این گیاه با نام علمی Acer shirasawanum و نام مرسوم (Fullmoon Maple) که به فارسي افرا ماهکامل ژاپنی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Sapindaceae بومي بومی ژاپن؛ جنگلهای کوهستانی مرطوب و سایهدار مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاکهای لومی سبک، غنی از مواد آلی و با زهکشی خوب؛ مرطوب ولی بدون ماندابی؛ pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7)
دانستنیهای علمی
نام علمي
Acer shirasawanum
ردهبندی و نامگذاری
Acer shirasawanum که در فارسی «افرا ماهکامل ژاپنی» نامیده میشود، به خانواده Sapindaceae (پیشتر در Aceraceae) تعلق دارد. این گونه در جنس بزرگ Acer قرار میگیرد که بیش از 130 گونه افرا را در بر میگیرد. نام گونهای shirasawanum به افتخار گیاهشناس ژاپنی، مینامی شیرساوا، انتخاب شده است و بیانگر سابقه بررسیهای دقیق گیاهشناسی روی افراهای ژاپنی است. این گونه از نظر ریختشناسی نزدیک به افرا ژاپنی کلاسیک (Acer palmatum) است، اما بهعنوان گونهای مستقل توصیف شده است.
منطقه بومی و پراکنش طبیعی
زیستگاه اصلی Acer shirasawanum در جزایر ژاپن، بهویژه هونشو و شیكوكو است. این افرا عمدتاً در جنگلهای کوهستانی معتدل رشد میکند و در ارتفاعات متوسط تا نسبتاً بالا یافت میشود. در رویشگاههای طبیعی، اغلب در حاشیه جنگلهای مخلوط سوزنیبرگ و پهنبرگ یا در درههای مرطوب و نیمهسایه رشد میکند. ترجیح آن برای خاکهای نسبتاً عمیق، مرطوب و دارای زهکش خوب است و به تابش ملایم و رطوبت هوای نسبتاً بالا وابسته است.
ویژگیهای بومشناختی و تاریخچه مطالعه
افرا ماهکامل ژاپنی به دلیل برگهای بادبزنی، نسبتاً گرد و تقسیمات شعاعی، برای مطالعه تنوع ریختی افراها اهمیت ویژهای دارد. این گونه نخستین بار در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم در متون گیاهشناسی ژاپن و اروپا توصیف و تفکیک شد. توجه گیاهشناسان به تفاوتهای ظریف در بریدگی برگ، بافت تاج و رنگ پاییزی، نقش مهمی در شناسایی آن بهعنوان گونهای مجزا داشت. در دهههای بعد، این افرا به تدریج از عرصههای طبیعی ژاپن وارد باغهای botanic و مجموعههای تحقیقاتی اروپا و آمریکای شمالی شد و به منبعی ارزشمند برای پژوهشهای مربوط به سازگاری گیاهان چوبی در اقلیمهای معتدل تبدیل گردید.
خصوصیات - معرفی
ساقه و ساختار رویشی
ساقههای Acer shirasawanum در جوانی نازک، صاف و اغلب به رنگ سبز روشن تا سبز مایل به قرمز هستند. با افزایش سن، رنگ پوستک به قهوهای مایل به خاکستری تغییر میکند و بافتی کمی زبر پیدا میکند. شاخهبندی گیاه متراکم و افراشته تا کمی گسترده است و تاجی نسبتاً گرد ایجاد میکند. رشد سالانه معمولاً کوتاه بوده و همین ویژگی به تراکم و ظرافت تاج کمک میکند. جوانهها کوچک، تخممرغیشکل و در انتهای شاخهها به صورت متناوب قرار میگیرند.
