گل حلوا

دانستنیهای علمی

تاج خروس سرده‌ای از گیاهان گلدار است که دارای ۶۰ گونه متفاوت می‌باشد. گل‌های این گیاه به رنگ‌های بنفش، قرمز و زرد است مردم در سراسر دنیا از گونه‌های این سرده به عنوان سبزی، غلات و گیاه زینتی استفاده می‌کنند.

خصوصیات - معرفی

گیاه یكساله با برگهای تخم مرغی به رنگ سبز روشن كه سنبله های آویخته و بلند گلهای قرمز رنگ آن با طولی حدود ۴۵ سانتیمتر در تابستان و پاییز ظاهر می شوند. حداكثر بلندی ۲-۱ متر و گستردگی آن به ۴۵ سانتیمتر می رسد.

شرایط محیط رشد

دما و تهویه

Amaranthus caudatus (گل حلوا) گیاهی گرمادوست است و در دمای حدود 18 تا 30 درجه سانتی‌گراد بهترین رشد را دارد. سرما و یخبندان می‌تواند رشد را متوقف کرده و به بافت‌های گیاه آسیب جدی وارد کند؛ بنابراین در مناطق سرد، کشت پس از رفع کامل خطر سرمای بهاره توصیه می‌شود. جریان هوای ملایم به کاهش بیماری‌های قارچی کمک می‌کند.

نور و طول روز

این گیاه برای رشد مطلوب به نور زیاد نیاز دارد و در آفتاب کامل بهترین عملکرد را نشان می‌دهد. حداقل 6 تا 8 ساعت نور مستقیم روزانه برای ساقه‌های قوی و رنگ‌آمیزی بهتر خوشه‌ها ضروری است. در سایه‌روشن، گیاه بلندتر اما ضعیف‌تر شده و گل‌دهی کاهش می‌یابد.

رطوبت و آبیاری

گل حلوا رطوبت متوسط را می‌پسندد و به خشکی کوتاه‌مدت نسبتاً مقاوم است، اما برای رشد یکنواخت به آبیاری منظم نیاز دارد. خاک باید مرطوبِ یکنواخت باشد ولی غرقابی نشود؛ ماندابی شدن به پوسیدگی ریشه و کاهش رشد می‌انجامد. در هوای گرم، آبیاری عمیق و با فاصله کوتاه‌تر مناسب‌تر است.

خاک، زهکشی و pH

بهترین بستر، خاک لومی سبک تا لومی‌رسیِ حاصلخیز با زهکشی خوب است. افزودن کمپوست کاملاً پوسیده ساختار خاک و نگهداشت رطوبت را بهبود می‌دهد. دامنه pH مناسب حدود 6 تا 7.5 (کمی اسیدی تا خنثی) است؛ در خاک‌های خیلی قلیایی امکان کمبود ریزمغذی‌ها افزایش می‌یابد.

تراکم کاشت و تغذیه

برای گردش هوا و کاهش بیماری، فاصله بوته‌ها معمولاً 30 تا 50 سانتی‌متر توصیه می‌شود. مصرف بیش از حد کود ازته می‌تواند رشد رویشی را زیاد و گل‌دهی را کم کند؛ بنابراین تغذیه متعادل همراه با ماده آلی بهترین نتیجه را می‌دهد.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

برگهای 52 تا 60 گونه تاج خروس خوردنی است و حتی از انواع دانه ها وقتی جوان هستند می توان به عنوان سبزی استفاده کرد. فراوری حرارتی تاج خروس شامل پختن بخار دادن و پوست کندن است. این سبزی از لحاظ مزه شبیه اسفناج است و از میان تمام سبزیها بیشترین میزان کلسیم، فسفر و آهن را دارد برگها همچنین دارای مقادیر زیاد پروتئین، کاروتن، ویتامین و دیگر مواد با ارزش است.
روغن تاج خروس برای درمان بیماریهای توموری، تصلب شرائین و سفتی بافتها، کارکرد نامناسب مغز و سیستم گردش خون محیطی، نقض ایمنی، بیماریهای زنان، بیماریهای پوستی، معده و جگر، جراحات، کوفتگیها و زخمهای بدن بر اثر بدخوابی، زخم معده، کمبود ویتامین و جلوگیری از بروز بیماریها بکار می رود.

مقابله به آفات گل حلوا

آفات رایج Amaranthus caudatus (گل حلوا)

شته‌ها، تریپس و مگس سفید با مکیدن شیره گیاه باعث زردی، پیچیدگی برگ و کاهش رشد می‌شوند. کنترل اولیه با پایش هفتگی زیرِ برگ‌ها و حذف برگ‌های شدیداً آلوده مؤثر است. برای مدیریت کم‌خطر، شست‌وشوی بوته با آب پرفشار، نصب کارت زرد چسبنده و استفاده از صابون حشره‌کش یا روغن نیم طبق دستور برچسب توصیه می‌شود.

کرم‌های برگ‌خوار و لارو شب‌پره‌ها سوراخ‌های نامنظم ایجاد کرده و خوشه‌ها را نیز آسیب می‌زنند. جمع‌آوری دستی لاروها در آلودگی‌های کم و استفاده از باکتری Bt (برای لاروهای جوان) از روش‌های کارآمد است. رعایت تناوب کشت و حذف علف‌های هرز میزبان، فشار آفت را کاهش می‌دهد.

بیماری‌های مهم و علائم

سفیدک پودری با لکه‌های سفید آردی روی برگ‌ها و کاهش فتوسنتز دیده می‌شود؛ تهویه ضعیف و رطوبت بالا آن را تشدید می‌کند. تنظیم فاصله کاشت، آبیاری در پای بوته و جلوگیری از خیس ماندن برگ‌ها پایه کنترل است.

پوسیدگی ریشه و طوقه (اغلب قارچی) موجب پژمردگی ناگهانی و قهوه‌ای شدن ریشه می‌شود. زهکشی ضعیف عامل اصلی است. استفاده از بستر سبک، پرهیز از آبیاری بیش از حد، ضدعفونی ابزار و حذف بوته‌های بیمار ضروری است؛ در صورت نیاز از قارچ‌کش‌های ثبت‌شده و توصیه کارشناس منطقه استفاده کنید.

نحوه تکثیر گل حلوا

این گیاه با کاشت بذر تکثیر مییابد . بذر را میتوان اوایل اردیبهشت ماه در شاسی سرد کشت نمود . این گیاه جزء گیاهان خودکشت بوده و در هر منطقه ای که کاشته شود ، در سال بعد شاهد رویش گیاهان جدید خواهید بود .

ساير تصاوير :  

گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس تاج‌خروس و همه گونه های آن

گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره آمارانتاسه - تاج خروسیان و جنس های آن