معرفی و راهنمای پرورش گیاهان زینتی - شاه بلوط هندی

نویسنده: محبوبه آشناور
تاریخ انتشار: 1391/06/19
معرفی و راهنمای پرورش گیاهان زینتی - شاه بلوط هندی
شاه‌بلوط هندی (*Aesculus hippocastanum*) درختی خزان‌کننده از تیرهٔ نمدارسانان (Sapindaceae) است که بومی نواحی بالکان در جنوب‌شرقی اروپا بوده و امروزه به‌طور گسترده در مناطق معتدل جهان کاشته می‌شود. این گونه در اقلیم معتدلِ با تابستان‌های ملایم بهترین رشد را دارد؛ دمای حدود 10 تا 25 درجهٔ سانتی‌گراد را ترجیح می‌دهد و به گرمای شدید و خشکی طولانی حساس است. رطوبت متوسط تا نسبتاً بالا و خاک عمیق، حاصلخیز و با زهکشی مناسب (ترجیحاً لومی) برای آن مطلوب است. از نظر نوری، آفتاب کامل تا نیم‌سایه را می‌پذیرد، اما در آفتاب کامل با دسترسی کافی به آب عملکرد بهتری نشان می‌دهد.

از نظر ظاهری، تنه‌ای نسبتاً قطور و تاجی گسترده و مدور دارد و ارتفاع آن معمولاً حدود 15 تا 30 متر می‌رسد. برگ‌ها پنجه‌ای و مرکب بوده و اغلب 5 تا 7 برگچهٔ درشت با حاشیه دندانه‌دار دارند. گل‌آذین‌ها به‌صورت خوشه‌های ایستاده و مخروطی‌شکل در بهار ظاهر می‌شوند و گل‌ها سفید تا کرم با لکه‌های زرد و صورتی/قرمز هستند. میوه کپسولی سبز و نسبتاً خاردار است که معمولاً یک (گاهی دو) دانهٔ قهوه‌ای براق و درشت درون آن قرار دارد.

نام رایج آن در ایران «شاه‌بلوط هندی» است. در جهان بیشتر با نام‌های **Horse chestnut** (انگلیسی)، **Marronnier d’Inde** (فرانسوی) و **Rosskastanie** (آلمانی) شناخته می‌شود. این گیاه به‌طور شاخص به‌دلیل ترکیباتی مانند «اسین (aescin)» در منابع دارویی شناخته شده و در برخی فرآورده‌های داروییِ مرتبط با مشکلات وریدی و گردش خون کاربرد دارد.

Nargil_Aesculus Hippocastanum
نام علمي
Aesculus Hippocastanum
نام لاتين
Horse chestnut
خانواده (تيره)

دانستنیهای علمی

درخت شاهبلوط هندی بیشتر در مناطق کوهستانی یافت می شود . به طور معمول در زون های معتدل کشت می شود.
این درخت بومی منطقه ای کوچک در کوه های Pindus دریونان، و جنگلهای مخلوط بالکان در جنوب شرقی اروپاست.

گل هاي این درخت خوشه ای، برافراشته و رو به بالا ،سفیدرنگ با نقطه های زرد یا قرمز است. طول خوشه ها 10-30 سانتی متر است و هر خوشه شامل 20-50 گل است.

شاه بلوط هندی

خصوصیات - معرفی


نور مورد نياز
نور مورد نیاز گیاه شاه بلوط هندی
زیاد
آبياري و رطوبت
رطوبت مورد نیاز  شاه بلوط هندی
مرطوب
دماي مورد نياز
دمای مورد نیاز  شاه بلوط هندی
4 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک مورد نیاز  شاه بلوط هندی
خاک سبک با زهکشی خوب

شاهبلوط هندی درختی است خزان کننده، که ارتفاع آن به 30متر میرسد، سرعت رشد این درخت در ابتدا(15متر) سریع است. شاهبلوط برای رشد به فضای زیادی نیاز دارد.

شاهبلوط تاجی گنبدی دارد.
شاخه های زیرین آن به سمت پایین آویزان است و نوک شاخه ها به بالا چرخیده اند.
رنگ پوست شاهبلوط خاکستری تیره تا قهوه ای است.

برگهای این درخت مرکب پنجه ای و متقابل است و هر برگ دارای 5-7 برگچه است.هر برگچه 13-30 سانتی متر طول دارد که تقریبا کل برگ را تا 60 سانتی متر می رساند.طول دمبرگ ها7-20 سانتی متر است.
رنگ تابستانه برگهای جوان سبز روشن و برگ های بالغ سبز تیره است. و برگ ها در پاییز به رنگ زرد متمایل به قهوه ای در می آیند.

در هر خوشه از این درخت 1-5 میوه تولید می شود. پوسته میوه کپسول مانند و خاردار و سبزرنگ است و معمولا حاوی یک دانه فندق مانند (به ندرت دو یا سه) به نام conkers یا اسب شاه بلوط است.قطر هر دانه 2-4 سانتی متر است.