برگها: شکل، اندازه و رنگ
برگها بارزترین اندام تشخیصی افرا ماهکامل ژاپنی هستند. برگها تقریباً گرد تا بادبزنیشکل بوده و عموماً ۷ تا ۹ لوب عمیق دارند که به صورت شعاعی از یک نقطه منشعب میشوند. قطر برگها معمولاً بین ۶ تا ۱۲ سانتیمتر است، اما در برخی واریتهها ممکن است کوچکتر یا بزرگتر شود. لبه لوبها اغلب دندانهدار ظریف و انتهاها نوکتیز است. رنگ برگ در بهار سبز روشن تا زرد مایل به سبز است و در واریتههای زینتی میتواند سرخ یا طلایی باشد. در پاییز، برگها به طیفی از زرد طلایی، نارنجی و قرمز درخشان تبدیل میشوند. سطح برگ نازک، نسبتاً نرم و با رگبرگهای شعاعی برجسته مشخص میشود.
گلها، میوه و دیگر اندامها
گلها کوچک، نامشخص و معمولاً به رنگ زرد مایل به سبز تا متمایل به قرمز هستند و در خوشههای آویزان یا کمی افراشته در بهار همزمان یا کمی پس از برگدهی ظاهر میشوند. هر گل دارای کاسبرگ و گلبرگهای ظریف بوده و نقش عمدتاً زینتی گیاه به عهده برگها است نه گلها. میوهها سامارای دوگانه (فندقه بالدار) هستند که دو بال باریک و تقریباً افقی تا کمی زاویهدار تشکیل میدهند و در رسیدن، قهوهای و خشک میشوند. ریشهها الیافدار، سطحی و گستردهاند و بافت ریشه ظریف، متناسب با طبیعت زینتی و حساس گیاه است.
شرایط نگهداری افرا ماهکامل ژاپنی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاکهای لومی سبک، غنی از مواد آلی و با زهکشی خوب؛ مرطوب ولی بدون ماندابی؛ pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7)
|
معرفی کلی شرایط رشد افرا شیراساوانوم
افرا شیراساوانوم یک افرا ژاپنی دوستدار اقلیم خنک و مرطوب است. این گیاه برای نمایش کامل رنگ برگها به محیطی ملایم، نه خیلی گرم و نه خیلی سرد، نیاز دارد. کاشت در باغچه یا گلدان بزرگ با زهکشی مناسب بهترین گزینه است.
دما و اقلیم مناسب
محدوده دمایی ایدهآل برای افرا شیراساوانوم حدود ۱۰ تا ۲۵ درجه سانتیگراد است. گرمای شدید تابستان همراه با باد داغ میتواند باعث سوختگی حاشیه برگها شود. در زمستانهای بسیار سرد، محافظت از ریشه با مالچ (خاکبرگ، چیپس چوب) توصیه میشود تا از یخزدگی عمیق جلوگیری شود.
نور و مکان کاشت
این گونه نور ملایم و غیرمستقیم را ترجیح میدهد. در مناطق خنک، آفتاب صبح و سایه بعدازظهر مناسب است؛ در مناطق گرمتر بهتر است در نیمسایه یا زیر سایه درختان بلندتر کاشته شود. تابش مستقیم و طولانی آفتاب ظهر، بهویژه همراه با خشکی هوا، رنگ برگها را کمرنگ و آنها را میسوزاند.
رطوبت هوا و آبیاری
افرا شیراساوانوم دوستدار رطوبت نسبی متوسط تا بالا است. خاک باید همیشه اندکی مرطوب باشد اما هرگز غرقاب نشود. آبیاری عمیق و منظم با فواصل مناسب، بهویژه در بهار و تابستان، برای ثبات رشد و جلوگیری از ریزش برگها ضروری است. مهپاشی ملایم در عصرهای گرم میتواند به افزایش رطوبت کمک کند.
خاک و تغذیه
بهترین بستر، خاکی سبک، غنی از مواد آلی و با زهکشی خوب است؛ ترکیبی از خاک باغچه، خاکبرگ و پرلیت یا ماسه شسته توصیه میشود. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۵٫۵ تا ۷) برای جذب مناسب عناصر غذایی ایدهآل است. تغذیه با کود آلی یا کود کامل با دوز پایین در اوایل بهار، رشد سالم و رنگ بهتر برگها را تقویت میکند.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :