این گیاه با نام علمی Aesculus pavia و نام مرسوم (Red Buckeye) که به فارسي شاهبلوط سرخ ناميده ميشود، گياهي از خانواده Sapindaceae بومي بومی جنوبشرق ایالات متحده آمریکا؛ بهطور طبیعی در جنگلهای باز، دامنهها، حاشیه رودخانهها و مناطق نیمهمرطوب رشد میکند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی غنی از مواد آلی با زهکشی مناسب؛ تحملپذیر نسبت به خاکهای مختلف؛ ترجیحاً خاک کمی اسیدی تا خنثی؛ pH حدود 5.5 تا 7
دانستنیهای علمی
ردهبندی و نامگذاری
گونه Aesculus pavia که در فارسی به «شاهبلوط سرخ» شناخته میشود، به خانواده Sapindaceae تعلق دارد؛ این خانواده شامل گیاهان مشهور دیگری مانند افرا نیز هست. جنس آن Aesculus است که چندین گونه زینتی و درختی را در نیمکره شمالی در بر میگیرد. نام گونهای «pavia» احتمالاً به منطقه پاویا در ایتالیا یا نام خانوادگی قدیمی در منابع گیاهشناسی اشاره دارد و نخستین توصیف رسمی آن در سده هجدهم میلادی انجام شده است.
منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی
زادگاه اصلی شاهبلوط سرخ شرق و جنوبشرقی ایالات متحده آمریکا است. این گونه بهطور طبیعی در ایالتهایی مانند جورجیا، آلاباما، فلوریدا و کارولینای شمالی یافت میشود. با این حال، به دلیل گلآذینهای سرخ و جذاب، از قرن نوزدهم به بعد بهعنوان یک درختچه زینتی به اروپا و سپس سایر مناطق معتدل جهان معرفی شده و امروزه در بسیاری از باغها و پارکهای شهری کشت میشود.
زیستگاه و بومشناسی
زیستگاه طبیعی Aesculus pavia عمدتاً حاشیه جنگلهای برگریز، کناره رودخانهها و مناطق نیمهمرطوب است. این گیاه در خاکهای نسبتاً عمیق، غنی از مواد آلی و با زهکش مناسب بهترین رشد را دارد و سایهپسند تا نیمسایهپسند به شمار میرود. گلهای لولهای و سرخ آن منبع ارزشمندی برای شهد بوده و نقش مهمی در تغذیه پرندگان شهدخوار و حشرات گردهافشان در زیستگاه بومی خود ایفا میکند.
تاریخچه مطالعات و کاربردها
شاهبلوط سرخ از قرن هجدهم در باغهای botanic اروپا کشت و در فلورهای کلاسیک بهتفصیل توصیف شده است. دانهها حاوی گلیکوزیدهای ساپونینی سمی هستند و بهطور معمول خوراکی نیستند، اما در گذشته بومیان آمریکای شمالی از آنها پس از فراوری بهعنوان منبع محدود نشاسته استفاده میکردند. این گونه امروزه بیش از هر چیز بهعنوان گیاه زینتی و موضوع پژوهشهای بومشناسی، فیزیولوژی تنش و تنوع ژنتیکی شناخته میشود.
خصوصیات - معرفی
معرفی کلی اندامها
شاهبلوط سرخ آمریکایی (Aesculus pavia) درختچهای تا درختی کوچک است که معمولاً ۳ تا ۶ متر ارتفاع میگیرد و گاهی بلندتر میشود. فرم کلی گیاه اغلب فشرده تا تخممرغی با تاج نسبتاً متراکم است. شاخهها نسبتاً ضخیم، کمی خمیده و در جوانی سبز تا قهوهای روشناند و با افزایش سن به قهوهای تیره تا خاکستری تبدیل میشوند.
ساقه و پوست
ساقه اصلی راست و نسبتاً کوتاه است و انشعابها زود از نزدیک سطح زمین آغاز میشوند. پوست تنه در ابتدا صاف و روشن است اما با افزایش سن، پوستهپوسته و کمی شیاردار میشود. جوانهها درشت، تخممرغی و کمی چسبناک بوده و رنگ قهوهای متمایل به سرخ دارند. جوانههای پایانهای برجسته و بهخوبی قابل تشخیصاند.