Horse chestnut


بيشتر مطالعه کنيد :


شرایط محیط رشد

شاهبلوط نسبت به یخبندان، بادهای شدید و آلودگی جوی مقاوم است.
این درخت در خاک های سبک (شنی)، متوسط ​​(لومی) و سنگین (رسی)رشد میکند. خاک با زهکشی خوب را ترجیح می دهد و در خاک های فقیر هم رشد می کند.
این درخت در خاکهای اسیدی،خنثی و قلیایی رشد می کند. نسبت به مکان های خشک و داغ حساس است که باعث سوختن برگ های آن می شود. آفتاب و روشنایی را ترجیح می دهد ولی در سایه هم رشد می کند.

Aesculus Hippocastanum

مقابله به آفات شاه بلوط هندی

آفات مهم شاه‌بلوط هندی

مهم‌ترین آفات شاه‌بلوط هندی شامل مینوز برگ، شته‌ها و کنه‌های ریز هستند. مینوز برگ (Cameraria ohridella) با ایجاد دالان‌های قهوه‌ای در پهنک برگ، باعث خشکیدگی زودرس می‌شود. شته‌ها با مکیدن شیره گیاهی موجب پیچیدگی برگ، کاهش رشد و ترشح عسلمک می‌شوند که زمینه‌ساز رشد کپک دوده‌ای است. کنه‌های ریز نیز سبب زردی و ریزش زودهنگام برگ‌ها می‌گردند.

امراض قارچی و فیزیولوژیک

لکّه برگی قارچی، پوسیدگی ریشه و سوختگی حاشیه برگ از مشکلات شایع شاه‌بلوط هندی هستند. بیماری‌های قارچی در شرایط رطوبت بالا با لکه‌های قهوه‌ای و گاهی هاله زرد روی برگ نمایان می‌شوند. زهکش نامناسب و آبیاری سنگین، پوسیدگی ریشه و زوال تدریجی درخت را تشدید می‌کند. شوری خاک و کمبود عناصر غذایی نیز به شکل سوختگی حاشیه برگ ظاهر می‌شود.

روش‌های پیشگیری و مبارزه

اصلاح شرایط محیطی و پیشگیری، مؤثرترین راه مدیریت آفات و امراض شاه‌بلوط هندی است. جمع‌آوری و سوزاندن برگ‌های آلوده، کاهش جمعیت مینوز و قارچ‌ها را ممکن می‌سازد. استفاده از آبیاری منظم با زهکش مناسب، هرس شاخه‌های بیمار و ضدعفونی ابزار هرس ضروری است. در صورت طغیان، مصرف هدفمند حشره‌کش‌ها و قارچ‌کش‌های ثبت‌شده، همراه با مشاوره کارشناس گیاه‌پزشکی توصیه می‌شود.

شاه بلوط هندی

نحوه تکثیر شاه بلوط هندی

تكثير این درخت به روش كاشت دانه است. براي نگهداري و استفاده دانه ها بايد كاملا رسيده باشند.


تولیدمثل در طبیعت

شاه‌بلوط هندی (Aesculus hippocastanum) در بهار با گل‌آذین‌های خوشه‌ای گل می‌دهد و عمدتاً توسط زنبورها و دیگر حشرات گرده‌افشانی می‌شود. پس از لقاح، میوه‌های کپسولی خاردار تشکیل می‌گردند که درون آن‌ها معمولاً یک تا چند بذر درشت (conker) قرار دارد. در پاییز، با شکافتن کپسول و سقوط بذرها روی زمین، پراکنش عمدتاً به کمک گرانش انجام می‌شود و گاهی جوندگان با جابه‌جایی بذرها به پراکنش کمک می‌کنند. برای جوانه‌زنی، بذرها معمولاً به دوره سرمایی طبیعی زمستان (سرمادهی) نیاز دارند.


تکثیر در خانه

رایج‌ترین روش تکثیر در خانه، کاشت بذر تازه است. بذرهای سالم را پاییز جمع‌آوری کرده، پوسته سبز را جدا کنید و بذرها را در بستری مرطوب از ماسه/پیت در دمای ۱ تا ۵ درجه سانتی‌گراد به‌مدت ۸ تا ۱۲ هفته سرمادهی کنید. سپس آن‌ها را در گلدانی عمیق با خاک سبک و زهکش‌دار بکارید و رطوبت یکنواخت فراهم کنید. خشکی کامل یا غرقابی شدن خاک می‌تواند باعث پوسیدگی یا توقف رشد ریشه شود.

روش دیگر، تکثیر رویشی از طریق پیوند (مانند پیوند شکمی یا اسکنه) برای حفظ ویژگی‌های رقم‌های زینتی است؛ این کار معمولاً در اواخر زمستان تا اوایل بهار روی پایه‌های بذری انجام می‌شود. قلمه‌گیری در این گونه دشوار و کم‌موفقیت است.

