۱۴۰۴ ششم دی

ایندیگو بوته‌ای خاردار

این گیاه با نام علمی Psorothamnus spinosu و نام مرسوم (Smoketree Indigo Bush) که به فارسي ایندیگو بوته‌ای خاردار ناميده ميشود، گياهي از خانواده Leguminosae بومي بومی جنوب‌غرب ایالات متحده آمریکا و شمال مکزیک، در بیابان‌ها و نواحی بسیار خشک و سنگلاخی مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک بسیار سبک، شنی یا سنگریزه‌ای با زهکشی عالی، بسیار مقاوم به خشکی، با pH خنثی تا قلیایی

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و نام‌های علمی

Psorothamnus spinosus که در فارسی گاهی «ایندیگو بوته‌ای خاردار» نامیده می‌شود، گونه‌ای از تیرهٔ Fabaceae (بقولات) است. این گیاه در گذشته در جنس Dalea طبقه‌بندی می‌شد و با نام Dalea spinosa شناخته می‌شد، اما بر اساس مطالعات ریخت‌شناسی و شیمیایی، به جنس مستقل Psorothamnus منتقل شد. این جنس شامل چندین گونه بومی مناطق خشک آمریکای شمالی است که اغلب به دلیل رنگدانه‌های بنفش و آبی در گل‌ها یا اندام‌های هوایی شناخته می‌شوند.

منطقه بومی و پراکنش

این گونه به طور طبیعی در بیابان‌های جنوب‌غرب ایالات متحده و شمال مکزیک رویش دارد، به‌ویژه در بیابان سونوران و حاشیه‌های بیابان موهاوی. پراکنش آن بیشتر در ایالت‌های کالیفرنیا، آریزونا و باخا کالیفرنیای مکزیک گزارش شده است. این گیاه معمولاً در ارتفاعات پایین، در بستر رودخانه‌های فصلی خشک، بادیه‌های سنگلاخی و دامنه‌های شنی دیده می‌شود.

زیستگاه و سازگاری‌های بوم‌شناختی

Psorothamnus spinosus به شرایط بسیار خشک و دمای بالای روز سازگار است. ریشه‌های عمیق و گسترده، امکان دسترسی به آب‌های زیرسطحی را فراهم می‌کند. شاخه‌های خاردار و اغلب بدون برگ، تعرق را کاهش می‌دهند و در برابر چرا توسط علف‌خواران بازدارنده‌اند. همکاری همزیستانه با باکتری‌های تثبیت‌کننده نیتروژن در ریشه‌ها، آن را به یکی از عناصر مهم در حاصلخیزی خاک‌های بیابانی تبدیل می‌کند.

تاریخچه مطالعه و اهمیت علمی

گیاه‌شناسان از اواخر قرن نوزدهم این گونه را در فلور بیابان‌های آمریکای شمالی ثبت کرده‌اند. تغییر جایگاه آن از Dalea به Psorothamnus نمونه‌ای از نقش داده‌های شیمی گیاهی و آناتومی در بازنگری رده‌بندی است. ترکیبات رنگزای موجود در بافت‌ها و توان بالای تحمل تنش خشکی، این گونه را به مدلی جالب برای پژوهش در فیزیولوژی تنش و کاربردهای احتمالی در احیای اکوسیستم‌های خشک تبدیل کرده است.

خصوصیات - معرفی

ریخت‌شناسی کلی گیاه Psorothamnus spinosus

Psorothamnus spinosus بوته‌ای چندساله و بیابانی با قامت ۱ تا ۳ متری است که اغلب دارای فرم گنبدی یا قیفی‌شکل می‌باشد. شاخه‌ها به‌طور متراکم و درهم رشد کرده و توده‌ای خاردار ایجاد می‌کنند. اسکلت گیاه از شاخه‌های چوبی و سخت تشکیل شده و با گذشت زمان در قاعده ضخیم و چوبی‌تر می‌شود.

ساقه و خارها

ساقه‌ها استوانه‌ای، باریک تا نسبتاً ضخیم و به‌شدت منشعب هستند. رنگ ساقه‌های جوان سبز تا سبز مایل به خاکستری است و با افزایش سن، قهوه‌ای تا قهوه‌ای خاکستری می‌شود. گره‌ها کوتاه و فشرده‌اند و از هر گره معمولاً شاخه‌های فرعی خاردار خارج می‌شود. خارها سخت، نوک‌تیز، نسبتاً کوتاه تا متوسط و به رنگ زردکمرنگ تا قهوه‌ای روشن‌اند که نقش حفاظتی در برابر چرا و تبخیر دارند.

