گل تکمه ای

دانستنیهای علمی

گل تکمه ای گیاهی چند ساله از تیره تاج خروس است که با عنوان گیاه دکمه ای نیز شناخته می شود. این گیاه میتواند تا 24 اینچ در ارتفاع برسد. گونه های طبیعی آن بیشتر به رنگ قرمز میباشند و ارقام مختلف آن به رنگ های بنفش ، قرمز، سفید ، صورتی و یاسی رنگ دیده میشوند.این گیاه بومی برزیل ، پاناما و گواتمالا است.

خصوصیات - معرفی

گل تکمه ای دارای ساقه ها نرم، منشعب و کرکدار و مستقیم است که به صورت انبوه ظاهر می شود. برگ ها کشیده، تخم مرغی شکل، کرکدار، دوک مانند که طول آن به 15-10 سانتی متر می رسد. برگ ها وقتی جوان هستند به صورت کرکی سفید هستند و هنگامی که به سن بلوغ می رسند به صورت موم سفید مانند کم پشتی ظاهر می شوند. گل ها به شکل یک تکمه برگشته می باشند که گاهی به صورت تکی و گاهی دو تا سه گل روی یک دمگل طویل به طول 12-8 قرار دارند و از بین دو برگ متقابل خارج می شوند.

گلبرگ های آن طوری است که هنگام لمس خشک به نظر می رسد و به رنگ های مختلف سفید، صورتی، نارنجی، بنفش و ترکیبی از این رنگ ها دیده می شود. گل در واقع عبارت است از مجموع فلس ها یا براکته های خشک به هم چسبیده به طوری که یکی از گل های خشک (Straw Flower) محسوب می شود و اگر با ساقه های آن بریده شده و در یک محل تاریک آویزان شود حالت طبیعی خود را حفظ کرده و خشک می شود.

دوره گل دهی "گل تکمه ای" از اواسط تابستان تا اوایل پاییز می باشد.

شرایط نگهداری گل تکمه ای

نور مورد نياز خیلی زیاد آبياري و رطوبت کمی خشک دماي مورد نياز 28 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز مخلوط خاک متشکل از 2 قسمت پیت ماس ، 1 قسمت لوم و 1 قسمت شن و ماسه

این گیاه نیازمند نور مستقیم خورشید است.

گل تکمه ای تا حدودی تحمل خشکسالی را دارد اما بهتر است به طور منظم آبیاری شود، به خصوص در آب و هوای گرم و فصل تابستان.

این گیاه سرما را تحمل نمی کند، اما کاملا تحمل گرمای تابستان را دارد. دمای ایده آل آن 20 تا 35 در جه درجه سانتیگراد است.

خاک مطلوب این گیاه مخلوطی متشکل از دو قسمت پیت ماس ، یک قسمت لوم و یک قسمت شن و ماسه است

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

در ترینیداد گل ها را جوشانده و به صورت چای برای درمان سرفه و دیابت و همچنین آرامبخش کودکان استفاده میکنند. این جوشانده طبع خنک کننده دارد.

در نپال روزی با عنوان روز برادر تعریف شده است که در این روز از این گل استفاده می شود برای ساختن یک حلقه گل و آن را به گردن برادر یا خواهر خود می اندازند و اعتقاد به حفاظت آنها توسط این حلقه گل دارند.

موارد استفاده زینتی این گل فراوان است ولی بیشتر در بستر های یک ساله و حاشیه کاری ها در محل اداری استفاده می شود و همچنین به عنوان گیاهان بریدنی و یا گل خشک استفاده می شود. قسمت فوقانی آنها را به صورت وارونه در محلی گرم، تاریک گذاشته تا خشک شود. و سپس به عنوان گل خشک مورد استفاده قرار می گیرد.

مقابله به آفات گل تکمه ای

آفات رایج و نشانه‌ها

در Gomphrena globosa (گل تکمه‌ای) شته‌ها با تجمع روی سرشاخه‌ها موجب پیچیدگی برگ و ترشح عسلک می‌شوند. تریپس‌ها لکه‌های نقره‌ای و بدشکلی گل ایجاد می‌کنند. کنه تارتن با تارهای ظریف و زردی نقطه‌ای برگ همراه است و در هوای گرم شدت می‌گیرد. سفیدبالک‌ها نیز با پرواز توده‌ای و زردی عمومی، به‌ویژه در گلخانه، خسارت می‌زنند.

روش‌های کنترل آفات

پایش هفتگی، حذف برگ‌های آلوده و شست‌وشوی گیاه با آب پرفشار در مراحل اولیه مؤثر است. استفاده از کارت زرد چسبنده برای سفیدبالک و تریپس توصیه می‌شود. برای کنترل زیستی می‌توان از کفشدوزک‌ها علیه شته و از کنه‌های شکارگر علیه کنه تارتن بهره برد. در آلودگی شدید، صابون حشره‌کش یا روغن‌های معدنی سبک به‌صورت پوششی استفاده شود و در صورت نیاز، حشره‌کش‌های کم‌خطر مطابق برچسب و با تناوب ماده مؤثره مصرف گردد.

بیماری‌ها و مدیریت پیشگیرانه

پوسیدگی ریشه و طوقه (مانند Pythium/Phytophthora) با پژمردگی ناگهانی و سیاه‌شدن طوقه دیده می‌شود و معمولاً از آبیاری سنگین و زهکش ضعیف ناشی است. سفیدک پودری با پوشش سفید روی برگ‌ها و کاهش رشد همراه است. کلید کنترل بیماری‌ها پیشگیری است: خاک سبک و ضدعفونی‌شده، آبیاری منظم اما بدون ماندآبی، فاصله‌گذاری برای گردش هوا و حذف بقایای آلوده. در صورت شیوع، قارچ‌کش‌های مجاز (مانند گوگرد برای سفیدک پودری) طبق دستور مصرف شوند.

نحوه تکثیر گل تکمه ای

برای تکثیر، بذر آن در اوایل بهار بعد از رفع خطر یخبندان کشت می کنند. سپس بذر ها را به مدت یک الي دو روز در آب خیسانده و بعد آن را به مدت یک الی دو هفته در دمای 21 درجه سانتی گراد در خزانه نشاء می کنند. پس از آن به صورت مستقیم یا نشائی قابل کشت است.

تاج خروس سه رنگ تاج خروس سبز کلوسیا گل تاج خروس رشته‌ای