این گیاه با نام علمی Opuntia chlorotica و نام مرسوم (Pancake Prickly Pear) که به فارسي انجیر تیغی صفحهای ناميده ميشود، گياهي از خانواده Cactaceae بومي بومی جنوبغرب ایالات متحده آمریکا و شمال مکزیک؛ بیابانهای موهاوی و سونورا و دامنههای سنگی خشک مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاکهای بسیار سبک، شنی تا سنگلاخی با زهکشی عالی؛ فقیر از مواد آلی؛ pH خنثی تا قلیایی (حدود 6.5 تا 8.5)
دانستنیهای علمی
نام علمي
Opuntia chlorotica
نام لاتين
Pancake Prickly Pear
ردهبندی و جایگاه تبارشناختی
اوپونتیا چلوروتیکا (Opuntia chlorotica) از تیرهٔ Cactaceae و راستهٔ Caryophyllales است. این گونه در جنس Opuntia قرار میگیرد که شامل کاکتوسهای موسوم به «تیغ گلابی» است. جنس اوپونتیا یکی از متنوعترین جنسهای خانوادهٔ کاکتوسهاست و صدها گونه با سازگاریهای ویژهٔ بیابانی را در بر میگیرد. اوپونتیا چلوروتیکا بهدلیل رنگ متمایل به سبز ـ آبی پدیاها (بخشهای صفحهایـساقهای) از گونههای نزدیک خود متمایز میشود.
منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی
زیستگاه بومی اوپونتیا چلوروتیکا جنوبغرب ایالات متحده و شمال مکزیک است. این گونه در آریزونا، نوادا، یوتا و بخشهایی از کالیفرنیا و نیومکزیکو گزارش شده و در مکزیک بیشتر در نواحی مجاور مرزهای شمالی یافت میشود. حضور آن معمولاً در نواحی نیمهخشک تا بیابانی، دامنههای سنگلاخی و فلاتهای بلند است که خاکهای سبک، سنگی و با زهکش بالا دارند.
زیستگاه و سازگاریهای بومشناختی
اوپونتیا چلوروتیکا در نواحی با تابستانهای بسیار گرم و زمستانهای نسبتاً سرد، همراه با بارش اندک سالانه رشد میکند. این گونه از مسیر فتوسنتزی CAM استفاده میکند که به آن اجازه میدهد روزها روزنهها را بسته و شبها برای کاهش اتلاف آب آنها را باز کند. ریشههای گسترده و سطحی آن قادرند پس از بارشهای کوتاه، آب را بهسرعت جذب کنند. تیغها علاوهبر نقش دفاعی، با ایجاد سایهٔ موضعی روی سطح ساقه موجب کاهش دمای بافت و تبخیر میشوند.
تاریخچه مطالعات و اهمیت علمی
اوپونتیا چلوروتیکا نخست در قرن نوزدهم در جریان اکتشافات گیاهشناسی جنوبغرب آمریکای شمالی توصیف شد. از آن زمان تا کنون، این گونه بهعنوان مدلی برای مطالعهٔ تطابق گیاهان با تنش خشکی و تابش شدید مورد توجه قرار گرفته است. بررسی تنوع ژنتیکی جمعیتهای مختلف این گونه اطلاعات ارزشمندی دربارهٔ تاریخچهٔ تغییرات اقلیمی و جغرافیایی منطقهٔ جنوبغرب آمریکای شمالی فراهم کرده است.
خصوصیات - معرفی
ریختشناسی کلی
Opuntia chlorotica (انجیر تیغی صفحهای) کاکتوسی بوتهای با اندامهای پهن و صفحهمانند است. ارتفاع بوته معمولاً بین ۱ تا ۲ متر بوده و در سنین بالا میتواند به صورت درختچهای چندساقه درآید. اندامهای هوایی به هم مفصلوار متصلاند و منظرهای بادبزنی شکل ایجاد میکنند.
ساقه و صفحات فتوسنتزی
ساقهها به صورت مفصلهای پهن و بیضی تا گرد، موسوم به «پد» یا کلیادود، عمل فتوسنتز را بر عهده دارند. قطر هر صفحه معمولاً ۱۰ تا ۲۰ سانتیمتر است و ضخامت آن حدود ۱ تا ۲ سانتیمتر میباشد. رنگ این صفحات سبز متمایل به خاکستری تا سبز آبی است و سطح آنها کمی مومی و براق است که به کاهش تبخیر کمک میکند. مفصلها از لبهها کمی نازکتر و در مرکز گوشتالوتر هستند.
