۱۳۹۳ دوازدهم دی

جوز کالاباش

Monodora myristicacalabash nutmeg که به فارسی جوز کالاباش نامیده میشود، گیاهی از خانواده آنوناسه (سیب کاستارد) بومی لیبریا تا نیاگارا می باشد. نیاز های این گیاه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: مرطوب دمای محیط: شرایط نیمه گرمسیری خاک: متوسط و زهکش دار

دانستنیهای علمی

نام علمي

Monodora myristica

نام لاتين

calabash nutmeg

خانواده (تيره)

Annonaceae

دانستنیهای علمی :

"جوز کالاباش " گونه ای از درختان گرمسیری بوده و به خانواده آنوناسه (خانواده سیب کاستارد) تعلق دارد.

جزء گیاهان گلدهنده بوده و در زمان سابق، دانه های آن به طور گسترده ای به عنوان یک جوز ارزان جایگزین فروخته می شده است.

امروزه کمتر در مناطق غیر بومی یافت می گردد. از مناطق لیبریا تا نیاگارا همچون کامرون ، غنا ، آنگولا ، اوگاندا و همچنین نواحی غربی کنیا بعنوان مناطق بومی آن یاد می کنند.

خصوصیات - معرفی

خصوصیات ظاهری :

ارتفاع درخت جوز کالاباش می تواند به 35 متر برسد و نیز قطر آن تا 2 متر نیز دیده شده است. این درخت همیشه سبز است .

تنه واضحی و مستقلی داشته و شاخه های جانبی آن بطور افقی گسترده شده اند.

برگ ها بطور متناوب قرار داشته و مستطیل شکل هستند. برگ ها دمبرگ داشته و می تواند سایزی تا 45*20 سانتی متر می رسد.

گل ها در شاخه های جوان ظاهر شده و تکی هستند. اندازه آنها بزرگ بوده و بطور آویزان و معطر هستند. رنگ آنها قرمز ، سبز و زرد هستند. گلها با کمک حشرات گرده افشانی می گردند.

میوه ها Berry بوده و قطر آنها 20 سانتی متر می باشد. سطح آنها صاف و سبز است و به مرور زملن چوبی می شوند.

میوه ها آویزان هستند و قهوه ای می شوند. بذر یا دانه آنها 1.5 سانتی متر قطر داشته و اطراف آن با گوشت معطر سفید رنگ احاطه شده است.

شرایط نگهداری جوز کالاباش

نور مورد نياز

زیاد

آبياري و رطوبت

مرطوب

دماي مورد نياز

شرایط نیمه گرمسیری

خاک مورد نياز

متوسط و زهکش دار

شرایط محیط رشد:

جوز کالاباش در آفتاب کامل رشد بهینه داشته و میزان متوسطی آبیاری نیاز آن می باشد. آبیاری بطور منظم انجام گردد.

غرقاب نگردد. خاک آن از زهکشی خوبی برخوردار باشد. خاک های مرطوب را می پسندد.

بین دو آبیاری خاک خشک نشود. در جنگل های پر بارن مناطق گرمسیری می تواند به بهترین شکل ممکن رشد داشته باشد.

ترکیب خاکی متوسط نیز برای آن کافی است.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

خواص درمانی و کاربردها:

بعلت شباهت گل های این گونه گیاهی به گل ارکیده ، از این گیاه بعنوان گیاه و درخت زینتی نیز استفاده می گردد.

بذر میوه ها حاوی 5 تا 9 درصد روغن های ضروری می باشد. میوه ها از درختان وحشی جمع آوری شده و در تاس کباب محلی ، سوپ ها و کیک و یا دسرها کاربرد دارد.

در بحث دارویی نیز بعنوان برانگیزاننده در آزمایشات ، اشتها آور ، درمان سردردها ، درمان زخم ها و همچنین تیمار جای نیش حشرات موثر است. از بذور آن در نواحی بومی گردنبند نیز ساخته می شود.

چوب آن در نجاری و ساخت اسباب منزل کاربرد دارد.

عصاره تنه جوز کالاباش برای رفع درد معده موثر بوده و تب را درمانگر است. برای درمان بیماریهای چشمی مفید است و در کاهش بیماری بواسیر موثر واقع می گردد.

مهم ترین ترکیباتی که در بذرها یافت می شود آلفا-فلاندرن ، آلفا-پینن، میرسن ، لیمونن و پینن هستند.

معرفی و راهنمای پرورش درختان میوه - جوز کالاباش

مقابله به آفات جوز کالاباش

آفات مهم Monodora myristica

مهم‌ترین آفات جوز کالاباش شامل شپشک‌ها، شته‌ها و لاروهای برگ‌خوار است. شپشک‌ها با مکیدن شیره گیاهی موجب ضعف عمومی، زردی برگ‌ها و ریزش زودرس می‌شوند. شته‌ها علاوه بر تغذیه مستقیم، ناقل ویروس‌ها بوده و با ترشح عسلک، زمینه رشد کپک دوده‌ای را فراهم می‌کنند. لاروهای برگ‌خوار با جویدن برگ‌های جوان، رشد درخت را کاهش داده و بر گل‌دهی و تشکیل میوه اثر منفی می‌گذارند.

بیماری‌ها و عوامل بیماری‌زا

بیماری‌های قارچی مانند پوسیدگی ریشه (Phytophthora) و لکه‌برگی شایع هستند. پوسیدگی ریشه در خاک‌های باتلاقی و زه‌آب‌بد گسترش یافته و با زردی برگ‌ها، پژمردگی و مرگ تدریجی درخت همراه است. لکه‌برگی قارچی موجب ظاهر شدن لکه‌های قهوه‌ای تا سیاه روی برگ‌ها و ریزش زودرس آن‌ها می‌شود. در شرایط رطوبت بالا خطر آنتراکنوز روی میوه‌ها نیز افزایش می‌یابد.

روش‌های کنترل و مدیریت تلفیقی

استفاده از مدیریت تلفیقی آفات (IPM) برای جوز کالاباش ضروری است. بهبود زهکشی خاک، پرهیز از آبیاری غرقابی و هرس شاخه‌های آلوده، شیوع بیماری‌های قارچی را کاهش می‌دهد. کنترل زیستی با استفاده از کفشدوزک‌ها و بالتوری‌ها برای شته و شپشک توصیه می‌شود. در صورت طغیان، استفاده هدفمند از حشره‌کش‌های کم‌خطر و قارچ‌کش‌های مسی یا سیستمیک، طبق توصیه کارشناس گیاه‌پزشک، انجام می‌گیرد. حذف و سوزاندن بقایای آلوده، چرخه آلودگی را می‌شکند.

نحوه تکثیر جوز کالاباش

نحوه تکثیر گیاه :

جوز کالاباش از طریق کاشت بذر تکثیر می یابد. در شرایط آزمایشگاهی درون محیط ژله ای کشت بافت آن را جوانه دار کرده و پس از مقاوم شدن آن را به بستر اصلی انتقال می دهند.