۱۴۰۴ ششم دی

شاه‌بلوط اسبی قرمز

این گیاه با نام علمی Aesculus × carnea و نام مرسوم (Red Horse Chestnut) که به فارسي شاه‌بلوط اسبی قرمز ناميده ميشود، گياهي از خانواده Sapindaceae بومي هیبرید باغی حاصل تلاقی Aesculus hippocastanum و Aesculus pavia، منشأ گرفته در اروپا مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک عمیق، لومی و حاصلخیز با زهکشی خوب، ترجیحاً کمی اسیدی تا خنثی، با رطوبت یکنواخت

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و خویشاوندی گیاه‌شناختی

Aesculus × carnea (اِسکولوس کارنِا) یک دورگهٔ برگریز زینتی از تیرهٔ Sapindaceae است. این گونه در جنس Aesculus قرار می‌گیرد که شامل شاه‌بلوط‌های هندی و اسب‌بلوط‌هاست. والدین اصلی آن به‌طور کلاسیک Aesculus hippocastanum (شاه‌بلوط هندی معمولی) و Aesculus pavia (شاه‌بلوط قرمز آمریکایی) شناخته می‌شوند. این دورگه به‌صورت طبیعی و همچنین در کشت باغی پدید آمده و اغلب با نام «شاه‌بلوط قرمز دورگه» شناخته می‌شود.

منطقه بومی و زیستگاه اجدادی

خاستگاه ژنتیکی Aesculus × carnea به دو قاره اروپا و آمریکای شمالی گره خورده است. A. hippocastanum بومی کوهستان‌های شبه‌جزیره بالکان در اروپای جنوب‌شرقی است، در حالی که A. pavia از مناطق شرقی و جنوب‌شرقی ایالات متحده (حاشیه رودخانه‌ها و جنگل‌های مرطوب) منشاء می‌گیرد. زیستگاه‌های اجدادی شامل جنگل‌های مختلط معتدل، حاشیه جویبارها، و خاک‌های عمیق و نسبتاً مرطوب ولی با زهکش مناسب است.

تاریخچه کشف و معرفی باغبانی

ایجاد و تثبیت این دورگه به اوایل قرن نوزدهم در اروپا نسبت داده می‌شود. نخستین گزارش‌ها از ظهور Aesculus × carnea در حدود دهه ۱۸۲۰ در باغ‌های گیاه‌شناسی آلمان و فرانسه ثبت شده است؛ جایی که هر دو گونه والد در نزدیکی یکدیگر کشت می‌شدند و گرده‌افشانی طبیعی رخ داد. این دورگه به‌سرعت به‌دلیل گل‌آذین‌های مخروطی قرمز تا صورتی و تحمل نسبتاً خوب به آلودگی شهری، در خیابان‌ها و پارک‌های اروپای غربی و سپس آمریکای شمالی رواج یافت. در ادامه، رقم‌های متعددی مانند ‘Briotii’ با شدت رنگ بیشتر و تاج متراکم‌تر به‌صورت انتخابی تکثیر شدند.

اهمیت علمی و پژوهشی

Aesculus × carnea به‌عنوان نمونه‌ای کلاسیک برای مطالعه دورگ‌زایی بین قاره‌ای در درختان زینتی به‌شمار می‌رود. بررسی‌های سیتوژنتیکی نشان می‌دهد که سازگاری کروموزومی نسبتاً بالای دو والد، شکل‌گیری دورگه پایدار را ممکن کرده است. این گونه در پژوهش‌های مرتبط با فیزیولوژی تنش شهری، سمیت بذرها (به‌دلیل ساپونین‌ها) و همچنین تنوع ژنتیکی ارقام زینتی، جایگاه مهمی دارد.

خصوصیات - معرفی

ریخت‌شناسی کلی گیاه Aesculus × carnea

شاه‌بلوط اسبی قرمز درختی برگریز با قامت متوسط تا بلند است که معمولاً بین ۱۰ تا ۱۵ متر ارتفاع می‌گیرد. تاج آن گرد تا تخم‌مرغی و متراکم بوده و انبوهی برگ در اطراف شاخه‌ها ایجاد می‌کند. پوست تنه در درختان جوان صاف و خاکستری و با افزایش سن ترک‌دار و کمی فلس‌مانند می‌شود.

ساقه و شاخه‌ها

ساقه اصلی ضخیم، استوانه‌ای و نسبتاً راست است. شاخه‌ها قوی، افراشته تا کمی گسترده و به رنگ قهوه‌ای مایل به خاکستری هستند. جوانه‌ها درشت، تخم‌مرغی و پوشیده از پوشینه‌های براق و چسبناک‌اند که به خوبی در انتهای شاخه‌ها دیده می‌شوند. آرایش متقابل شاخه‌ها و جوانه‌ها ظاهر منظم و متقارن تاج را تقویت می‌کند.

