جنس آچیلئا - معرفی و خواص گیاهان دارویی

نویسنده: شیما حسن زاده
تاریخ انتشار: 1398/09/04
جنس آچیلئا - معرفی و خواص گیاهان دارویی
آچیلئا (Achillea spp.) گیاهی علفی از تیره کاسنیان (Asteraceae) است که در ایران با نام‌های رایج «بومادران/بومادران معمولی» شناخته می‌شود و در جهان عمدتاً با نام‌های **Yarrow** و **Common yarrow** (به‌ویژه برای *Achillea millefolium*) یاد می‌شود.

- **بومی و زیستگاه:** گونه‌های مختلف آچیلئا در نواحی معتدل اروپا و غرب آسیا (از جمله ایران) پراکنش دارند و معمولاً در **چمنزارها، مراتع، حاشیه راه‌ها و دامنه‌های کوهستانی** با خاک‌های نسبتاً سبک و زهکش‌دار دیده می‌شوند.
- **شرایط رشد (دما، رطوبت، نور):** آچیلئا عموماً **آفتاب‌دوست** است (نور کامل بهترین گل‌دهی را می‌دهد)، به **گرما و سرما در اقلیم معتدل** نسبتاً مقاوم بوده و در **رطوبت متوسط تا کم** بهتر عمل می‌کند؛ خاک‌های خیلی مرطوب و ماندابی را نمی‌پسندد.
- **خصوصیات ظاهری:** گیاهی **چندسالـه** با ساقه‌های راست و نسبتاً باریک است؛ برگ‌ها **باریک و عمیقاً برید‌ه‌–پرمانند** (ظاهری شبیه به پر) دارند. گل‌ها به صورت **چترمانند/خوشه‌های فشرده (corymb)** در انتهای ساقه تشکیل می‌شوند و معمولاً **سفید تا صورتی کم‌رنگ** هستند.
- **کاربرد شاخص (در صورت شهرت):** بومادران در منابع گیاه‌دارویی بسیار شناخته‌شده است و به‌طور سنتی به دلیل ترکیبات معطر و اسانسی، در فرآورده‌های گیاهی مورد توجه قرار می‌گیرد.

Nargil_Achilea
نام علمي
Achilea
نام لاتين
خانواده (تيره)

دانستنیهای علمی


رده‌بندی و جایگاه گیاه‌شناسی آچیلئا

آچیلئا (Achillea) یکی از جنس‌های مهم تیره کاسنیان یا آستراسه (Asteraceae) است. این جنس با گل‌آذین‌های چتری‌مانند (کاپیتول) و تجمع آن‌ها در خوشه‌های فشرده شناخته می‌شود و از نظر ریخت‌شناسی در گروه گیاهان علفی چندساله با برگ‌های عموماً بریده‌بریده قرار می‌گیرد. در منابع فلوری، گونه شاخص و پرمطالعه آن Achillea millefolium (بومادران معمولی) به‌عنوان یک مجموعه گونه‌ای با تنوع ژنتیکی و اکولوژیک بالا معرفی می‌شود.


منطقه بومی و پراکنش جهانی

مرکز تنوع آچیلئا عمدتاً در نواحی معتدل نیمکره شمالی گزارش می‌شود؛ به‌ویژه اروپا و آسیای غربی تا آسیای مرکزی. بسیاری از گونه‌ها در گستره وسیعی از اوراسیا بومی‌اند و برخی نیز در اثر کشت یا گسترش طبیعی، به بخش‌هایی از آمریکای شمالی و مناطق معتدل دیگر راه یافته‌اند. توان سازگاری بالا سبب شده برخی جمعیت‌ها در زیست‌بوم‌های گوناگون به‌صورت خودرو تثبیت شوند.


زیستگاه و بوم‌شناسی

گونه‌های آچیلئا معمولاً در چمنزارها، مراتع نیمه‌خشک، حاشیه راه‌ها، دامنه‌های باز و زیستگاه‌های آفتاب‌گیر با خاک‌های نسبتاً سبک تا متوسط دیده می‌شوند. این گیاهان اغلب تحمل مناسبی نسبت به خشکی و سرما دارند و در ارتفاعات مختلف، از دشت تا نواحی کوهستانی، حضور می‌یابند. ترکیب تحمل تنش و گرده‌افشانی توسط حشرات، نقش اکولوژیک آن‌ها را در جوامع گیاهی تقویت می‌کند.


تاریخچه نام‌گذاری و پیشینه علمی

نام Achillea از آشیل (Achilles) در اسطوره‌های یونانی گرفته شده و در متون کلاسیک به کاربردهای سنتی بومادران اشاره شده است. در دوران شکل‌گیری نظام‌های رده‌بندی نوین، این جنس در چارچوب تیره Asteraceae تثبیت شد و مطالعات بعدی (فلوریستیک و فیلوژنتیک) نشان دادند که آچیلئا دارای پیچیدگی‌های گونه‌ای و هیبریداسیون در برخی گروه‌هاست؛ موضوعی که به بازنگری‌های تاکسونومیک در نواحی مختلف انجامیده است.

آچیلئا

خصوصیات - معرفی


نور مورد نياز
نور مورد نیاز گیاه آچیلئا
زیاد
آبياري و رطوبت
رطوبت مورد نیاز  آچیلئا
مرطوب
دماي مورد نياز
دمای مورد نیاز  آچیلئا
30-38 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک مورد نیاز  آچیلئا
خاک با زهکشی مناسب

استفاده از گیاهان دارویی در درمان بیماری ها سابقه بسیار طولانی دارد. گیاهان تیره کاسنی گیاهانی پایا، با ارتفاع حدودا 0.5 متر، ساقه ایستاده یا در بخش فوقانی منشعب، برگها پوشیده از کرک، گل به رنگ سفید یا سفید متمایل به زرد یا سفید متمایل به ارغوانی، دارای کاپیتول های کوچک و متعدد می باشد.

شرایط محیط رشد

گونه های مختلف این جنس در مناطق مختلف ایران توانایی رویش دارند.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

گونه های مهم این تیره گیاه بومادران در درمان اختلالات قاعدگی، بند آورنده خون زخم ها، بیخوابی، اختلاط خونی، صرع، بواسیر، قولنجه کبدی و کلیوی، نفخ، ضعف قلب، ترشحات مهبلی و...استفاده میشود. بابونه، گیاهی است که عصاره آن در طب سنتی به وفور مورد استفاده قرار میگیرد و معتقدند که اثرات سودمندی به عنوان یک عامل مسکن، ضداسپاسم و ضدالتهاب دارد همچنین از آن در درمان بیماریهای پوستی نظیر پسوریازیس، اگزما، آکنه و به عنوان کاهنده تب و در درمان برونشیت، سرفه و سرماخوردگی استفاده میشود و از خواص دارویی گیاه گلرنگ میتوان به درمان بیماری های عروق، یرقان، سرخک و التهاب پوستی، آسیب مفصل و زخم پوستی و از روغن دانه های گلرنگ به کاهش چربی خون و قند خون، تسکین پیچ خوردگی روده، تسکین روماتیسم اشاره کرد.


ساير تصاوير :  


گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس بومادران و همه گونه های آن


گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره کاسنی - آستراسه و جنس های آن

امتیاز شما به این مقاله

میانگین امتیاز: 4.8 از ۵، بر اساس 5 امتیاز

پرسش‌ها و نظرات این مقاله

هنوز پرسش یا نظری برای این مقاله ثبت نشده است.

ثبت پرسش یا نظر جدید