۱۴۰۴ ششم دی

ارس پولکی

این گیاه با نام علمی Juniperus squamata و نام مرسوم (Flaky Juniper) که به فارسي ارس پولکی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Cupressaceae بومي بومی آسیای مرکزی و شرق آسیا؛ شامل هیمالیا، چین، افغانستان، پاکستان و تایوان، و به‌طور طبیعی در دامنه‌های کوهستانی سرد، مناطق مرتفع و زیستگاه‌های سنگلاخی رشد می‌کند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی خشک دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک شنی تا سنگلاخی با زهکشی بسیار خوب؛ مقاوم به خاک‌های فقیر و نسبتاً خشک؛ pH کمی اسیدی تا خنثی حدود 5.5 تا 7.5

دانستنیهای علمی

خانواده و رده‌بندی گیاهشناسی

ارس پولکی با نام علمی Juniperus squamata از خانواده Cupressaceae است؛ خانواده‌ای که شامل سروها، ارس‌ها و بسیاری از درختان سوزنی‌برگ همیشه‌سبز است. این گونه در گروه بازدانگان (Gymnosperms) و راسته Pinales قرار می‌گیرد و مانند سایر ارس‌ها دارای برگ‌های سوزنی و مخروط‌های گوشتی است که اغلب به صورت «شبه‌میوه» دیده می‌شوند.

گونه و ویژگی‌های متمایز

جنس Juniperus شامل ده‌ها گونه در نیمکره شمالی است و J. squamata به دلیل ظاهر «پولکی» برگ‌ها نام‌گذاری شده است. برگ‌ها به صورت فلس‌های کوچک و چسبیده روی شاخه‌ها قرار گرفته و ظاهری پوسته‌پوسته و متراکم ایجاد می‌کنند. این گونه معمولاً به صورت درختچه‌ای کوتاه تا متوسط رشد می‌کند و از نظر ژنتیکی با گونه‌های نزدیک مانند J. communis و J. chinensis خویشاوند است، اما الگوی برگ و رنگ آبی–سبز تا نقره‌ای آن ویژگی موروثی برجسته‌ای به شمار می‌رود.

منطقه بومی و زیستگاه طبیعی

خاستگاه اصلی Juniperus squamata نواحی کوهستانی آسیای مرکزی و هیمالیا است؛ از افغانستان و پاکستان تا نپال و غرب چین. در طبیعت، این گونه در ارتفاعات تقریباً ۱۰۰۰ تا ۴۰۰۰ متر بر روی شیب‌های سنگلاخی، صخره‌ها و دامنه‌های نسبتاً خشک یافت می‌شود. مقاومت بالا به سرما، باد و خاک‌های فقیر، آن را به یکی از ارس‌های شاخص سازگار با اقلیم‌های سخت کوهستانی تبدیل کرده است.

تاریخچه و اهمیت علمی

توصیف علمی این گونه در قرن نوزدهم توسط گیاه‌شناسان اروپایی انجام شد که فلور هیمالیا را بررسی می‌کردند. ارس پولکی برای مطالعه سازگاری بازدانگان با ارتفاعات زیاد و تنش خشکی، مدلی مهم در پژوهش‌های بوم‌شناسی و فیزیولوژی گیاهی است. همچنین تنوع واریته‌ها و کولتیوارهای زینتی آن، منبعی ارزشمند برای مطالعات ژنتیک تنوع در جنس Juniperus فراهم کرده است.

خصوصیات - معرفی

ساقه و فرم رویشی

ارس پولکی (Juniperus squamata) درختچه‌ای همیشه‌سبز و معمولا بوته‌ای است که ارتفاع آن بین ۰٫۵ تا حدود ۳ متر می‌رسد. شاخه‌ها اغلب خزنده تا نیمه‌خیزان بوده و به‌صورت متراکم، نامنظم و نرم گسترش می‌یابند. پوست ساقه در نمونه‌های مسن پوسته‌پوسته، نازک و به رنگ قهوه‌ای تا قهوه‌ای مایل به خاکستری است و به صورت نوارهای باریک جدا می‌شود. شاخه‌چه‌های جوان استوانه‌ای، ظریف و به رنگ سبز تا سبز متمایل به آبی هستند و با برگ‌های سوزنی متراکم پوشیده می‌شوند که به گیاه ظاهری پر و فشرده می‌دهند.

