دانستنیهای علمی
دانستنیهای علمی : ترشک معمول، امروزه بعنوان چاشنی همچون اسفناج مورد استفاده قرار می گیرد. ترشک به عنوان يک گياه علفي مرتعي به دليل دو پايه بودن، دارا بودن کروموزومهاي جنسي و دوره رشد و نمو کوتاه به عنوان يک گياه مدل در مطالعات ژنتيکي و مولکولي تعيين جنسيت بکار مي رود. برگ این گیاه مصرف غذایی و ریشه و برگ آن نیز خاصیت دارویی دارد.
![ترشک]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
متوسط
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
مناطق معتدل تا خنک
خاک مورد نياز
متوسط تا غنی و زهکش دار
|
خصوصیات ظاهری : ترشک مربوط به جنس Rumex با 200 گونه گیاهی است. عموما ریشه هایی بلند داشته و برگها چرم مانند می باشند. این گیاه گیاهی چندساله است که در کشورهای آمریکای شمالی و اروپا به عمل می آید. گیاهی است تک جنسی (دوپایه). رنگ گلهاي آن سبز يا سبز مايل به قرمز است. ارتفاع اين گياه بين 0.3 تا يك متر و داراي ريشه ضخيم و ساقهاي راست و بدون كرك ميباشد. برگها متناوب می باشند. برگهاي ساده و بيضوي، تيركماني شكل و گلهاي كوچك با پوششي مركب از 6 كاسبرگ به وضع مجتمع به صورت دستههاي 3 تا 8 تايي در قسمت انتهايي ساقه قرار دارند.
![common sorrel]()
شرایط محیط رشد
شرایط محیط رشد: ترشک در ایران، در مناطق معتدل كشور رويش دارد. . اين گياه آب و هواي سرد را بيشتر ميپذيرد، لذا اگر در مناطق گرم و مرطوب كشت شود احتمال ابتلا به بيماري سفيدك پودري زياد خواهد شد ترشك گياهي مقاوم مي باشد و از لحاظ نياز آبي جزو گياهاني است كه به آبياري بسيار كمي احتياج دارد. به همين دليل بايستي در هنگام آبياري بسيار دقت شود تا زمين غرقاب نگردد. اين گياه چند ساله بوده اما تا 3 سال بازدهي اقتصادي دارد. بعضي مواقع مشاهده ميشود كه برگهاي اين گياه تغيير رنگ ميدهند كه در اين صورت ميتوان با افزودن فسفر به خاك نسبت به رفع اين مشكل اقدام نمود.
![Rumex acetosa]()
مقابله به آفات ترشک
آفات رایج ترشک (Rumex acetosa) و نشانهها
شتهها با تجمع روی برگهای جوان، باعث پیچیدگی برگ و چسبندگی ناشی از عسلک میشوند. لارو برخی پروانهها و سوسکهای برگخوار با ایجاد سوراخ و جویدگی، سطح فتوسنتز را کاهش میدهند. در کشتهای متراکم و مرطوب، افزایش جمعیت آفات سریعتر رخ میدهد.
روشهای کنترل آفات
مدیریت زراعی شامل حذف علفهای هرز میزبان، رعایت فاصله کاشت، و آبیاری صبحگاهی برای کاهش رطوبت طولانیمدت است. شستوشوی برگها با آب پرفشار میتواند شته را کاهش دهد. استفاده از صابونهای حشرهکش یا روغنهای باغبانی در ابتدای آلودگی مؤثر است. حفاظت از دشمنان طبیعی مانند کفشدوزکها و بالتوریها، کنترل پایدارتر ایجاد میکند.
امراض مهم و علائم
سفیدک سطحی به صورت پوشش سفید-پودری روی برگها دیده میشود و در نهایت زردی و ضعف بوته را به دنبال دارد. لکهبرگیهای قارچی با لکههای قهوهای یا سیاه و گاهی هاله زرد ظاهر میشوند. پوسیدگی ریشه در خاکهای سنگین و غرقابی باعث پژمردگی و کندی رشد میگردد. تهویه ضعیف و رطوبت بالا مهمترین محرک بیماریهای برگی هستند.
راهکارهای مقابله با بیماریها
جمعآوری برگهای آلوده، تناوب زراعی، و بهبود زهکشی اولین اقدامات هستند. آبیاری قطرهای و پرهیز از خیس کردن شاخوبرگ، شدت سفیدک و لکهبرگی را کم میکند. در صورت تداوم آلودگی، استفاده هدفمند از قارچکشهای مجاز با رعایت برچسب و دوره کارنس توصیه میشود.
![ترشک]()
نحوه تکثیر ترشک
نحوه تکثیر گیاه: كشت اين گياه توسط بذر، به صورت مستقيم در زمين اصلي انجام ميپذيرد. نكته قابل توجه اينكه عمليات كشت اين گياه ميبايست به صورت بسيار تنك صورت پذيرد. در صورتيكه هدف برداشت گل باشد ميبايست عمليات برداشت در مرحله گلدهي يعني قبل از تشكيل ميوه و بذر صورت پذيرد. اما در مقياس وسيع كشت، زمانيكه 50 تا 60 درصد گلها باز شدند، برداشت كل خوشهها اعم از باز شده و باز نشده صورت ميپذيرد. سپس خوشههاي جمعآوري شده را در سايه و در محلي كه داراي تهويه مناسب باشد خشك ميكنند.
![common sorrel]()
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
خواص درمانی و کاربردها: برگهای ترشک در بحث دارویی بعنوان خک کننده و مصرف روزانه داشته است. برای جبران کمبود ویتامین c توصیه می گردد. از گذشته تا اکنون ترشک به عنوان يك سبزي مفيد و مؤثر بوده است. دانه هاي اين گياه را مي كوبند و بعد از مرطوب كردن در محل درد و مفاصل مي گذارند و به عنوان مُسَكن از آن استفاده مي كنند. به عنوان داروی ضدعفونی کننده و منقبض کننده خون به صورت موضعی استفاده می شود. از آن جا که جذب مواد مغذی را بهبود می بخشد برای تقویت مو، ناخن و کیفیت پوست موثر است.گياه ترشك منبع ويتامين C است. علاوه بر آن، اين گياه داراي آهن و فسفر كافي نيز مي باشد. این گیاه به دلیل داشتن مقدار فراوان آهن برای درمان کم خونی موثر است. همچنين اين گياه داروي اشتها آور و تصفيه كننده و هضم كننده بسيار خوبي مي باشد و به خاطر خاصيت تصفيه كنندگي اش براي كساني كه داراي جوشهاي موضعي و پوستي هستند بسيار مفيد خواهد بود.
![معرفی و راهنمای پرورش سبزی جات برگی - ترشک]()
عوارض جانبی - هشدار
هشدار: ترشک به خاطر داشتن اسيد اكسوليد نبايد زياد و بطور مداوم مورد مصرف قرار گيرد، زيرا براي مثانه و كليه مي تواند مضر باشد. براي استفاده موضعي از اين دارو اگر برگ يا دانه ي له شده، پخته شده يا جوشانده آن روي دملها گذاشته شود به راحتي درمان مي گردد.
![Garden sorrel، sorrel، common dock، حَماض، ترشه، حمیضه، ساق تروشک]()
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
آشنایی با جنس ترشک و همه گونه های آن گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره علف هفت بند - هفتبند و جنس های آن