۱۳۹۳ بیست و هشتم خرداد

ريواس

Rheum ribesSyrian rhubarb که به فارسی ريواس نامیده میشود، گیاهی از خانواده علف هفت بند بومی غرب آسیا( ترکیه، سوریه، لبنان، عراق، ایران، افغانستان، پاکستان، آذربایجان و ارمنستان) می باشد. نیاز های این گیاه عبارتند از نور: خیلی زیاد رطوبت: کمی خشک درجه حرارت: 5-35 درجه سانتیگراد خاک: خاکهایی عمیق، حاصلخیز، رسی یا لومی-رسی و نسبتا سنگین

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و ویژگی‌های گیاه‌شناسی

ریواس با نام علمی Rheum ribes از خانوادهٔ Polygonaceae (هفت‌بندیان) و از جنس Rheum است. این خانواده شامل گیاهان علفی با ساقهٔ توخالی و برگ‌های معمولاً پهن و رگ‌برگ‌های مشخص است. ریواس گیاهی چندساله است که از ریزوم‌های ضخیم زیرزمینی بازرویش می‌کند و در بهار برگ‌های بزرگ، موج‌دار و گاهاً قلبی‌شکل تولید می‌کند. گل‌آذین به صورت خوشه‌های متراكم در انتهای ساقهٔ گل‌دهنده ظاهر می‌شود و معمولاً رنگی مایل به سبز، زرد یا صورتی کمرنگ دارد.

منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی

مركز تنوع Rheum ribes در ارتفاعات جنوب‌غربی آسیا قرار دارد. این گونه در كوهستان‌های ایران، تركیه، عراق، سوریه و بخش‌هایی از قفقاز گزارش شده است. در ایران، رویشگاه‌های طبیعی آن عمدتاً در رشته‌كوه زاگرس و نواحی كوهستانی سرد و نیمه‌خشك قرار دارند.

زیستگاه و بوم‌شناسی

ریواس در ارتفاعات متوسط تا زیاد، معمولاً بین ۱۵۰۰ تا ۳۰۰۰ متر از سطح دریا رشد می‌كند. این گیاه به زمستان‌های سرد و تابستان‌های خنك علاقه‌مند است و در خاك‌های سنگلاخی، خوب زهكش‌شده و نسبتاً فقیر استقرار می‌یابد. حضور آن اغلب در شیب‌های كوهستانی، دامنه‌های سنگی و حاشیهٔ برفاب‌ها دیده می‌شود. ریواس با ریشه و ریزوم عمیق خود در پایداری خاك و كاهش فرسایش نقش دارد و برای گرده‌افشان‌ها در اوایل فصل رشد منبع مهم شهد و گرده است.

تاریخچه و جنبه‌های علمی

نام جنس Rheum ریشه‌ای كهن در متون یونانی و لاتین دارد و به انواع ریواس دارویی اشاره می‌كند. استفادهٔ انسان از ریواس در نواحی كوهستانی خاورمیانه قدمتی چندصدساله دارد و در نوشته‌های گیاه‌پزشكان اسلامی–ایرانی به آن اشاره شده است. در سده‌های اخیر، تركیب‌های فیتوشیمیایی آن مانند آنتراكینون‌ها، اسیدهای فنولی و فلاونوئیدها موضوع پژوهش‌های متعددی در گیاه‌داروشناسی و بوم‌شناسی گیاهی بوده‌اند.

خصوصیات - معرفی

ریواس گیاهی است که در مناطق سنگلاخی و شیب‌دار رشد می کند. این گیاه علفی و بسیار ستبر است. برگهای آن به رنگ سبز- قرمز و با دمبرگ بلندی است. ریزوم آن چندساله و ضخیم است. گلهای آن کوچک و زرد رنگ بوده و دمگل آن نیز خوراکی است. میوه بیضی تا گرد است و دارای دانه هایی قهوه ای و بالدار است. ترکیبات عمده در ریواس عبارتند از: anthraquinones chrysophanol، parietin، emodin، فلاونوئیدهای quercetin، fisetin، quercetin 3-0-rhamnoside، quercetin 3-0-galactoside و quercetin 3-0-rutinoside.

شرایط نگهداری ريواس

نور مورد نياز خیلی زیاد آبياري و رطوبت کمی خشک دماي مورد نياز 5-35 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاکهایی عمیق، حاصلخیز، رسی یا لومی-رسی و نسبتا سنگین

ریواس به خاکهایی عمیق، حاصلخیز، رسی یا لومی-رسی و نسبتا سنگین نیاز دارد. این خاکها باید غنی از هوموس و با زهکش مناسب باشد. ریواس برای رشد به نور کامل آفتاب نیاز دارد. برگها در دمای پائین صورتی و یا قرمز و در دماهای بالا بیش از 30 درجه سانتیگراد سبز تیره می‌باشد.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

در بسیاری از کشورها دمبرگ، دمگل، برگها و ساقه ریواس به صورت خام و یا پخته در تهیه غذاها مصرف می شود. ریواس دارای مقادیر بالایی ویتامین A، B و C است. از ریشه آن به صورت سنتی برای درمان دیابت، هموروئید، زخم معده و اسهال استفاده می شود. از ریواس به عنوان گیاهی اشتهاآور نیز استفاده می شود. ساقه و ریشه خشک شده ریواس به صورت سنتی برای درمان کم‌خونی، بی اشتهایی، ضعف، اضطراب، افسردگی و دیابت استفاده می شود. در طب سنتی ایرانی از ریواس به عنوان آرام‌بخش و بهبود حالات روحی استفاده می شود.

در یک مطالعه نشان داده شد که عصاره بدست آمده از برگهای ریواس به صورت معنی‌داری خاصیت ضدباکتریایی دارد.

مقابله به آفات ريواس

از آفات مهم ریواس پروانه ها و بیدها هستند.

نحوه تکثیر ريواس

بهترین روش تکثیر ریواس کشت بذر در پاییز و در گلخانه است. در بهار نیز می توان بذرها را در شاسی های سرد کشت کرد. وقتی اندازه گیاه به حدی رسید که در هنگام جابجایی دچار آسیب نمی شد می توان آن را به زمین اصلی منتقل کرد. تقسیم ریشه با استفاده از یک چاقوی تیز در اوایل بهار یا پاییز نیز یکی دیگر از راه های تکثیر ریواس است.

هشدار - عوارض جانبی

برگهای ریواس دارای مقادیر بالایی اگزالیک اسید است و نباید به مقدار زیاد مصرف شود. اگزالیک اسید می تواند کلسیم بدن را جذب کرده و سبب اختلالاتی در بدن شود. افراد مبتلا به رماتیسم، آرتروز، نقرس و سنگ کلیه نباید از ریواس استفاده کنند.

منابع :

Bibi Sedigheh Fazly Bazzaz, Khajehkaramadin Mehrangiz, Hamid Reza Shokooheizadeh. In Vitro Antibacterial Activity of Rheum ribes Extract Obtained from Various Plant Parts Against Clinical Isolates of Gram-Negative Pathogens. Iranian Journal of Pharmaceutical Research.
en.wikipedia.org
practicalplants.org



ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين جنس :
 

ریواس چینی

گياهان ديگر از همين خانواده :
 

گندم‌سیاه کالیفرنیایی ریواس چینی علف هفت بند چینی فاگوپیروم

  مریم ذکری