Rumex crispus curly dock که به فارسی ترشک مواج نامیده میشود، گیاهی از خانواده علف هفت بند، بومی اروپا و غرب آسیا می باشد. نیاز های این گیاه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: مرطوب دمای محیط: نواحی معتدل تا سرد خاک: خاک هاى حاصلخيز و سنگين با بافت لومى رسى
دانستنیهای علمی
ردهبندی و جایگاه تبارشناختی
Rumex crispus با نام فارسی «ترشکِ مواج» از تیرهٔ Polygonaceae (هفتبندیان) و از جنس Rumex است. این جنس با داشتن گلهای کوچک، میوهٔ خشک فندقهای و حضور نیامکهای سهگانه در پیرامون میوه شناخته میشود. ویژگی شاخص این گونه، لبههای موجدار برگها و سازگاری بالا با خاکهای دستخورده است.
منطقهٔ بومی و پراکنش جهانی
خاستگاه اصلی Rumex crispus عمدتاً اروپا و بخشهایی از آسیای غربی گزارش میشود. با این حال، به دلیل جابهجایی بذرها همراه با فعالیتهای انسانی و حملونقل کشاورزی، این گیاه در بسیاری از مناطق معتدل جهان از جمله آمریکای شمالی، استرالیا و بخشهایی از آفریقا طبیعیشده و گاه بهعنوان علف هرز شناخته میشود.
زیستگاه و بومشناسی
این گونه معمولاً در چمنزارها، حاشیهٔ جادهها، زمینهای کشاورزی، کنار نهرها و خاکهای رسی یا فشرده دیده میشود. ریشهٔ راست و عمیق آن توانایی دسترسی به رطوبت در لایههای پایینتر خاک را افزایش میدهد و بذرهای فراوانش به تداوم جمعیت کمک میکنند. تحمل نسبتاً بالا به آشفتگی زیستگاه از عوامل کلیدی موفقیت اکولوژیک آن است.
تاریخچهٔ شناخت و نامگذاری
نام Rumex در متون گیاهشناسی کلاسیک برای گروهی از ترشکها به کار رفته و صفت گونهای crispus به معنی «مجعد/موجدار» به حاشیهٔ برگها اشاره دارد. این گیاه از دیرباز در فلورهای اروپایی ثبت شده و سپس با گسترش کشاورزی و تجارت، حضور آن در فلور مناطق دیگر نیز مستند شده است.
![ترشک مواج]()
![ترشک مواج]()
خصوصیات - معرفی
"ترشک مواج" گياهى است چندساله، ايستا و به ارتفاع ۳۰ تا ۱۲۵ سانتیمتر که توسط بذر تکثير مى يابد. ساقه هاى آن ساده يا منشعب و غالباً کمرنگ هستند. برگ هاى قاعده اى سرنيزه ای، باريک، به طول حدود ۳۰ سانتیمتر، در قسمت وسط عريض تر و حاشيهٔ آنها موج دار و يا چين دار است. برگ هاى مستقر در طول ساقه کوچکتر، کشيده و نوک دار بوده و برگ هاى انتهایی کوچک و سرنيزه اى شکل تا مستطيلى هستند.
گل آذين خوشه، غير متراکم و سُست که شامل گل هایی به رنگ زرد متمايل به قرمز و يا سبز متمايل به قرمز است.
ميوه ها سه گوش و به رنگ قهوه اى متمايل به قرمز، بذرها به رنگ قهوه اى شاه بلوطی، تخم مرغى شکل و نوک دار که به طول ۷/۱ تا ۳ و قطر ۱ تا ۷ ميلیمتر هستند. بذرهاى اين گياه نيز در برش عرضى سه گوش به نظر مى رسند. هر گياه قادر است حدود ۳ تا ۴۰۰۰ بذر توليد کند و اين بذرها مى توانند براى مدتى طولانى در خاک زنده بمانند و در صورت فراهم آمدن شرايط مناسب جوانه زنى کنند. بدين صورت طول دورهٔ جوانه زنى بذرها وسيع و گسترده خواهد بود.
موسم گلدهى اين گياه خرداد تا مهرماه است.
در گیاهچه ها، لپه ها بسيار ظريف و ضعيف بوده و اولين برگ هاى حقيقى تخم مرغى يا تخم مرغى متمايل به گرد، با حاشيه اى صاف و رأس داراى انحناء می باشد و دمبرگى کم و بيش بلند دارد. پهنک اين برگ ها به طور مشخص و به تدريج به طرف دمبرگ باريک مى شود.
![curly dock]()
![curly dock]()
شرایط نگهداری ترشک مواج
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی معتدل تا سرد
خاک مورد نياز
خاک هاى حاصلخيز و سنگين با بافت لومى رسى
|
شرایط محیط رشد:
ترشک مواج به عنوان علف هرز مزارع شناخته شده است. اين علف هرز نواحى مرطوب را ترجيح داده و بيشتر در زمين هاى زراعی، علفزارها، مراتع و حاشيهٔ جاده ها به وفور يافت مى شود. غلات از مهمترين مزارعى هستند که توسط اين علف هرز آلوده مى شوند. اين گياه خاک هاى حاصلخيز و سنگين با بافت لومى رسى را ترجيح مى دهد.
اين گياه آب و هوای سرد را بيشتر می پسندد، لذا اگر در مناطق گرم و مرطوب كشت شود احتمال ابتلا به بيماری سفيدک پودری زياد خواهد شد. از لحاظ نياز آبی به آبياری بسيار كمی احتياج دارد.
![Rumex crispus]()
![Rumex crispus]()
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
ارزش غذایی:
هر صد گرم از برگ های تازه این گیاه حاوی 21 کالری انرژی، 92.6 درصد آب، 1.5 گرم پروتئین، 0.3 گرم چربی، 4.1 گرم کربوهیدرات، 0.9 گرم فیبر، 1.5 گرم خاکستر، 74 میلیگرم کلسیم، 56 میلیگرم فسفر، 5.6 میلیگرم آهن، 1.38 میلیگرم ویتامین آ، 0.06 میلیگرم تیامین (ویتامین ب1)، 0.08 میلیگرم ریبوفلاوین (ویتامین ب2)، 0.4 میلیگرم نیاسین (ویتامین ب6) و 30 میلیگرم ویتامین ث می باشد.
![ترشک مواج - معرفی علف های هرز]()
![ترشک مواج - معرفی علف های هرز]()
نحوه تکثیر ترشک مواج
كشت اين گياه توسط بذر، به صورت مستقيم در زمين اصلی انجام می پذيرد. نكته قابل توجه اينكه عمليات كشت اين گياه ميبايست به صورت بسيار تنک صورت پذيرد.