نام علمي
Tripleurospermum disciforme
دانستنیهای علمی
ردهبندی و نامهای علمی
Tripleurospermum disciforme (بابونه کاذب) از تیره Asteraceae (کاسنیان) و از جنس Tripleurospermum است. این جنس با داشتن دانههایی سهشیار، از جنس Matricaria (بابونه) متمایز میشود. نامهای مترادف قدیمی شامل Matricaria disciformis است که در فلورهای کهن ایران و خاورمیانه دیده میشود. برخی فلورها آن را گونهای مهاجم و علفهرز مزاحم مزارع غلات معرفی کردهاند.
منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی
زادگاه اصلی بابونه کاذب، ناحیه مدیترانه شرقی و جنوبغربی آسیا است. این گونه در ایران، ترکیه، عراق، سوریه و نواحی قفقاز بهطور گسترده گزارش شده است. ایران یکی از مراکز مهم تنوع گونهای Tripleurospermum بهشمار میرود و بابونه کاذب در بسیاری از استانها، بهویژه نواحی نیمهخشک مرکزی و غربی، حضور دارد. گسترش ثانویه آن به اروپا و بخشهایی از آسیای میانه عمدتاً همراه با جابهجایی بذر غلات و علوفه رخ داده است.
زیستگاه و بومشناسی
بابونه کاذب در رویشگاههای متنوعی از مزارع گندم و جو تا حاشیه جادهها، باغها و زمینهای آیش رشد میکند. این گونه به خاکهای سبک تا متوسط، نسبتاً فقیر و اغلب آهکی سازگار است و در ناحیه رویشی ایران–توران بهخوبی استقرار مییابد. بذرها با شخمزنی، آبیاری و جابهجایی ماشینآلات کشاورزی بهسرعت در مزرعه پخش میشوند. گلآذین دیهیممانند آن منبع گرده و شهد برای زنبورها و حشرات گردهافشان بهویژه در اواخر بهار است.
تاریخچه مطالعه و اهمیت گیاهشناسی
توصیف علمی بابونه کاذب در سده نوزدهم میلادی و طی اکتشافات فلوریستی خاورمیانه انجام شد. گیاهشناسان اروپایی در ابتدا آن را در کنار بابونه دارویی طبقهبندی میکردند، اما بررسی میوه، ساختار بذر و ویژگیهای ریختشناسی کاسهگل موجب انتقال آن به جنس Tripleurospermum شد. در فلور ایران، این گونه بهعنوان شاخص مزارع کممدیریت و نشانگر تغییرات کاربری اراضی و شدت کشاورزی معرفی شده است.
![بابونه کاذب]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
آب و هوای مدیترانه ای
خاک مورد نياز
خاک های هوموس دار و غنی از مواد غذایی
|
"بابونه کاذب"، گیاهی یکساله یا دوساله، بدون کرک، ایستاده، به ارتفاع 10 تا 70 سانتیمتر و غالباً بسیار منشعب و دارای ساقه های کمی متعدد با شاخه های طویل و ایستاده و برگ بدون دمبرگ، متناوب، سبز تیره، باریک، مویین و نوک تیز می باشد. گل آن سفید مجتمع و دارای دمگل بلند است. گل های حاشیه کپه، ماده و دارای جام مسطح یا لوله ای، ولی گل های مرکز نهنج، نر ماده و لوله ای است. میوه آن نیز فندقه خطی است.
منشأ اصلی این گیاه اروپا و نواحی معتدل آسیا است، با این وجود، تعداد معدودی از آن در شمال آمریکا و شمال آفریقا نیز یافت می شود.
زمان گلدهی این گیاه در ماه های خرداد و تیر است.
![Mayweed]()
نحوه تکثیر بابونه کاذب
کشت بابونه توسط بذر انجام می گیرد. در کشت مستقیم اعم از کشت بهاره یا پائیزه پس از آبیاری زمین، به کاشت ردیفی بابونه اقدام می شود. از آنجا که نور نقش عمده ای در جوانه زنی بذر دارد، بذرها را باید به صورت سطحی در زمین کشت کرد. پس از کاشت، غلتک مناسبی باید زده شود و از به کار بردن وسایلی که سبب به هم خوردن نظم ردیف ها و پراکنده شدن بذرهای کشت شده شود باید پرهیز کرد. در کشت غیر مستقیم باید در زمان مناسب بذرها را در خزانه ای که بستر آن به همین منظور آماده شده کشت کرد. پس از کاشت سطحی بذر به منظور ایجاد تراکم در بستر، باید سطح خاک غلتک مناسبی زده شود. در زمان مناسب نشاء ها را به زمین اصلی منتقل و زمین را بلافاصله آبیاری می کنند. کشت غیر مستقیم هزینه بر می باشد.
بابونه را باید با گیاهانی به تناوب کشت کرد که زود برداشت شود و زمان کافی برای آماده سازی زمین در ماه های مرداد تا شهریور وجود داشته باشد. تناوب کشت بابونه با گیاهانی مناسب است که سبب گسترش علف های هرز نشوند (مانند لوبیا، خردل، نخود و ...). تناوب کشت بابونه با گیاهانی که بذرهای آنها به سهولت ریزش می کنند (مانند غلات و اکثر گیاهان تیره چتریان) مناسب نیست، زیرا ریزش بذرهای این گیاهان سبب گسترش علف های هرز می شود.
این نوع از بابونه نیز همانند انواع دیگر، از زمان های گذشته در درمان و تسکین بیماری های مختلف استفاده می شده است. از این میان می توان به خاصیت آن در رفع اختلال هاضمه، کاهش فشار خون، رفع ناراحتی های زنانه، تحلیل و تسکین ورم، رفع تب و لرز و التیام زخم ها اشاره کرد.
عمده ترین ترکیب اسانس بابونه کاذب، ماتریکاریا استر است که یک ترکیب بند آورنده خون است و می تواند به عنوان دارویی برای جلوگیری از خونریزی به کار رود.
طبق تحقیقات انجام شده در خصوص مقایسه ترکیبات شیمیایی بابونه کاذب با بابونه اصلی، مشخص شد که بابونه کاذب فاقد بيزابولول و كامازولن (تركيبات مؤثره بابونه اصلی) می باشد. تنها تركيب مشترك بين دو گياه، ماده ای به نام فارنزن است. با توجه به نتايج اين تحقيق مشخص گرديد كه گياه حاوی فلاونوئيد می باشد كه می توان اثر ضد التهابی از آن انتظار داشت. بيشترین درصد اسانس اين گياه سزكوئی ترپن ها هستند كه با توجه به اثر ضد التهابی آنها می توان تحقيقات بيشتری به عمل آورد. اين گياه فاقد مواد مؤثره دارویی موجود در بابونه اصلی می باشد و تنها ماده مؤثره مشترك، فارنزن است.