این گیاه با نام علمی Grayia spinosa و نام مرسوم (Spiny Hopsage) که به فارسي هوپسِیج خاردار ناميده ميشود، گياهي از خانواده Amaranthaceae بومي بومی غرب ایالات متحده آمریکا، بهویژه نواحی بیابانی و نیمهخشک حوضهٔ بزرگ (Great Basin) مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک بسیار سبک، شنی یا رسی قلیایی با زهکشی خوب، بسیار مقاوم به شوری و خشکی، با pH قلیایی
دانستنیهای علمی
ردهبندی و خانواده
گیاه Grayia spinosa (گراییا سپینوسا) بوتهای چوبی و خاردار از راسته Caryophyllales است که امروزه در خانواده Amaranthaceae (آمارانتاسه، اسفناجیان) قرار میگیرد. این جنس پیشتر در خانواده Chenopodiaceae طبقهبندی میشد، اما با اصلاحات فیلوژنتیکی مبتنی بر دادههای مولکولی، در آمارانتاسه ادغام شده است. جنس Grayia تنها چند گونه محدود دارد و G. spinosa یکی از شناختهشدهترین آنهاست.
جنس و ویژگیهای ریختشناسی
جنس Grayia با برگهای نسبتاً کوچک، اغلب خاکستری–نقرهای و پوشیده از لایه مومی مشخص میشود که به بازتاب نور و کاهش تبخیر کمک میکند. G. spinosa بوتهای بسیار منشعب و خاردار است که اغلب به شکل تودههای انبوه و متراکم رشد میکند. گلها کوچک، بدون نمود ظاهری چشمگیر و سازگار با گردهافشانی بادی هستند؛ آرایشی که در بسیاری از اعضای آمارانتاسه دیده میشود.
منطقه بومی و زیستگاه
گراییا سپینوسا بومی غرب آمریکای شمالی است و در ایالتهای خشک و نیمهخشک ایالات متحده مانند نوادا، یوتا، وایومینگ و بخشهایی از آیداهو و کلرادو گزارش شده است. زیستگاه اصلی آن دامنههای سنگلاخی، فلاتهای آهکی، بوتهزارهای بیابانی و خاکهای قلیایی و نسبتاً فقیر از نظر مواد آلی است. این گیاه در اکوسیستمهای درمنهزار و علفزارهای سرد نیز حضور دارد و به شوری و خشکی نسبی خاک مقاوم است.
تاریخچه مطالعه و اهمیت علمی
گونه Grayia spinosa در قرن نوزدهم توسط گیاهشناسانی که فلور غرب آمریکا را بررسی میکردند توصیف شد. با گسترش روشهای ردهبندی مولکولی در اواخر قرن بیستم، جایگاه تبارزایی این جنس دوباره بررسی شد و انتقال آن به خانواده Amaranthaceae پیشنهاد گردید. این گونه بهعنوان مدل مناسبی برای مطالعه سازگاری گیاهان بوتهای با خشکی، شوری، و خاکهای فقیر در اکوسیستمهای بیابانی و نیمهبیابانی شناخته میشود.
خصوصیات - معرفی
ویژگیهای کلی ریختشناسی
Grayia spinosa یا هوپسِیج خاردار یک درختچه بیابانی کوتاهقد است که معمولاً بین ۳۰ تا ۱۵۰ سانتیمتر ارتفاع دارد. فرم کلی گیاه انبوه، پراکنده و اغلب گنبدی یا نیمکرهای است و شاخههای فراوان آن تودهای متراکم ایجاد میکند. این گیاه بهخوبی با نواحی خشک و شور سازگار است و اغلب ظاهری خاکستری ـ نقرهای در چشمانداز بیابان دارد.
ساقه و شاخهها
ساقههای اصلی چوبی، سخت و بهشدت منشعب هستند. شاخههای جوان باریک، شکننده و به رنگ سبز مایل به خاکستری تا نقرهای دیده میشوند و با افزایش سن به رنگ قهوهای یا خاکستری تیره درمیآیند. بسیاری از شاخههای انتهایی به خارهای کوتاه و تیز تبدیل میشوند که نقش حفاظتی در برابر چرای جانوران دارند. پوست ساقه ناهموار و در گیاهان مسنتر کمی شیاردار است.
