کلاه میرحسن زیگزاگی

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و نام‌گذاری

Acantholimon flexuosum از تیره آویشن‌سانان (Plumbaginaceae) و جنس Acantholimon است که در فارسی به «کلاه میرحسن زیگزاگی» شناخته می‌شود. این جنس بیش از ۲۰۰ گونه بالشتکی و خاردار در نواحی خشک اوراسیا دارد. نام گونه‌ای flexuosum به شاخه‌های خمیده و زیگزاگی آن اشاره می‌کند.

منطقه بومی و پراکنش

کلاه میرحسن زیگزاگی بومی فلات ایران، به‌ویژه نواحی کوهستانی زاگرس و البرز و برخی نواحی آناتولی است. پراکنش آن معمولاً در ارتفاعات متوسط تا زیاد با تابستان‌های خشک و زمستان‌های سرد مشاهده می‌شود. این گیاه یکی از عناصر مهم فلور ناحیه ایران–توران به‌شمار می‌آید.

زیستگاه و بوم‌شناسی

زیستگاه طبیعی این گونه، دامنه‌های سنگلاخی، شیب‌های آهکی، مراتع کوهستانی کم‌پوشش و استپ‌های سرد است. ریشه عمیق و فرم بالشتکی آن به تحمل خشکی، باد شدید و چرای دام کمک می‌کند. ساختار خاردار و برگ‌های باریک نقش دفاعی و کاهش تعرق را بر عهده دارند.

تاریخچه و اهمیت علمی

این گونه در سده نوزدهم میلادی توسط گیاه‌شناسان اروپایی بر اساس نمونه‌های هرباریومی از ایران و آناتولی توصیف شد. کلاه میرحسن زیگزاگی به‌عنوان الگوی سازگاری گیاهان بالشتکی به شرایط نیمه‌خشک و ارتفاعات، در پژوهش‌های بوم‌شناسی و تغییر اقلیم اهمیت ویژه‌ای دارد.

خصوصیات - معرفی

این گیاه پشته ای و بالشتکی در ارتفاعات بالا رشد می کند. این گیاه دارای شاخه های فراوان مخفی شده در برگ ها است. که رنگ برگ ها سبز مات بوده و همچنین سوزنی، سخت و تیغ مانند می باشد. گل های این گیاه در تابستان روییده و به رنگ سفید می باشد. در واقع این گیاه نوعی گون به حساب می آید که ابعاد بسیار بزرگی دارد و انشعابات متراکمی روی خاک به شکل پشته ای نیم کروی دارد. زنبورهای عسل به شهد گل های این نوع گون تمایل زیادی نشان داده و در فصل گلدهی، پشته این گیاه محل تجمع زنبورهای عسل می باشد. 

نور مورد نياز متوسط آبياري و رطوبت خشک دماي مورد نياز 15-20 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز در دشت ها و کوهپایه ها

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

در محافظت بدن در برابر عوامل بیماری زا، در درمان کم خونی، در تنظیم کلسترول خون، در تقویت سیستم ایمنی بدن نقش دارد.

مقابله به آفات کلاه میرحسن زیگزاگی

آفات مهم Acantholimon flexuosum

کلاه میرحسن زیگزاگی به دلیل بافت‌ سخت و برگ‌های تیغ‌دار، نسبتاً مقاوم است، اما در شرایط نامتعادل دچار آفت می‌شود. شته‌ها روی ساقه‌های جوان تجمع کرده و با مکیدن شیره گیاهی، سبب زردی و کاهش رشد می‌شوند. تریپس‌ها باعث ایجاد لکه‌های نقره‌ای روی برگ‌ها شده و در شرایط خشک و گرم گسترش می‌یابند. در خزانه‌ها و کشت‌های گلدانی، کنه‌های تارعنکبوتی می‌توانند برگ‌ها را خشک و پیچ‌خورده کنند.

بیماری‌ها و عوامل قارچی

در خاک‌های سنگین و با زهکشی ضعیف، پوسیدگی ریشه و طوقه به‌وسیله قارچ‌های خاکزاد (مانند فوزاریوم و رایزوکتونیا) شایع است. این بیماری‌ها با پژمردگی تدریجی، قهوه‌ای شدن ریشه و مرگ ناگهانی بوته‌ها بروز می‌کنند. در شرایط رطوبت بالای هوا، لکه‌های برگی قارچی نیز می‌توانند بر سطح برگ‌های پایینی ظاهر شده و باعث ریزش تدریجی آن‌ها شوند.

روش‌های پیشگیری و مبارزه

مهم‌ترین راهکار، مدیریت صحیح محیط رشد است. استفاده از خاک سبک و سنگریزه‌دار با زهکشی عالی، پرهیز از آبیاری غرقابی و اجتناب از پاشش آب روی اندام‌های هوایی، خطر بیماری‌های قارچی را کاهش می‌دهد. برای کنترل شته و تریپس، محلول‌پاشی با صابون حشره‌کش یا روغن‌های گیاهی در اوایل آلودگی مؤثر است. در خزانه‌های حساس، می‌توان از حشره‌کش‌ها و قارچ‌کش‌های کم‌خطر و ترجیحاً انتخابی، طبق دستور متخصص، استفاده کرد. حذف بوته‌های شدیداً آلوده و ضدعفونی ابزار باغبانی به مهار گسترش عوامل بیماری‌زا کمک می‌کند.

کلاه میرحسن

آرمریا استاتیس دائمی کلاه میرحسن استاتیس