۱۴۰۴ ششم دی

ماکیا آموری

این گیاه با نام علمی Maackia amurensis و نام مرسوم (Amur Maackia) که به فارسي ماکیا آموری ناميده ميشود، گياهي از خانواده Leguminosae بومي بومی شرق آسیا؛ به‌ویژه شمال‌شرق چین، شرق روسیه (حوضه رود آمور) و شبه‌جزیره کره، و به‌طور طبیعی در جنگل‌های معتدل، دامنه‌ها و مناطق کوهستانی رشد می‌کند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی تا لومی‌رسی با زهکشی مناسب؛ مقاوم به خاک‌های فقیر و آهکی؛ ترجیحاً خاک کمی اسیدی تا خنثی؛ pH حدود 5.5 تا 7.5

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و خویشاوندی گیاه

Maackia amurensis (ماکیا آموری) در خانواده Fabaceae (تیره نخود) و زیرخانواده Faboideae قرار می‌گیرد. این گونه به جنس Maackia تعلق دارد که شامل چند درخت و درختچه برگریز شرق آسیا است. از دیدگاه فیلوژنتیک، با جنس‌های Sophora و Cladrastis خویشاوندی نزدیک دارد و در گروه درختان تثبیت‌کننده نیتروژن جای می‌گیرد.

منطقه بومی و پراکنش طبیعی

زیستگاه طبیعی ماکیا آموری نواحی معتدل خنک شرق آسیا است. این گونه بومی شمال‌شرق چین، کره، و بخش‌هایی از روسیه (حوضه رود آمور و جزیره ساخالین) است. در طبیعت، معمولاً در جنگل‌های برگ‌ریزشونده مختلط، حاشیه جنگل‌ها، دامنه‌های کم‌ارتفاع و دره‌های رودخانه‌ای با خاک‌های عمیق و نسبتاً مرطوب رشد می‌کند. تحمل خوبی به سرمای شدید زمستانی و خاک‌های نسبتاً فقیر دارد.

ویژگی‌های بوم‌شناختی و سازگاری

به‌عنوان یک لگوم، ریشه‌های ماکیا آموری دارای گره‌های همزیست با باکتری‌های تثبیت‌کننده نیتروژن است و می‌تواند به غنای نیتروژنی خاک کمک کند. این سازگاری آن را به گونه‌ای مهم در پویایی جوامع جنگلی و بهبود خاک در زیستگاه‌های طبیعی تبدیل کرده است. تحمل خشکی متوسط و مقاومت به آلودگی شهری از ویژگی‌های بارز آن در مناطق معرفی‌شده است.

تاریخچه کشف و مطالعه

این گونه در سده نوزدهم میلادی توسط گیاه‌شناسان اروپایی که در شرق آسیا فعالیت داشتند، شناسایی و توصیف شد. نام جنس Maackia به افتخار کاوشگر و طبیعی‌دان آلمانی-روسی، ریچارد کارل مااک (Richard Karl Maack) برگزیده شد. پس از معرفی به اروپا و آمریکای شمالی، ماکیا آموری به‌عنوان یک درخت زینتی مقاوم و کمیاب در باغ‌های گیاه‌شناسی و مجموعه‌های تحقیقاتی کشت شد. مطالعات بعدی بر نقش آن در تثبیت نیتروژن، سازگاری با سرما و ترکیبات شیمیایی ثانویه آن متمرکز شده است.

خصوصیات - معرفی

ریخت‌شناسی کلی مااکیا اموری

مااکیا اموری (Maackia amurensis) درختی برگریز از تیرهٔ لگومینوز است که معمولاً به ارتفاع ۷ تا ۱۲ متر می‌رسد. تنه نسبتاً راست با تاجی گرد تا کمی گسترده دارد. رشد آن کند تا متوسط است و اسکلت کلی درخت متراکم اما منظم دیده می‌شود. شاخه‌بندی از پایه نسبتاً خوب بوده و شاخه‌های فرعی زاویه‌ای نسبتاً باز با تنه می‌سازند.

ساقه، تنه و پوست

پوست تنه در درختان جوان صاف تا کمی براق و به رنگ خاکستری روشن است، اما با افزایش سن، ترک‌خورده و فلس‌مانند می‌شود و به خاکستری تیره تا قهوه‌ای متمایل می‌گردد. شاخه‌های جوان به رنگ سبز مایل به قهوه‌ای با پرزهای ریز تا تقریباً بدون کرک هستند. مقطع چوبی نسبتاً سخت و متراکم بوده و حلقه‌های رشد سالانه به وضوح قابل تشخیص‌اند.

