفاده می‌شود، هرچند کاربرد نام‌های بومی می‌تواند در نواحی مختلف متغیر باشد.

ترات

خصوصیات - معرفی


نور مورد نياز
نور مورد نیاز گیاه ترات
زیاد
آبياري و رطوبت
رطوبت مورد نیاز  ترات
کمی خشک
دماي مورد نياز
دمای مورد نیاز  ترات
نواحی گرمسیری
خاک مورد نياز
خاک مورد نیاز  ترات
خاک های سبک، مقاوم به خشكی و شوری


گیاه "ترات" یا رمس درختچه ای کبود رنگ با انشعابات راست و گوشتی به ارتفاع 25 تا 100 سانتیمتر با شاخه های یک ساله نا منظم برخاسته از ساقه های کوتاه چوبی سال گذشته است. شاخه های جوان کم و بیش ایستاده می باشند. این ساقه ها شکننده به رنگ روشن تا سبز کلمی - عاجی رنگ یا به هنگام خشکی زرد مومی می شوند. برگ ها به فلس های کوتاه سه گوشه و کوچک تبدیل شده اند. دارای حاشیه غشایی است. گل آذین خوشه ای و طویل و بال میوه آن گرد، درشت و تخم مرغی شکل، یکی از گیاهانی که گسترده وسیعی در مناطق خشک دارد. این گونه با شرایط سخت بیابانی به خوبی سازش پیدا کرده و دامنه وسیعی از درجه حرارت های بسیار بالا و پایین را می تواند به خوبی تحمل نماید از طرفی خشکسالی های پی در پی با توجه به سیستم ریشه ای افقی و عمودی نتوانسته است این گونه را از بین ببرد و از طرفی وجود سیستم های مقاومت به شوری و شرایط بیابانی از قبیل کاهش شاخ و برگ، تغییر رنگ گیاه و سایر تغییرات فیزیولوژیکی در گیاه از موارد دیگری است که باعث سازگاری آن با محیط شده است. ترات به طور عمده دارای یک ریشه اصلی بوده که در خاک های دارای ساختمان سست و نرم بیشتر توسعه عمودی دارد. از نظر فنولوژیکی، این گیاه به طور معمول در اواخر زمستان با فراهم شدن درجه حرارت و رطوبت مورد نیاز، شروع به رشد نموده، در اواسط مهرماه به گل رفته و حداکثر تا اواخر آذرماه بذرهای آن به مرحله رسیدگی فیزیولوژیکی می رسند.

Haloxylon

شرایط محیط رشد


درختچه ترات در خاک های سبک روييده، مقاوم به خشكی، شوری و گرما بوده در نواحی استپی و حاشيه كوير يافت می شود.
اين درخت به دليل مقاومت در برابر خشكی و رشد نسبتاً سريع، كاربرد فراوانی در احيای پوشش گياهی و مراتع نواحی نيمه خشک و حاشيه كوير داشته و برای تثبيت شن های روان و بادشكن كاشته می شود. ريشه اين گياه گسترده است.

Haloxylon salicornicum

ساير تصاوير :  


گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس تاغ و همه گونه های آن


گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره آمارانتاسه - تاج خروسیان و جنس های آن

امتیاز شما به این مقاله

میانگین امتیاز: 4.43 از ۵، بر اساس 14 امتیاز

پرسش‌ها و نظرات این مقاله

هنوز پرسش یا نظری برای این مقاله ثبت نشده است.

ثبت پرسش یا نظر جدید