نام علمي
Acantholimon pterostegium
دانستنیهای علمی
ردهبندی گیاهشناسی
گیاه Acantholimon pterostegium با نام فارسی «کلاه میرحسن» از تیرهٔ Plumbaginaceae (پلمباژینه/سربیسازان) است؛ تیرهای که به حضور گونههای سازگار با خشکی و خاکهای فقیر شناخته میشود. این گونه در سردهٔ Acantholimon (آکانتولیمن) قرار میگیرد؛ سردهای متشکل از بوتههای خاردارِ بالشتکی که در ناحیهٔ ایرانتورانی تنوع بالایی دارند.
منطقه بومی و زیستگاه
خاستگاه این گونه در محدودهٔ ایران و بخشهایی از ناحیهٔ ایرانتورانی گزارش شده است. زیستگاه معمول آن دامنههای سنگلاخی و ریگلاخی، برونزدهای آهکی یا گچی، و ارتفاعات خشک تا نیمهخشک است؛ جایی که باد، تابش شدید و کمآبی فشار انتخابی بالایی ایجاد میکند. شکل بالشتکی و شاخههای خاردار در کاهش تبخیر، محافظت از جوانهها و مقاومت در برابر چرا نقش دارند.
تاریخچه کشف و نامگذاری علمی
نام علمی گونه بر پایهٔ توصیفهای ردهبندی گیاهان گلدار و بر اساس ویژگیهای ریختشناسی بخش زایشی (بهویژه براکتهها و ساختار گلآذین) تثبیت شده است. صفت گونهای pterostegium از ریشههای یونانی/لاتینی به معنای «پوشینه/براکتهٔ بالدار» برداشت میشود و به یکی از نشانههای تشخیصی این تاکسون اشاره دارد.
نامهای رایج
در فارسی «کلاه میرحسن» بهعنوان نام محلی/رایج ذکر میشود. در منابع جهانی، این گیاه معمولاً با نام علمی لاتین شناخته میشود و در زبان انگلیسی اغلب در قالب نامهای کلیِ «prickly thrift» یا «Acantholimon» (نام سرده) ارجاع مییابد.
![کلاه میرحسن]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
متوسط
آبياري و رطوبت
خشک
دماي مورد نياز
20-22 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
درشیب صخره ها و کوهپایه ها
|
این گیاه به صورت پشته ای رشد می کند. قطر پشته حدود 30 سانتیمتر، ساقه ها کرکی، برگ ها تقریبا مثلثی شکل که برگ ها اولیه پهن و نرم، برگ های بعدی سخت با نوک سوزنی و حاشیه مژه ای و برگ های ساقه ای در حاشیه غشایی می باشند. در اواسط بهار گل می دهد و در اواخر بهار یا تابستان میوه ها می رسند. در نواحی کوهستانی و شیب صخره ها می روید.
![prickly thrift]()
شرایط محیط رشد
زیستگاه و دامنه دمایی
گیاه Acantholimon pterostegium (کلاه میرحسن) از عناصر رویشگاهی نواحی خشک و نیمهخشک و اغلب در ارتفاعات و دامنههای سنگلاخی دیده میشود. بهترین رشد آن در تابستانهای گرم و زمستانهای سردِ با دوره خواب گیاه رخ میدهد. مقاومت به سرما معمولاً بالاست، اما در اقلیمهای مرطوبِ با یخبندانهای طولانی، خطر پوسیدگی ریشه افزایش مییابد.
نور و تابش
نور کامل خورشید برای رشد فشرده و تشکیل بوتههای متراکم ضروری است. در سایه یا نیمسایه، گیاه تنکتر شده و کاهش گلدهی و افزایش حساسیت به بیماریهای قارچی مشاهده میشود. در مناطق بسیار گرم، تهویه مناسب و جریان هوا اهمیت ویژه دارد.
رطوبت و نیاز آبی
این گونه به کمآبی سازگار است و آبیاری باید کمحجم و با فاصله، پس از خشکشدن کامل بستر انجام شود. رطوبت بالای هوا و خاکهای همیشه مرطوب برای آن نامناسب است و موجب ضعف رشد و پوسیدگی طوقه میشود. در کشت باغی، آبیاری عمیق ولی نادر بهتر از آبیاری سطحی و مکرر است.
خاک، بافت و زهکشی
خاک ایدهآل، سبک تا متوسط، سنگریزهای/شنی و بسیار زهکشدار است؛ بسترهای رسیِ سنگین یا فشرده توصیه نمیشوند. وجود درصدی سنگریزه و مواد معدنی به پایداری ریشه و کاهش ماندآبی کمک میکند.
اسیدیته و شوری
این گیاه معمولاً در خاکهای خنثی تا کمی قلیایی بهتر عمل میکند (حدود pH 7 تا 8). تحمل نسبی به شوری ملایم ممکن است وجود داشته باشد، اما شوری و قلیاییت شدید همراه با زهکشی ضعیف رشد را محدود میکند.
![Acantholimon pterostegium]()
نحوه تکثیر کلاه میرحسن
این گیاه توسط بذر تکثیر می یابد.
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
باعث کاهش عوارض انبی شیمی درمانی و رشد تومورها می گردد. در محافظت بدن در مقابل عوامل بیماری زا نقش دارد. کم خونی را درمان می کند. کلسترول خون را تنظیم می کند. سیستم ایمنی بدن را تقویت می کند. گردش خون را سزعت می بخشد و باعث کاهش خستگی در بدن فرد می شود.
![کلاه میرحسن - معرفی گیاهان بومی ایران]()
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
آشنایی با جنس خارزنبه و همه گونه های آن گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره پلامباگیناسه و جنس های آن