برگ‌ها

برگ‌ها شانه‌ای (پینه‌ای) مرکب، معمولاً با ۷ تا ۱۱ برگچه هستند و به طول حدود ۱۵ تا ۲۵ سانتی‌متر می‌رسند. برگچه‌ها بیضوی تا تخم‌مرغی، با نوک تیز و حاشیهٔ صاف، به طول تقریبی ۳ تا ۷ سانتی‌متر و عرض ۲ تا ۴ سانتی‌متر‌اند. سطح رویی برگچه‌ها سبز تیره و براق و سطح زیرین سبز روشن‌تر است. دمبرگ نسبتاً بلند است و در محل اتصال، گره‌ای اندک برجسته دیده می‌شود.

گل‌آذین و گل‌ها

گل‌ها پروانه‌آسا و به‌وضوح لگومینوزی، به رنگ سفید مایل به کرم تا سفید مایل به سبز هستند. گل‌آذین به صورت خوشه‌ای انتهایی یا جانبی به طول حدود ۱۰ تا ۱۵ سانتی‌متر تشکیل می‌شود. هر گل دارای پرچم‌های متعدد زرد کم‌رنگ و جام پروانه‌ای شکل متشکل از پرچمک، بال‌ها و ناو است. گل‌ها معمولاً در اواخر بهار تا اوایل تابستان ظاهر شده و کنتراست زیبایی با برگ‌های سبز تیره ایجاد می‌کنند.

میوه و بذر

میوه نیام باریک و دراز، کمی خمیده و به طول تقریبی ۳ تا ۶ سانتی‌متر است که در ابتدا سبز و در هنگام رسیدن قهوه‌ای متمایل به خاکستری می‌شود. سطح نیام ممکن است کمی چرمی و ناهموار باشد. هر نیام حاوی چند دانهٔ نسبتاً سخت، کوچک و قهوه‌ای‌رنگ است. نیام‌ها اغلب تا زمستان روی شاخه باقی می‌مانند و در کنار شاخه‌های خاکستری جلوه‌ای زینتی ایجاد می‌کنند.

شرایط نگهداری ماکیا آموری

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک لومی تا لومی‌رسی با زهکشی مناسب؛ مقاوم به خاک‌های فقیر و آهکی؛ ترجیحاً خاک کمی اسیدی تا خنثی؛ pH حدود 5.5 تا 7.5

دمای مناسب برای رشد مااکیا اموری

مااکیا اموری در اقلیم‌های سرد تا معتدل عملکرد خوبی دارد. دامنه دمایی مناسب این گونه حدود ۲۰- تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد است و در برابر سرمای زمستانی مناطق شمالی ایران و نواحی کوهستانی مقاوم است. در سال‌های نخست استقرار، محافظت از نهال‌ها در برابر یخبندان‌های ناگهانی و بادهای بسیار سرد توصیه می‌شود.

نیاز نوری و جایگاه کاشت

این درخت به نور کامل خورشید نیاز دارد و در نیم‌سایه رشد ضعیف‌تری خواهد داشت. بهترین مکان کاشت، فضاهای باز باغ و بوستان است که حداقل ۶ ساعت نور مستقیم در روز دریافت شود. سایه شدید باعث کاهش گلدهی و رشد شاخه‌های بلند و ضعیف می‌شود.

رطوبت هوا و آبیاری

مااکیا اموری نسبتاً مقاوم به خشکی است؛ با این حال، در سال‌های ابتدایی باید آبیاری منظم انجام شود تا ریشه‌ها عمیق شوند. خاک کمی مرطوب ولی با زهکشی مناسب، ایده‌آل است. در مناطق با رطوبت هوای بسیار بالا، باید از آبیاری بیش از حد و ماندآبی در اطراف ریشه جلوگیری شود تا خطر پوسیدگی ریشه کاهش یابد.

ویژگی‌های خاک مناسب

این گونه در خاک‌های لومی، شنی-لومی و حتی نسبتاً فقیر نیز رشد می‌کند، به شرط آن‌که زهکشی خوب باشد. pH خنثی تا کمی قلیایی (حدود ۶٫۵ تا ۸) مناسب است. تحمل نسبی به خاک‌های آهکی دارد، اما از خاک‌های بسیار فشرده و سنگین رسی باید اجتناب کرد. افزودن مواد آلی پوسیده به بهبود ساختمان خاک کمک می‌کند.

باد، فاصله کاشت و مدیریت محیطی

مااکیا اموری نسبتاً بادپذیر است، اما در مناطق با بادهای شدید سرد، بهتر است در پناه دیوار یا درختان دیگر کاشته شود. فاصله کاشت حدود ۴ تا ۶ متر برای درختان بالغ مناسب است تا تاج و ریشه فضای کافی برای رشد داشته باشند. استفاده از مالچ آلی در پای درخت به حفظ رطوبت و کنترل نوسانات دمای خاک کمک می‌کند.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين خانواده :
 

پالو وردۀ برگ‌ریز (پالو ورده برگ‌کوچک) پالو وِرده آبی کلرولئوکن پیچ‌خورده رز ونزوئلایی

  محسن شهاب الدین