برگ‌ها: شکل، اندازه و رنگ

برگ‌های ارس پولکی سوزنی‌شکل، باریک و نوک‌تیز هستند و معمولا ۳ تا ۶ میلی‌متر طول دارند. این برگ‌ها به‌صورت ۳تایی در هر گره (آرایش چرخه‌ای سه‌تایی) قرار می‌گیرند و روی شاخه، حالت متراکم و فلسی‌مانند ایجاد می‌کنند. رنگ برگ‌ها از سبز تیره تا آبی‌فام و حتی نقره‌ای‌ـ‌آبی متغیر است و در برخی واریته‌ها پوشش مومی ضخیم، جلوه‌ای مات و مایل به آبی به گیاه می‌دهد. سطح رویی برگ معمولا دارای نوار یا شیار کم‌رنگ‌تر است و حاشیه برگ‌ها اندکی برگشته و سخت می‌باشد که به تحمل خشکی و سرما کمک می‌کند.

اندام‌های زایشی: مخروط‌ها (میوه‌های شبه‌توتی) و گل‌ها

ارس پولکی عمدتاً دوپایه است؛ یعنی مخروط‌های نر و ماده معمولا روی پایه‌های جداگانه تشکیل می‌شوند. گل‌های واقعی تشخیص‌پذیر نیستند و به صورت مخروط‌های بسیار کوچک ظاهر می‌شوند. مخروط‌های نر کوچک، زرد تا زرد مایل به قهوه‌ای هستند و روی شاخه‌های همان‌سال ایجاد می‌شوند. مخروط‌های ماده پس از رسیدن، به صورت ساختارهای شبه‌توتی کروی تا تخم‌مرغی با قطر تقریبی ۵ تا ۸ میلی‌متر دیده می‌شوند که به رنگ آبی تیره تا آبی متمایل به بنفش با لایه مومی نقره‌ای‌رنگ پوشیده شده‌اند. درون هر مخروط ۱ تا ۳ دانه سفت و قهوه‌ای‌رنگ قرار دارد.

شرایط نگهداری ارس پولکی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی خشک دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک شنی تا سنگلاخی با زهکشی بسیار خوب؛ مقاوم به خاک‌های فقیر و نسبتاً خشک؛ pH کمی اسیدی تا خنثی حدود 5.5 تا 7.5

شرایط کلی محیط رشد ارس پولکی (Juniperus squamata)

ارس پولکی یک درختچه سوزنی‌برگ همیشه‌سبز و مقاوم است که در مناطق سردسیر کوهستانی به‌خوبی رشد می‌کند. این گیاه برای باغ‌های سنگی، شیب‌ها و فضاهای سبز کم‌نگهدار مناسب است و در صورت تأمین شرایط پایه، رشد متراکم و رنگ سوزن‌های زیبایی خواهد داشت.

دما و تحمل سرما و گرما

ارس پولکی هوای خنک تا معتدل را می‌پسندد و در برابر سرما تا حدود ۱۵- درجه سانتی‌گراد (و در برخی واریته‌ها حتی کمتر) مقاوم است. گرمای شدید همراه با رطوبت بالا می‌تواند سبب ضعف، ریزش سوزن‌ها و افزایش بیماری‌ها شود؛ بنابراین در مناطق خیلی گرم، کاشت در مکان‌های کمی خنک‌تر و دارای جریان هوای ملایم توصیه می‌شود.

نور و تابش خورشید

نور کامل خورشید (حداقل ۶ ساعت در روز) بهترین حالت برای تراکم شاخساره و رنگ مناسب سوزن‌ها است. در نیم‌سایه نیز قابل کشت است، اما رشد آن شلخته‌تر و رنگ کم‌رنگ‌تر می‌شود. در مناطق با تابستان بسیار داغ، اندکی سایه عصرگاهی می‌تواند از سوختگی سوزن‌ها جلوگیری کند.

خاک، زهکشی و pH

ارس پولکی به خاکی با زهکشی عالی نیاز دارد و در خاک‌های سنگلاخی، شنی یا لومی سبک بهترین عملکرد را دارد. آب‌ماندگی مهم‌ترین عامل مرگ این گیاه است؛ بنابراین پرهیز از خاک‌های سنگین و رسیِ بدون زهکش ضروری است. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷) مناسب بوده و افزودن شن، ماسه و کمی مواد آلی پوسیده به بهبود ساختار خاک کمک می‌کند.

رطوبت هوا و آبیاری

این گونه به هوای نسبتاً خشک و جریان هوای آزاد عادت دارد. در سال‌های اول پس از کاشت، آبیاری منظم ولی عمیق توصیه می‌شود؛ سپس گیاه نسبتاً متحمل به خشکی می‌شود. فواصل بین دو آبیاری باید به‌گونه‌ای باشد که سطح خاک کاملاً خشک شود تا از پوسیدگی ریشه و بیماری‌های قارچی پیشگیری شود.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين جنس :
 

اردوج ارس خزنده ارس فنیقی سرو کوهی

گياهان ديگر از همين خانواده :
 

مای مرز نوش سرو زربین. بونسای سرو نقره ای

  محسن شهاب الدین