پیکل - گیاهان بومی ایران

نویسنده: شیما حسن زاده
تاریخ انتشار: 1399/04/25
پیکل - گیاهان بومی ایران
گیاه پیکل با نام علمی **Smyrniopsis aucheri** یک گونهٔ علفی از تیرهٔ چتریان (Apiaceae) است که در نواحی نیمه‌خشک و کوهپایه‌ای رشد می‌کند. **شرایط رشد** آن معمولاً شامل **نور زیاد تا آفتاب کامل**، **هوای خنک تا معتدل** (به‌ویژه در فصل رویش) و **رطوبت کم تا متوسط** با خاک‌های با زهکشی خوب است؛ این گیاه به‌طور کلی با اقلیم‌های خشک سازگار بوده و از ماندابی شدن خاک آسیب می‌بیند. از نظر **بومی‌بودن و زیستگاه**، در بخش‌هایی از **ایران و غرب آسیا** گزارش شده و بیشتر در **دامنه‌ها، مراتع کوهستانی و اراضی سنگلاخی** دیده می‌شود.

از نظر **ویژگی‌های ظاهری**، گیاهی علفی با **ساقه‌های راست** و **برگ‌های شکاف‌دار/پَرمانند** است و مانند بسیاری از چتریان، گل‌آذین آن معمولاً به‌صورت **چتر (Umbel)** با گل‌های کوچک و نسبتاً کم‌جلب‌توجه شکل می‌گیرد. **نام رایج** این گیاه در ایران **«پیکل»** ذکر می‌شود؛ در منابع جهانی بیشتر با **نام علمی** شناخته می‌شود و نام رایج انگلیسیِ تثبیت‌شده و فراگیر برای آن کمتر گزارش شده است.

Nargil_Smyrniopsis aucheri
نام علمي
Smyrniopsis aucheri
نام لاتين
خانواده (تيره)

دانستنیهای علمی

پیکل گیاهی است چندساله از خانواده چتریان که در نواحی غرب ایران و ارومیه می روید. بذرگیاهان خانواده چتریان اشکال مختلفی از خواب فیزیولوژیکی را از خود نشان می دهند و سرما می تواند تا حدود زیادی در رفع این نوع خواب ها اثر کند. برای شکست خواب بذر از روش های مختلفی استفاده می شود که بستگی به شرایط رویشگاهی، گونه گیاهی و نوع خواب دارد. آنچه مشخص است، این است که سرما عامل سنتز محرک جیبرلین درون زا را فعال می کند و با توجه به اینکه گیاه مورد نظر در مناطق معتدله و سرد می روید، می توان فرض نمود که خواب فیزیولوژیک بذرهای پیکل که با سرمادهی شکسته می شوند به عنوان یک سازگاری اکولوژیک در بذرهای این گیاه شکل گرفته است. در نهایت به منظور بهبود و افزایش شاخص های رشد، سرمادهی 60 روز با درجه حرارت 15 و 20 درجه سانتیگراد توصیه می گردد. در نهایت با توجه به نتایج، به منظور بهبود استقرار گیاه پیکل، کاربرد سرمادهی به مدت زمان 60 روز که سبب افزایش تمامی شاخص های استقرار نسبت به تیمار شاهد، توصیه می گردد. 

پیکل

خصوصیات - معرفی


نور مورد نياز
نور مورد نیاز گیاه پیکل
زیاد
آبياري و رطوبت
رطوبت مورد نیاز  پیکل
خشک
دماي مورد نياز
دمای مورد نیاز  پیکل
22-25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک مورد نیاز  پیکل
مکان های صخره ای

ساقه و ریشه Smyrniopsis aucheri

ساقه Smyrniopsis aucheri علفی، استوانه‌ای و نسبتاً باریک است و معمولاً به رنگ سبز روشن تا سبز مایل به زرد دیده می‌شود. سطح ساقه غالباً دارای شیارهای طولی و گاهی کمی منشعب است و ارتفاع آن می‌تواند از چندین سانتی‌متر تا حدود چند ده سانتی‌متر متغیر باشد. ریشه اغلب دوکی‌شکل تا ضخیم و گوشت‌دار است و رنگی کرم تا قهوه‌ای روشن دارد.

برگ‌ها

برگ‌های قاعده‌ای این گیاه نسبتاً بزرگ‌تر و دارای دمبرگ مشخص هستند. پهَنَک برگ‌ها اغلب منقسم، شانه‌ای تا پرمانند و لوب‌ها باریک و کشیده‌اند. حاشیه برگ‌ها ممکن است کمی دندانه‌دار باشد. رنگ برگ‌ها سبز مایل به خاکستری تا سبز تیره است و بافت آن‌ها نازک ولی نسبتاً محکم است.