برگها
برگها کوچک، ساده و بدون بریدگیاند و بهصورت متناوب روی شاخهها قرار میگیرند. اندازه برگها معمولاً بین ۵ تا ۲۰ میلیمتر طول دارد و شکل آنها از تخممرغی باریک تا نیزهای ـ خطی متغیر است. برگها ضخیم، کمی گوشتی و اغلب با پوشش ظریف کرکآلود یا مومی پوشیدهاند که به کاهش تبخیر آب کمک میکند. رنگ برگها سبز مایل به خاکستری یا سبز نقرهای است و حاشیه آنها صاف و بدون دندانه است.
گلها و اندام زایشی
گلها بسیار کوچک، نامشخص و بدون گلبرگهای نمایان هستند و بیشتر در بهار ظاهر میشوند. گلآذین به صورت خوشههای کوتاه یا دستههای فشرده در محور برگها یا انتهای شاخهها شکل میگیرد. گلها تکپایه یا دوپایه بوده و شامل پرچمها و مادگی کوچک با پوشش فلسمانند سبز است. میوهها بالدار یا دارای براکتههای پهن و غشایی هستند که پس از رسیدن به رنگ صورتی، قرمز کمرنگ یا کاهی متمایل میشوند و به گیاه ظاهری رنگین در اواخر فصل رویش میبخشند.
شرایط نگهداری هوپسِیج خاردار
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک بسیار سبک، شنی یا رسی قلیایی با زهکشی خوب، بسیار مقاوم به شوری و خشکی، با pH قلیایی
|
محدوده دمایی و تحمل خشکی
گیاه Grayia spinosa یا هوپسِیج خاردار بومی مناطق خشک و بیابانی آمریکای شمالی است و به خوبی با گرما و سرمای شدید سازگار شده است. این گیاه در تابستان دمای بالای ۳۵ درجه سانتیگراد و در زمستان دماهای زیر صفر را تحمل میکند. تحمل بالای خشکی از مهمترین ویژگیهای اکولوژیک این گونه است و به آبیاری بسیار محدود نیاز دارد. آبیاری بیش از حد میتواند باعث پوسیدگی ریشه و کاهش طول عمر گیاه شود.
نور و شدت تابش
هوپسِیج خاردار برای رشد بهینه به نور کامل خورشید نیاز دارد و در مناطق با سایه مداوم بهخوبی رشد نمیکند. قرارگیری در آفتاب مستقیم روزانه حداقل ۶ تا ۸ ساعت ضروری است تا فتوسنتز کافی و تولید شاخههای مقاوم تضمین شود. در شرایط نیمهسایه، گیاه کشیده، کمبرگ و حساستر به تنشها میشود.
رطوبت هوا و آبیاری
این گیاه در رطوبت نسبی پایین (هوای خشک) بهترین عملکرد را دارد و بههیچوجه با اقلیمهای مرطوب سازگار نیست. رطوبت بالای هوا همراه با خاک خیس، خطر بیماریهای قارچی را افزایش میدهد. در کشت زراعی یا زینتی، آبیاری باید عمیق ولی بسیار کمدفعات باشد و بین دو آبیاری، خاک کاملاً خشک شود.
خاک، زهکشی و اسیدیته
Grayia spinosa در خاکهای سبک، شنی تا شنیلومی با زهکشی بسیار خوب به بهترین شکل رشد میکند. خاکهای سنگریزهدار و فقیر از نظر مواد غذایی برای این گیاه مناسب هستند. غرقاب شدن و ماند آب در اطراف ریشه برای این گونه بسیار مضر است. از نظر اسیدیته، خاکهای خنثی تا قلیایی (pH حدود ۷ تا ۸٫۵) ارجحیت دارند و تحمل به شوری خاک نیز نسبتاً بالاست.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :