۱۴۰۴ ششم دی

ارس غربی

این گیاه با نام علمی Juniperus occidentalis و نام مرسوم (Western Juniper) که به فارسي ارس غربی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Cupressaceae بومي بومی غرب آمریکای شمالی؛ از اورگن و کالیفرنیا تا نوادا و آیداهو، در فلات‌ها و دامنه‌های خشک و کوهستانی مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی خشک دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک‌های سبک، شنی تا سنگلاخی با زهکشی عالی؛ تحمل خاک‌های فقیر و خشک؛ pH کمی اسیدی تا قلیایی (حدود 5.5 تا 8)

دانستنیهای علمی

خانواده و رده‌بندی گیاهشناسی

Juniperus occidentalis که در فارسی می‌توان آن را «اورس غربی» یا «جونیپِروس غربی» نامید، از تیره Cupressaceae (سروسانان) و از جنس Juniperus است. این گونه یک درختچه تا درخت خزنده‌برگ همیشه‌سبز است که در رده مخروط‌داران (Pinophyta) و راسته Pinales قرار می‌گیرد. درون جنس Juniperus، آن را در گروه گونه‌های سرسخت مناطق خشک و سرد آمریکای شمالی طبقه‌بندی می‌کنند.

منطقه بومی و گستره پراکنش

زادگاه طبیعی Juniperus occidentalis، بخش‌های غربی آمریکای شمالی است. گستره اصلی آن از ایالت‌های کالیفرنیا و اورِگان تا نوادا و بخش‌هایی از آیداهو و واشینگتن امتداد دارد. این گونه عمدتاً در دامنه‌های کوهستانی و فلات‌های داخلی حوضه بزرگ (Great Basin) مشاهده می‌شود و گاهی به نواحی حاشیه‌ای راکی‌ها نیز نفوذ می‌کند.

زیستگاه و شرایط اکولوژیک

زیستگاه معمول جونیپِروس غربی شامل دامنه‌های سنگلاخی، خاک‌های فقیر و شیب‌های خشک و آفتاب‌گیر در ارتفاع حدود ۹۰۰ تا ۲۷۰۰ متر است. این گونه به خشکی و سرمای زمستانه بسیار مقاوم است و در مناطقی با بارش سالیانه کم تا متوسط رشد می‌کند. اغلب به‌همراه کاج‌های مقاوم به خشکی و درمنه‌ها اجتماعات تنک جنگلی یا تیپ‌های بیابانی–کوهستانی تشکیل می‌دهد.

تاریخچه نام‌گذاری و اهمیت علمی

گونه Juniperus occidentalis نخستین‌بار در قرن نوزدهم توسط گیاه‌شناسان کاوشگر فلور آمریکای غربی توصیف شد. واژه occidentalis به‌معنای «غربی» است و به خاستگاه جغرافیایی آن اشاره دارد. این درخت در مطالعات بوم‌شناسی خشکی، دگرگونی اکوسیستم‌های کوهستانی و دیرینه‌اقلیم‌شناسی اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا حلقه‌های رشد سالانه‌اش برای بازسازی تاریخ اقلیمی چندصد ساله مناطق نیمه‌خشک غرب آمریکای شمالی به کار می‌روند.

خصوصیات - معرفی

ریخت‌شناسی کلی ارس غربی (Juniperus occidentalis)

ارس غربی درختچه‌ای تا درختی همیشه‌سبز است که معمولاً ۳ تا ۱۵ متر ارتفاع می‌گیرد و در شرایط مناسب گاه تا بیش از ۲۰ متر نیز می‌رسد. تنه غالباً یک‌تنه، کوتاه و ستبر است و تاج آن از نامنظم و گسترده تا مخروطی ـ تخم‌مرغی متغیر است. فرم کلی گیاه اغلب خشن، نامتقارن و با سیمای کهنسال در سنین بالا دیده می‌شود.

ساقه، تنه و پوست

تنه ارس غربی قطور و چوب آن سخت و بادوام است. پوست بیرونی قهوه‌ای تا خاکستری تیره، الیافی و نوارنوار بوده و به صورت رشته‌های طولی نازک جدا می‌شود. شاخه‌ها چهارگوش تا تقریباً استوانه‌ای و در گیاهان جوان اندکی سبز تا سبزـ‌قهوه‌ای هستند، اما با افزایش سن به رنگ قهوه‌ای متمایل به خاکستری درمی‌آیند. چوب مغزدار و معمولاً معطر است.