Horse chestnut

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

گل های این درخت بسیار زیباست و درختی سایه انداز است. در منظر سازی بیشتر برای ایجاد پس زمینه یا منظرسازی تاریک استفاده می شود. ميوه شاه بلوط هندي محتوي ساپونين، آسين و آسكولين، فراكسين و تانن است. از اين مواد در تركيبات دارو هاي صنعتي جهت درمان ناراحتي هاي قلبي يا گردش خون استفاده مي شود. مواد موثره روي مقاومت ديواره وريدها، افزايش نفوذپذيري كرونر ها و انعقاد خون نيز اثر دارند. از اين مواد در درمان واريس و التهاب مجراي تنفسي فوقاني (خلط آورها) نيز استفاده مي شود. چای ساخته شده از پوست درخت در درمان مالاریا و اسهال خونی کاربرد دارد، و چای ساخته شده از برگ مقوی است و در درمان تب و سیاه سرفهاستفاده می شود. روغن استخراج شده از دانه به عنوان یک درمان برای روماتیسم استفاده می شود. از بلوط استفاده هاي صنعتي نيز مي شود. به اين معني كه از آن براي تهيه پودر شستشو و مواد كف كننده براي آتش نشاني نيز استفاده مي كنند.گل های این درخت حاوی مواد رنگی و مناسب رنگرزی است. دانه بو داده آن را می توان به عنوان جایگزین قهوه مورد استفاده قرار داد. بذر پخته شود را می توان خشک کرد،تبدیل به پودر کرد و به عنوان حریره استفاده کرد.به علت غنی بودن دانه ها از ساپونین سمی، قبل از استفاده خوراکی از دانه ها باید سم گرفته شود که این فرایند با حذف بسیاری از مواد معدنی و ویتامین ها،همراه است. و ضمنا به عنوان ماده غذايي با ارزش براي تغذيه حيوانات نيز به كار مي رود.

معرفی و راهنمای پرورش گیاهان زینتی - شاه بلوط هندی

عوارض جانبی - هشدار


هشدارهای ایمنی برای انسان و حیوانات

دانه‌ها، برگ و پوستِ شاه‌بلوط هندی (Aesculus hippocastanum) در حالت خام سمی هستند و به‌دلیل وجود گلیکوزیدهایی مانند آیسکولین می‌توانند موجب تهوع، استفراغ، اسهال، درد شکم، سرگیجه و در موارد شدید اختلالات عصبی شوند. بلع دانه‌های براق توسط کودکان یا حیوانات خانگی (به‌ویژه سگ‌ها) یک خطر رایج است؛ دانه‌ها را از دسترس دور نگه دارید و در صورت بلع، فوراً با مراکز درمانی/دامپزشکی تماس بگیرید.


مصرف دارویی و تداخل‌ها

فرآورده‌های دارویی استانداردِ عصاره دانه (معمولاً حاوی آیسین) برای برخی مشکلات وریدی استفاده می‌شوند، اما مصرف خودسرانه یا استفاده از دانه خام می‌تواند خطرناک باشد. در افراد دارای بیماری کبدی/کلیوی، زنان باردار یا شیرده و کودکان توصیه نمی‌شود. احتمال تداخل با رقیق‌کننده‌های خون و داروهای ضدپلاکت وجود دارد و می‌تواند خطر خونریزی را افزایش دهد.


تحریک پوستی و مدیریت باغی

تماس با شیره یا گرده/کرک‌های گیاه در برخی افراد می‌تواند حساسیت پوستی یا تحریک چشم و تنفس ایجاد کند؛ هنگام هرس از دستکش و عینک استفاده کنید. میوه‌های افتاده سطح پیاده‌رو را لغزنده و خطرساز می‌کنند؛ جمع‌آوری منظم توصیه می‌شود. این درخت مستعد بیماری‌هایی مانند لکه‌برگی و آفت‌هایی مثل مینوز برگ است؛ برگ‌های آلوده را جمع‌آوری و دفع بهداشتی کنید تا منبع آلودگی کاهش یابد.

conker tree

ساير تصاوير :  


گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس شاه‌بلوط هندی و همه گونه های آن

امتیاز شما به این مقاله

میانگین امتیاز: 4.85 از ۵، بر اساس 53 امتیاز

پرسش‌ها و نظرات این مقاله

الهام حميدي مقدم 1393/09/16
با سلام وخسته نباشید
بنده چند کیلو بذر شاه بلوط خوراکی(نه شاه بلوط هندی) چند روز قبل از ترکیه خریداری کرده ام.و در حال چینه سرمایی آنها در ماسه مرطوب در فضای بیرون هستم.
منطقه ما آذربایجان غربی خاکهای قلیایی دارد.و شاه بلوط خاک اسیدی رو می پسندد.
می خواستم ببینم امکان پرورش در منطقه ما وجود دارد برای این درخت یا نه؟
و همچنین از نظر گلدهی چگونه است؟
آیا باید درختان گرده افشان برای این درخت تهیه کرد یا نه؟
و در سال چند میوه میدهد.

با تشکر
الهام حمیدی مهندس باغبانی
حسن بیگدلی 1393/09/02
باسلام
میخواستم بذونم میوه شاه بلوطی که در مغازه ها میفروشن رو میشه کاشت.
محمد مهدی رافق وند 1392/12/06
با سلام خسته نباشید میشه در مورد کاشت دانه های شاه بلوط هایی که در ایران به فروش می رسند توضیح می دهند فکر می کنم شاه بلوط هندی باشه

ثبت پرسش یا نظر جدید