برگ‌ها

برگ‌ها کوچک، اغلب مرکب و با تعداد کمی برگچه هستند و در بسیاری از فصول ممکن است زودریزش باشند. رنگ برگ‌ها سبز مایل به خاکستری یا سبز مایل به نقره‌ای است که به انعکاس نور و کاهش گرما کمک می‌کند. سطح برگ‌ها ممکن است اندکی کرک‌دار باشد. اندازه برگ‌ها معمولاً چند میلی‌متر تا حدود ۲ سانتی‌متر است و در طول دوره خشکی ممکن است تقریباً ناپدید شوند و وظیفه فتوسنتز بیشتر به ساقه‌های سبز منتقل شود.

گل‌ها

گل‌ها پروانه‌ای‌شکل و تیپیک تیره بقولات (Fabaceae) هستند و اغلب به رنگ آبی تیره تا بنفش ایندیگویی، گاهی با لکه‌های تیره‌تر یا روشن‌تر در پره‌ها دیده می‌شوند. گل‌ها در خوشه‌های انتهایی یا جانبی کوتاه قرار می‌گیرند و اندازه هر گل کوچک تا متوسط است (حدود ۵ تا ۱۲ میلی‌متر). کاسه گل لوله‌ای-دندانه‌دار و اغلب سبز مایل به بنفش است. تضاد رنگی گل‌های بنفش با شاخه‌های سبز-خاکستری، ظاهر زینتی و شاخصی در چشم‌انداز بیابانی ایجاد می‌کند.

شرایط نگهداری ایندیگو بوته‌ای خاردار

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک بسیار سبک، شنی یا سنگریزه‌ای با زهکشی عالی، بسیار مقاوم به خشکی، با pH خنثی تا قلیایی

معرفی کلی شرایط محیطی Psorothamnus spinosus

گیاه Psorothamnus spinosus یا ایندیگو بوته‌ای خاردار، بومی بیابان‌های گرم و خشک آمریکای شمالی است. این گیاه برای رشد به محیطی کاملاً آفتابی، خشک و با زهکش عالی نیاز دارد و در برابر گرما و کم‌آبی بسیار مقاوم است، اما در خاک‌های سنگین و مرطوب دچار پوسیدگی ریشه می‌شود.

دما و تحمل گرما و سرما

این گونه در تابستان دماهای بسیار بالا (بیش از 40 درجه سانتی‌گراد) را به‌خوبی تحمل می‌کند. بهترین رشد در محدوده دمایی حدود 20 تا 35 درجه سانتی‌گراد رخ می‌دهد. در زمستان تا حدود −6 تا −9 درجه سانتی‌گراد مقاوم است، اما یخبندان‌های طولانی و همراه با رطوبت بالا می‌تواند به شاخه‌ها و ریشه آسیب وارد کند.

نور و شدت تابش

Psorothamnus spinosus گیاهی کاملاً آفتاب‌دوست است. قرارگیری در آفتاب کامل (حداقل 6 تا 8 ساعت نور مستقیم در روز) برای تجمع رنگدانه‌ها، گل‌دهی مناسب و شکل‌گیری شاخه‌های محکم ضروری است. سایه یا نور فیلترشده باعث کاهش تراکم شاخه‌ها و کاهش گل‌دهی می‌شود.

رطوبت، آبیاری و خاک

این گیاه سازگار با اقلیم‌های بسیار خشک است و به رطوبت نسبی پایین عادت دارد. آبیاری باید بسیار کم، عمیق و با فواصل طولانی باشد تا خاک بین دو آبیاری کاملاً خشک شود. خاک ایده‌آل شنی، شنی-ریگی یا ترکیب ماسه درشت با مقدار کمی مواد آلی است. pH کمی قلیایی تا خنثی (حدود 7 تا 8) برای آن مناسب است و زهکش خوب شرط اصلی موفقیت در کاشت این گونه است.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين خانواده :
 

لوبیای سیاه فلوریداکیز نیل کاذب پالو وِرده آبی آکاسیای بندکفشی

  محسن شهاب الدین