برگ‌ها

برگ‌ها همیشه‌سبز، کوچک و فلس‌مانند هستند که به‌صورت متقابل یا در چرخه‌های سه‌تایی روی شاخه‌های نازک قرار می‌گیرند. در گیاهان جوان ممکن است برگ‌ها سوزنی‌شکل و بلندتر باشند، اما در مراحل بالغ عمدتاً فلس‌مانند و به ساقه چسبیده‌اند. رنگ برگ‌ها اغلب سبز تیره تا سبز متمایل به آبی یا خاکستری است و به گیاه جلوه‌ای نقره‌ای در نور شدید می‌بخشد. سطح برگ‌ها ضخیم، چرمی و پوشیده از کوتیکول مومی است.

اندام‌های زایشی: مخروط‌های نر و ماده

ارس غربی اغلب دوپایه است؛ یعنی مخروط‌های نر و ماده روی پایه‌های جداگانه قرار می‌گیرند. مخروط‌های نر کوچک، زرد تا زرد متمایل به قهوه‌ای و به صورت خوشه‌های ریز در انتهای شاخه‌چه‌ها تشکیل می‌شوند. مخروط‌های ماده کروی تا تخم‌مرغی کوچک‌اند و پس از بلوغ شبیه «میوه» آبی تا آبی‌ـ‌سیاه، پوشیده از لایه مومی دیده می‌شوند. هر مخروط ماده بالغ معمولاً ۱ تا ۳ بذر سخت قهوه‌ای درون خود دارد.

شرایط نگهداری ارس غربی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی خشک دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک‌های سبک، شنی تا سنگلاخی با زهکشی عالی؛ تحمل خاک‌های فقیر و خشک؛ pH کمی اسیدی تا قلیایی (حدود 5.5 تا 8)

محدوده رویش و دمای مناسب

Juniperus occidentalis بومی مناطق خشک و کوهستانی آمریکای غربی است و به سرما و گرما بسیار مقاوم است. این گونه دمای زمستانه تا حدود منفی ۲۰ درجه سانتی‌گراد و تابستان‌های گرم و خشک را به‌خوبی تحمل می‌کند. بهترین رشد در مناطقی با زمستان سرد و تابستان معتدل تا گرم، همراه با نوسان دمای شب و روز دیده می‌شود.

نور و شدت تابش

این گیاه به نور کامل آفتاب نیاز دارد و در سایه رشد ضعیف و فرم تاج نامنظم پیدا می‌کند. حداقل ۶ تا ۸ ساعت آفتاب مستقیم روزانه برای توسعه مناسب سوزن‌ها و افزایش تراکم شاخه‌ها ضروری است. در مناطق بسیار گرم، گردش هوای مناسب از تنش حرارتی و آفتاب‌سوختگی جلوگیری می‌کند.

رطوبت هوا و آبیاری

ارس غربی به محیط‌های خشک تا نیمه‌خشک سازگار است و رطوبت بالای هوا را دوست ندارد. آبیاری باید عمیق ولی با فواصل نسبتاً زیاد انجام شود تا ریشه‌ها به عمق خاک نفوذ کنند. پس از استقرار کامل، گیاه نسبتاً مقاوم به خشکی است و تنها در دوره‌های خشکی طولانی به آبیاری تکمیلی نیاز دارد.

خاک، زهکشی و pH

این گونه در خاک‌های سنگلاخی، شنی یا لومی با زهکشی عالی بهترین عملکرد را دارد. خاک‌های سنگین و غرقاب به سرعت موجب ضعف ریشه و پوسیدگی می‌شود. pH کمی قلیایی تا خنثی (حدود ۷ تا ۸) برای رشد مناسب است و گیاه تحمل خوبی به آهک خاک دارد. افزودن ماسه و مواد آلی پایدار به بهبود تهویه و زهکشی کمک می‌کند.

باد، ارتفاع و استقرار در محوطه‌سازی

Juniperus occidentalis به باد و شرایط مرتفع مقاوم است و در شیب‌ها و دامنه‌های سنگی کاربرد دارد. انتخاب مکان باز، آفتاب‌گیر و نسبتاً خشک، کلید موفقیت در کاشت و استقرار طولانی‌مدت این گونه است.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين جنس :
 

اردوج پیرو ارس فنیقی ارس خزنده

گياهان ديگر از همين خانواده :
 

سکویا سحرگاهی ارس کالیفرنیایی سرو باتلاقی ارس یوتا

  محسن شهاب الدین