برگ‌ها

برگ‌ها شانه‌کفچه‌ای (کف‌دستی) مرکب بوده و معمولاً از ۵ تا ۷ برگچه تشکیل می‌شوند که همگی از انتهای یک دمبرگ نسبتاً بلند خارج می‌شوند. هر برگچه بیضوی تا واژ‌تخم‌مرغی با نوک نوک‌تیز و حاشیه دندانه‌دار است. طول برگچه‌ها می‌تواند به ۱۰–۱۵ سانتی‌متر برسد. رنگ برگ در فصل رشد سبز تند تا سبز تیره و سطح فوقانی براق‌تر از سطح زیرین است.

گل‌ها

گل‌آذین‌ها به صورت خوشه‌های هرمی عمودی (خوشه سنبله‌مانند) و به طول حدود ۱۵–۲۰ سانتی‌متر، در انتهای شاخه‌های جوان ظاهر می‌شوند. گل‌ها نامتقارن، پنج‌پر و به رنگ صورتی تا قرمز هستند و اغلب درون گل، لکه‌های زرد یا سفید دیده می‌شود. انبوب جام گل و پرچم‌های بیرون‌زده به گل‌ها ظاهری برجسته و جلب‌توجه‌کننده می‌دهد.

میوه و بذر

میوه کپسولی کروی تا تخم‌مرغی است و نسبت به شاه‌بلوط اسبی معمولی خارهای کمتر و نرم‌تری دارد. رنگ آن سبز مایل به قهوه‌ای در زمان رسیدن است. داخل میوه معمولاً ۱ تا ۲ دانه قهوه‌ای براق، نسبتاً درشت و گرد تا کمی پهن وجود دارد. سطح دانه‌ها صاف و براق بوده و لکه‌ی روشن ناف‌مانند در یک سمت آن‌ها دیده می‌شود.

شرایط نگهداری شاه‌بلوط اسبی قرمز

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک عمیق، لومی و حاصلخیز با زهکشی خوب، ترجیحاً کمی اسیدی تا خنثی، با رطوبت یکنواخت

دمای مناسب برای رشد اسکولوس کارنئا

اسکولوس کارنئا در اقلیم‌های معتدل بهترین رشد را دارد. بازه دمایی مطلوب این درخت حدود ۱۰ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد است و در برابر سرمای زمستانی ملایم تا نسبتاً سرد مقاوم است. در مناطق بسیار گرم، دمای بالای ۳۵ درجه همراه با خشکی هوا می‌تواند به سوختگی برگ‌ها و کاهش کیفیت گلدهی منجر شود. بهتر است در مناطق گرم، این درخت در محلی با نسیم ملایم و تهویه مناسب کاشته شود تا تنش حرارتی کاهش یابد.

نور و جایگاه کاشت

اسکولوس کارنئا نور کامل تا نیم‌سایه را می‌پسندد. در مناطق با تابستان خنک، آفتاب کامل (حداقل ۶ ساعت نور مستقیم) موجب رشد بهتر و گلدهی فراوان می‌شود. در نواحی گرم‌تر، کاشت در مکانی با آفتاب صبح و سایه بعدازظهر، از سوختگی برگ و تبخیر بیش از حد جلوگیری می‌کند. کاشت در فضای باز، حیاط‌های وسیع و حاشیه خیابان‌های عریض مناسب است، زیرا درخت در بزرگسالی تاج پهن و سایه‌دار ایجاد می‌کند.

رطوبت خاک و هوا

این گیاه خاک با رطوبت یکنواخت و فاقد غرقابی را ترجیح می‌دهد. آبیاری منظم در سال‌های اولیه پس از کاشت برای استقرار ریشه‌ها ضروری است. در دوره‌های خشکسالی، آبیاری عمیق هفتگی توصیه می‌شود. رطوبت نسبی متوسط هوا برای آن کافی است، اما بادهای خشک و گرم می‌تواند به برگ‌ها آسیب برساند، بنابراین ایجاد بادشکن طبیعی یا مصنوعی سودمند است.

خاک و تغذیه

بهترین بستر رشد، خاکی عمیق، لومی (مخلوط شن، رس و مواد آلی)، حاصلخیز و با زهکش خوب است. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷) برای جذب مناسب عناصر غذایی مناسب خواهد بود. خاک‌های بسیار فشرده و سنگین رسی باعث ماندگاری آب و پوسیدگی ریشه می‌شوند، لذا اصلاح آن‌ها با افزودن کمپوست، برگ‌پوس و شن درشت توصیه می‌شود. افزودن کود آلی در اواخر زمستان یا اوایل بهار، رشد رویشی و گلدهی را تقویت می‌کند.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين جنس :
 

شاه بلوط هندی شاه‌بلوط سرخ

گياهان ديگر از همين خانواده :
 

نفلئوم افرا نقره‌ای لونگان افرا پوست‌کاغذی

  محسن شهاب الدین