برگها
برگها روبهروی هم، مرکب پنجهای و معمولاً دارای 5 تا 7 برگچهاند. هر برگ کامل حدود 10 تا 20 سانتیمتر طول دارد. برگچهها باریک تا تخممرغی، طول 7 تا 15 سانتیمتر، با رأس کشیده و نوکتیز هستند. حاشیه برگچهها دندانهدار ریز تا کمی نامنظم است. سطح رویی برگها سبز تیره و براق و سطح زیرین سبز روشنتر و گاهی کمی کرکدار است.
گلها
مهمترین ویژگی ظاهری این گونه، گلآذینهای خوشهای عمودی و پررنگ آن است. گلها در خوشههایی به طول حدود 10 تا 20 سانتیمتر ظاهر میشوند. هر گل لولهای تا قیفیشکل، با گلبرگهای قرمز روشن تا قرمز تیره است و گاهی تن نارنجی یا زرد در قاعده گلبرگ دیده میشود. پرچمها کمی از گلبرگها بیرونزده و رنگ مایل به زرد تا سفید دارند.
میوه و بذر
میوه کپسولی کروی تا تخممرغی، حدود 2 تا 3 سانتیمتر قطر، با سطحی اغلب صاف یا با برجستگیهای بسیار ریز است. رنگ میوه در رسیدن قهوهای مایل به زرد میشود و درون آن 1 تا 2 دانه بزرگ، براق و قهوهای تیره با لکه روشن در ناحیه ناف دیده میشود.
شرایط نگهداری شاهبلوط سرخ
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک لومی غنی از مواد آلی با زهکشی مناسب؛ تحملپذیر نسبت به خاکهای مختلف؛ ترجیحاً خاک کمی اسیدی تا خنثی؛ pH حدود 5.5 تا 7
|
معرفی کلی شرایط رشد Aesculus pavia (شاهبلوط سرخ)
شاهبلوط سرخ یک درختچه تا درخت کوچک زینتی است که برای رشد سالم به محیطی معتدل و کمی مرطوب نیاز دارد. تطبیقپذیری این گونه نسبتاً خوب است، اما برای گلدهی و رشد مطلوب باید شرایط خاک، نور و رطوبت بهدرستی مدیریت شود.
دما و اقلیم مناسب
این گیاه بومی مناطق شرقی آمریکای شمالی با زمستانهای سرد و تابستانهای نسبتاً گرم است. دمای مناسب رشد بین ۱۵ تا ۲۵ درجه سانتیگراد است. تحمل سرمای زمستانی تا چند درجه زیر صفر را دارد، اما یخبندانهای شدید و طولانی میتواند به جوانهها و شاخههای تازه آسیب بزند. در تابستانهای بسیار گرم، تأمین سایه نسبی و آبیاری منظم اهمیت بیشتری پیدا میکند.
نور و شدت تابش
شاهبلوط سرخ در نور کامل تا نیمسایه رشد میکند. بهترین عملکرد از نظر گلدهی در مکانهای آفتاب صبح و سایه ملایم بعدازظهر مشاهده میشود. در مناطق گرم و خشک، قرار دادن گیاه در نیمسایه برای جلوگیری از سوختگی برگها و کاهش تنش آبی توصیه میشود.
رطوبت و نیاز آبی
این گیاه خاک نسبتاً مرطوب و یکنواخت را ترجیح میدهد. آبیاری منظم، بهویژه در سالهای اولیه کاشت ضروری است، اما غرقاب شدن ریشهها بههیچوجه قابلتحمل نیست. رطوبت نسبی متوسط هوا کافی است؛ در بادهای خشک باید تبخیر را با مالچ و آبیاری عمیق کنترل کرد.
خاک، pH و زهکشی
شاهبلوط سرخ در خاک لومی، عمیق و غنی از مواد آلی بهترین رشد را دارد. زهکشی خوب برای جلوگیری از پوسیدگی ریشه حیاتی است. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷) مناسب است. افزودن کمپوست و مالچ آلی به بهبود ساختار خاک، حفظ رطوبت و تغذیه تدریجی ریشهها کمک میکند.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :