نام علمي
Opuntia ficus-india
نام لاتين
Indian fig opuntia
دانستنیهای علمی
ردهبندی و خانواده
Opuntia ficus-indica از تیره Cactaceae و جنس Opuntia است. این گونه یکی از مهمترین کاکتوسهای اهلیشده جهان بهشمار میرود و خویشاوند نزدیک بسیاری از گونههای اوپونتیا با تیغهای ریز گلوکید است.
منطقه بومی و پراکنش
زادگاه اصلی این گیاه فلات مکزیک و نواحی خشک و نیمهخشک آمریکای شمالی است. امروزه بهصورت گسترده در مدیترانه، آفریقای شمالی، خاورمیانه، هند و استرالیا کشت میشود و در برخی مناطق بهعنوان گونه مهاجم شناخته شده است.
زیستگاه و بومشناسی
این کاکتوس در خاکهای سبک و سنگلاخی، دامنههای خشک و حاشیه بیابانها رشد میکند. تحمل بالای خشکی، شوری نسبی و گرمای شدید از ویژگیهای بومشناختی مهم آن است. نقش آن در تثبیت خاک و تأمین زیستگاه برای حشرات و پرندگان قابل توجه است.
تاریخچه اهلیسازی و کاربردهای سنتی
اقوام آزتک و دیگر فرهنگهای بومی مکزیک از هزاران سال پیش این گیاه را برای میوه و پدهای خوراکی کشت میکردند. در دوره استعمار اسپانیا، انجیر هندی به حوضه مدیترانه و سپس سایر قارهها منتقل شد و بهسرعت به یک منبع غذایی، دارویی و علوفهای مهم تبدیل گردید.
![کاکتوس انجیری / انجیر هندی]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی خشک
دماي مورد نياز
نواحی گرم و خشک
خاک مورد نياز
خاک های زهکش دار و حاصلخیز
|
جنس اپونتیا بیش از ۴۰۰ گونه با واریته های مختلف دارند. از گونه های معروف که در طبیعت یافت می شوند عبارتند از:
O.aciculata, O,armata, O.azurea, O.compressa, O.ficusindica, O.fragilis, O.galapageia, O.grandiflora, O.hystricina, O.longispina, O.macrocentra, O.microdasys, O.objecta, O.occidentalis, O.pencilligera, O.phaeacantha, O.polycantha, O.rhodantha, O.robusta, O.sulphurea, O.tomentosa, O.tuna. O.vulgaris, O.vulpina, O.wilcoxii
یکی از معروفترین نوع آن به اسم کاکتوس انجیری یا انجیر هندی پراکندگی وسیعی در جهان دارد. این گیاه عمدتاً به دلیل تولید محصول میوه، مورد کشت و کار قرار می گیرد. کاکتوس انجیری درختچه ای چندساله، به ارتفاع 3 تا 5 متر با ساقه ای ضخیم، آبدار یا گوشتی و کشیده تا قاشقی شکی است. به ساقه های این گیاه کلادود گفته می شود. برگ ها دارای اپیدرم مومی می باشند. کلادودهای یک تا دوساله می توانند تولید گل و میوه کنند. رنگ میوه ها از سبز کمرنگ تا قرمز پررنگ متغیر است. گل ها نیز به رنگ های سفید، زرد و قرمز دیده می شوند. این گل ها در نیمکره شمالی از اوایل بهار تا اوایل تابستان تشکیل می شوند و میوه ها نیز از آگست تا اکتبر می رسند. میوه های این گیاهان مزه ای مشابه مزه ی هندوانه دارند. هر میوه حاوی تعدادی بذر کوچک و سخت است که اغلب هنگام خوردن میوه ها، خورده می شوند اما کسانی که مشکلات گوارشی دارند باید از خوردن بذرهای این گیاه اجتناب کنند.
![Indian fig opuntia]()
شرایط محیط رشد
خاک مناسب برای رشد این گیاه خاکی است که دارای زهکشی مناسب باشد و رطوبت نداشته باشد. این گیاهان به آبیاری بیش از حد، بسیار حساس هستند.
نور کامل آفتاب یا نیم سایه برای رشد مناسب است.
در زمستان تا دمای بین ۵ تا ۱۰ درجه را تحمل می کند و برای مدت کمی دمای ۵ درجه را نیز تحمل می کند.
در تابستان به آبیاری منظم به طوری که هرگاه خاک گیاه خشگ شد آبیاری شود و در زمستان آبیاری خیلی کم تر باشد، در حدی که فقط گیاه چروکیده نشود.
در فصل تابستان از کود مناسب کاکتوس استفاده کنید. اپونتیا از جمله کاکتوس هایی است که ریشه های آن در فصل خواب نیز نیاز به کوددهی مناسب دارند.
![Opuntia ficus-india]()
مقابله به آفات کاکتوس انجیری / انجیر هندی
آفات مهم کاکتوس انجیری
شتهها، شپشکهای آردآلود و کنههای ریز از مهمترین آفات Opuntia ficus-indica هستند که با مکیدن شیره گیاهی سبب زردی و ضعف بوته میشوند. تجمع عسلک و قارچ دودهای روی پدها فتوسنتز را کاهش میدهد. همچنین لارو برخی سوسکها و شبپرهها با تغذیه از بافتهای داخلی، لکههای قهوهای و پوسیدگی موضعی ایجاد میکنند.
بیماریهای قارچی و فیزیولوژیک
پوسیدگی طوقه و ریشه ناشی از قارچهای خاکزی در خاکهای سنگین و غرقابی شایع است و به صورت نرم شدن و سیاه شدن پایهها دیده میشود. لکه برگی قارچی روی پدها به شکل نقاط قهوهای فرورفته ظاهر میگردد. آسیب سرما و آفتابسوختگی نیز با لکهای قهوهای خشک و بافت شیشهای خود را نشان میدهد.
روشهای پیشگیری و مبارزه
اصول بهزراعی بهترین راه کنترل است: استفاده از خاک سبک و زهکشدار، آبیاری منظم بدون غرقاب، فاصله کاشت مناسب و حذف پدها و میوههای آلوده. برای آفات مکنده میتوان از شستوشوی پدها با آب و صابون ملایم، روغنهای باغبانی و در صورت طغیان شدید، حشرهکشهای سیستمیک توصیهشده استفاده کرد. ضدعفونی بستر، پرهیز از آبیاری شبانه و بهکارگیری قارچکشهای مسی به کاهش بیماریهای قارچی کمک میکند.
![کاکتوس انجیری / انجیر هندی]()
نحوه تکثیر کاکتوس انجیری / انجیر هندی
بهترین راه تکثیر این گیاه قلمه زدن پدهای این گیاه است. بدین صورت که پد مناسبی را از گیاه جدا کرده و اجازه دهید تا در سایه چند روزی بماند تا محل زخم آن پینه ببندد و سپس در خاک مناسب کاشته و بعد از چند روز آبیاری را شروع کنید. پس از حدود یک ماه ریشه دار خواهد شد.
این گیاه منبع غنی از آب است و حدود 85 درصد آن را آب تشکیل می دهد. بذرها حاوی 10 درصد پروتئین و 6 تا 13 درصد اسیدهای چرب می باشند. اسیدچرب عمده ی این بذرها، اسید لینولئیک است. میوه ها دارای ویتامین ث (25 تا 30 میلیگرم در هر 100 گرم میوه) هستند که برای درمان بیماری های ناشی از کمبود ویتامین ث کاربرد دارند. همچنین این گیاه دارای بالاترین میزان سلنیوم است. رنگ قرمز آب میوه حاوی بتانین ها (بتانین و ایندیکازانتین) است. این گیاه همچنین دارای فلاونوئیدهایی نظیر کوئرستین، ایزورامنتین و کمفرول می باشد.