شقاقل جویباری

دانستنیهای علمی

شرایط نگهداری شقاقل جویباری

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت مرطوب دماي مورد نياز نواحی معتدل تا نیمه گرمسیری خاک مورد نياز خاک های سبک شنی با مواد آلی فراوان

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

کاربردهای دارویی و پزشکی

ریشه‌های خوراکی شقاقل جویباری (Sium sisarum) در طب سنتی به‌عنوان منبع مواد مقوی و کمک‌کننده به بازتوانی بدن پس از ضعف یا بیماری مصرف می‌شده است. در برخی منابع مردم‌نگارانه، از ریشه پخته یا دم‌کرده آن برای حمایت از گوارش و کاهش نفخ یاد شده، هرچند شواهد بالینی مدرن محدود است و مصرف درمانی باید با احتیاط انجام شود.

استفاده‌های تغذیه‌ای با کارکرد شبه‌دارویی

ریشه‌های نشاسته‌دار این گیاه به‌صورت پخته، در سوپ‌ها و خوراک‌ها استفاده می‌شوند و می‌توانند به‌عنوان منبع انرژی و فیبر غذایی نقش حمایتی در رژیم‌های تغذیه‌ای داشته باشند. گاهی برگ‌ها و ساقه‌های جوان نیز در مقادیر کم به‌صورت سبزی تازه یا پخته مصرف می‌شوند و به تأمین ریزمغذی‌ها کمک می‌کنند.

کاربردهای صنعتی و فرآوری

به دلیل بافت ترد و قابلیت پخت‌پذیری، ریشه شقاقل جویباری در فرآوری غذایی می‌تواند برای تهیه پوره، کنسرو و محصولات نیمه‌آماده به‌کار رود. همچنین کشت این گیاه در سامانه‌های حاشیه‌آب و خاک‌های مرطوب، امکان بهره‌برداری اقتصادی محدود برای بازار سبزیجات ریشه‌ای را فراهم می‌کند.

مقابله به آفات شقاقل جویباری

آفات شقاقل جویباری (Sium sisarum)

مهم‌ترین آفات شقاقل جویباری، آفات ریشه‌خوار و مکنده شیره گیاهی هستند. نماتدهای ریشه موجب تورم، قهوه‌ای شدن و کاهش رشد ریشه‌های خوراکی می‌شوند. لارو برخی حشرات خاکزی مانند کرم‌سیمی و سفیدبالک‌های خاکزی نیز ریشه‌ها را جویده و سبب پوسیدگی ثانویه می‌گردند. شته‌ها و تریپس‌ها با مکیدن شیره، برگ‌ها را زرد و پیچیده کرده و قدرت فتوسنتز گیاه را کاهش می‌دهند.

برای مقابله، تناوب زراعی طولانی با گیاهان غیرفرعی چتریان و استفاده از نهال و بذر سالم ضروری است. افزودن مواد آلی رسیده و حفظ تهویه خاک جمعیت آفات خاکزی را کاهش می‌دهد. استفاده از تله‌های زرد چسبنده برای پایش و کاهش جمعیت حشرات بالدار، و تقویت دشمنان طبیعی مانند کفشدوزک‌ها توصیه می‌شود. در صورت طغیان، کاربرد هدفمند حشره‌کش‌های کم‌خطر و سازگار با محیط‌زیست، طبق توصیه کارشناسی، مجاز است.

بیماری‌ها و روش‌های مدیریت

بیماری‌های قارچی مانند لکه‌برگ و پوسیدگی ریشه در شرایط رطوبت بالا و تهویه ضعیف شایع‌اند. آبیاری بیش از حد و ماندابی شدن خاک، مهم‌ترین عامل تشدید بیماری‌هاست. استفاده از بستر کشت با زهکش مناسب، فاصله کاشت کافی و حذف بقایای آلوده پس از برداشت، خطر بیماری را کاهش می‌دهد.

ضدعفونی بذر، به‌کارگیری ارقام مقاوم (در صورت دسترسی) و تناوب با غلات، چرخه بیماری را می‌شکند. در شرایط آلودگی شدید، مصرف محدود قارچ‌کش‌های ثبت‌شده، همراه با رعایت دوره کارنس، فقط با توصیه متخصص گیاه‌پزشکی انجام شود.

نحوه تکثیر شقاقل جویباری