گل‌آذین و گل‌ها

گل‌آذین به صورت چتر مرکب (اومبل) است که از چندین چترچه فرعی تشکیل شده است. گل‌ها کوچک، پنج‌پر و معمولاً به رنگ سفید تا زرد کم‌رنگ هستند و در انتهای ساقه یا شاخه‌های فرعی تجمع می‌یابند. هر گل دارای کاسبرگ بسیار کوچک یا تقریباً نامشهود و گلبرگ‌های ظریف است.

شرایط محیط رشد


زیستگاه و دما

گونه Smyrniopsis aucheri از گیاهان بومی نواحی کوهستانی و نیمه‌خشک است و در فصل رشد به هوای خنک تا معتدل پاسخ بهتری می‌دهد. دامنه دمایی مناسب در دوره رشد حدود ۱۰ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد است؛ گرمای طولانی‌مدت بالاتر از ۳۰ درجه می‌تواند موجب کاهش رشد رویشی و افت کیفیت اندام‌های هوایی شود. در دوره خواب، تحمل سرمای زمستانه معمولاً بالاست، اما یخ‌زدگی‌های مداوم همراه با رطوبت زیاد خاک خطر پوسیدگی را افزایش می‌دهد.


نور و موقعیت کاشت

این گیاه در زیستگاه‌های باز تا نیمه‌باز بهتر استقرار می‌یابد. نور کامل آفتاب تا نیم‌سایه روشن مناسب است؛ در مناطق گرم‌تر، نیم‌سایه در ساعات اوج گرما به کاهش تنش کمک می‌کند. باد ملایم و گردش هوا مفید است، اما بادهای خشک و شدید می‌توانند تبخیر-تعرق را بالا برده و نیاز آبی را افزایش دهند.


رطوبت و آبیاری

رطوبت محیطی متوسط کفایت می‌کند و این گونه به رطوبت بسیار بالا وابسته نیست. آبیاری باید منظم ولی کم‌حجم و با فاصله باشد تا خاک بین دو آبیاری تا حدی خشک شود. در خاک‌های سنگین یا با زهکشی ضعیف، آبیاری زیاد سریعاً به پوسیدگی ریشه منجر می‌شود.


خاک، زهکشی و اسیدیته

بهترین بستر، خاک سبک تا متوسط (لوم شنی یا لومی) با زهکشی بالا و مقدار مناسبی مواد آلی است. اسیدیته مناسب نزدیک به خنثی تا کمی قلیایی (حدود pH ۶/۵ تا ۸) گزارش می‌شود و خاک‌های آهکیِ خوب‌زهکش غالباً قابل قبول‌اند. از خاک‌های رسیِ فشرده و ماندابی باید پرهیز شود.

Smyrniopsis aucheri

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

گیاه پیکل از تیره چتریان در ترکیه، ایران، قفقاز و عراق پراکنش دارد ودر ایران نیز در مناطقی از شمال غرب، غرب ومرکز رشد می نماید. علیرغم اینکه طی سالیان اخیر دانه های این گیاه را به اشتباه به عنوان تخم غازیاقی جهت درمان بیماری ویتیلیگو به فروش می رسانند اما در کتب قدیم از آن به عنوان یک گیاه دارویی نامی برده نشده است. بررسی های اولیه ما نشان داد که میوه های این گیاه سرشار از ترکیبات کومارینی و فورانوکومارینی است و با توجه به اهمیت این ترکیبات در طب و داروسازی، تغذیه و بهداشت شناسایی نوع ترکیبات کومارینی موجود در میوه های گیاه مد نظر قرار گرفت. 15 ترکیب مربوط به ترکیبات کومارینی، فورانوکومارینی و فلاونوئیدی می باشد و ترکیب 16 یک تری گلیسیرید است. مقایسه ساختار ترکیبات تعیین ساختار شده با ترکیبات گزارش شده در پژوهش های دیگر نشان داد که تمام ترکیبات معرفی شده در این پژوهش، برای اولین بار از گیاه پیکل گزارش می شود. 

پیکل - گیاهان بومی ایران

ساير تصاوير :  


گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره چتریان و جنس های آن

امتیاز شما به این مقاله

میانگین امتیاز: 4.29 از ۵، بر اساس 7 امتیاز

پرسش‌ها و نظرات این مقاله

هنوز پرسش یا نظری برای این مقاله ثبت نشده است.

ثبت پرسش یا نظر جدید