آرئولها، خارها و گلوخیدها
بر سطح هر صفحه، آرئولها به صورت نقاط کوچک برجسته قرار دارند. از هر آرئول معمولاً چند خار بلند زرد تا قهوهای روشن و مجموعهای از خارکهای بسیار ریز و قلابدار به نام گلوخید خارج میشود. طول خارهای اصلی معمولاً ۱ تا ۳ سانتیمتر است و میتواند کاملاً راست یا کمی خمیده باشد. گلوخیدها کوتاهتر ولی بهشدت چسبنده و تحریککننده پوستاند.
برگهای حقیقی
برگهای حقیقی در این گونه بسیار کوچک، گوشتی و موقتی هستند و در مراحل اولیه رشد روی آرئولها ظاهر میشوند. برگها به سرعت تحلیل رفته و میریزند و در گیاه بالغ معمولاً دیده نمیشوند، بنابراین صفحات ساقهای نقش برگ را بر عهده دارند.
گل و جوانههای گل
گلها از حاشیه بالایی صفحات جوان ظاهر میشوند. قطر گلها حدود ۴ تا ۶ سانتیمتر است و جام گل حالت فنجانی دارد. رنگ گل در Opuntia chlorotica عمدتاً زرد روشن است که گاهی سایههای نارنجی یا سبز کمرنگ در قاعده گلبرگها مشاهده میشود. پرچمها فراوان، زردرنگ و متحرکاند و مادگی مرکزی، ضخیم و سبز مایل به زرد است. کاسبرگها سبز تا سبز مایل به قرمز و بهتدریج به گلبرگهای روشنتر منتقل میشوند.
میوه و بذر
میوهها تخممرغی تا بیضی، به طول تقریبی ۳ تا ۵ سانتیمتر هستند و سطحی نسبتاً صاف با بقایای آرئول دارند. رنگ میوه در رسیدگی کامل معمولاً ارغوانی مایل به بنفش است. درون میوه گوشت آبدار و بذرهای متعدد سخت و زرد متمایل به قهوهای قرار دارد. بذرها گرد تا بیضی و دارای پوستهای ضخیم هستند که به پراکنش تدریجی و ماندگاری در خاک کمک میکند.
شرایط نگهداری انجیر تیغی صفحهای
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاکهای بسیار سبک، شنی تا سنگلاخی با زهکشی عالی؛ فقیر از مواد آلی؛ pH خنثی تا قلیایی (حدود 6.5 تا 8.5)
|
دمای مناسب برای رشد اوپونتیا کلوروتیکا
اوپونتیا کلوروتیکا یک کاکتوس بیابانی است و دمای گرم را ترجیح میدهد. بازه دمای ایدهآل آن در فصل رشد حدود ۲۰ تا ۳۵ درجه سانتیگراد است و در برابر گرمای بالاتر نیز نسبتاً مقاوم است. در زمستان میتواند برای مدت کوتاه دمای نزدیک ۰ درجه را تحمل کند، اما قرار گرفتن طولانیمدت در یخبندان به بافتهای آبدار آن آسیب میزند. بهتر است در مناطق سرد، گیاه در گلدان نگهداری و در زمستان به مکان محافظتشده منتقل شود.
نور و شدت تابش
این گونه برای رشد سالم به نور بسیار زیاد و آفتاب مستقیم نیاز دارد. در فضای باز، بهترین مکان، جایی با حداقل ۶ ساعت آفتاب مستقیم روزانه است. در محیط خانگی، قرار دادن گلدان کنار پنجره جنوبی یا غربی توصیه میشود. کمبود نور باعث کمرنگ شدن پدها، رشد علفی و کاهش مقاومت گیاه میشود؛ بنابراین نباید در سایه عمیق یا نور فیلترشده طولانیمدت نگهداری شود.
خاک، زهکش و pH
اوپونتیا کلوروتیکا به خاک سبک، شنی و کاملاً زهکشدار نیاز دارد. ایستابی و ماندگاری آب در اطراف ریشه، مهمترین عامل پوسیدگی و مرگ گیاه است. ترکیبی از خاک باغچه سبک، ماسه شسته درشت و پرلیت یا سنگریزه گزینه مناسبی است. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷) مطلوب است، هرچند این کاکتوس نسبت به تغییرات pH نسبتاً سازگار است.
رطوبت هوا و آبیاری
این گیاه ذاتاً به رطوبت کم عادت دارد و بهترین عملکرد را در هوای خشک تا نیمهخشک نشان میدهد. رطوبت بالای هوا، بهویژه همراه با سرمای شبانه، خطر بیماریهای قارچی را افزایش میدهد. آبیاری باید عمیق اما با فاصله انجام شود؛ در فصل رشد پس از خشک شدن کامل سطح و عمق خاک، آبیاری انجام شود و در زمستان به حداقل برسد.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :