نام علمي
Eremurus persicus
نام لاتين
Persian desert candle
دانستنیهای علمی
رده‌بندی و نام‌گذاری
Eremurus persicus که در فارسی «سریش ایرانی» نامیده می‌شود، به خانواده Asphodelaceae و زیرخانواده Asphodeloideae تعلق دارد و در گذشته در خانواده Liliaceae قرار می‌گرفت. این گیاه جزو تک‌لپه‌ای‌ها و از جنس Eremurus با بیش از ۴۰ گونه است. نام علمی آن نخستین‌بار در قرن نوزدهم توسط گیاه‌شناسان اروپایی بر پایه نمونه‌های جمع‌آوری‌شده از ایران و عراق توصیف شد.
منطقه بومی و پراکنش
سریش ایرانی بومی ایران، عراق، شرق ترکیه و بخش‌هایی از قفقاز است. در ایران در نواحی کوهستانی و نیمه‌خشک زاگرس و البرز، به‌ویژه روی دامنه‌های سنگلاخی و شیب‌های آفتاب‌گیر رشد می‌کند. این گونه در ارتفاعات حدود ۸۰۰ تا ۲۵۰۰ متر از سطح دریا دیده می‌شود.
زیستگاه و بوم‌شناسی
سریش ایرانی گیاهی ریزوم‌دار و پایا است که زمستان را در خاک سرد و نسبتاً خشک می‌گذراند و در بهار ساقه گل‌دهنده بلند تولید می‌کند. این گونه به خاک‌های سبک، عمیق و نسبتاً فقیر سازگار است و نقش مهمی در تثبیت خاک دامنه‌های شیب‌دار دارد. گل‌های خوشه‌ای و پرشهد آن جاذب زنبورعسل و دیگر گرده‌افشان‌ها هستند.
![سریش ایرانی]()
خصوصیات - معرفی
ریشه ی گیاه سریش ایرانی ضخیم و لعاب دار است. یک ریزوم کوتاه ضخیم و راست چسبیده به تعدادی ریشه های کلفت شبیه به بازوان یک ستاره دریایی است که از مشخصات بارز شناسایی این گیاه است. همه برگ های دراز و باریک این جنس به صورت مجتمع بزرگ برگ های قاعده ایی نمایان می شوند. گل ها به رنگ های صورتی، سفید، زرد، مایل به سبز تا سبز متمایل به قهوه ای در طول یک خوشه خیلی بلند و بر روی یک ساقه بی برگ قرار گرفته اند. میوه کپسول این گیاهان مدور و بعضی موقع دراز است که در هنگام رسیدن با سه شکاف شکفته می گردد. داخل کپسول دانه های سه وجهی است که در بسیاری از گونه ها دارای پره های غشایی واضح است.
![]()
شرایط محیط رشد
دمای مورد نیاز
31 درجه سانتیگراد
خاک مورد نیاز
مکان های صخره ای
دما و اقلیم
سریش ایرانی (Eremurus persicus) گیاهی مناسب اقلیم‌های سرد تا معتدل و نیمه‌خشک است. بهترین رشد در بهارِ خنک و تابستانِ نسبتاً خشک رخ می‌دهد. در دوره خواب (تابستان) به گرمای خشک مقاوم‌تر است، اما رطوبت و گرمای توأمان می‌تواند موجب پوسیدگی طوقه و ریشه شود. سرمای زمستان را در صورت زهکشی خوب خاک معمولاً تحمل می‌کند.
نور
نور کامل آفتاب برای گلدهی مطلوب ضروری است (حداقل 6–8 ساعت نور مستقیم). در مناطق بسیار گرم، آفتاب صبح و سایه ملایم عصر می‌تواند از تنش گرمایی بکاهد، اما سایه سنگین باعث کاهش گلدهی و افزایش خطر بیماری‌های قارچی می‌شود.
رطوبت و آبیاری
این گیاه به رطوبت بالا حساس است. در فصل رشد، آبیاری باید منظم ولی کم‌حجم و پس از خشک شدن لایه سطحی خاک انجام شود. پس از پایان گلدهی و زرد شدن برگ‌ها، آبیاری را به‌تدریج کاهش دهید تا اندام زیرزمینی در دوره خواب خشک بماند. تهویه مناسب و دوری از مه‌پاشی یا خیس ماندن طولانی برگ‌ها توصیه می‌شود.
خاک، بافت و زهکشی
خاک سبک تا متوسط با زهکشی بسیار خوب (شنی-لومی) بهترین گزینه است. خاک‌های سنگین رسی یا فشرده، به‌ویژه در زمستان و اوایل بهار، خطر پوسیدگی را افزایش می‌دهند. افزودن شن درشت، پرلیت یا سنگریزه و همچنین مواد آلی کاملاً پوسیده می‌تواند ساختار خاک را بهبود دهد.
اسیدیته و تغذیه
pH مناسب معمولاً خنثی تا کمی قلیایی (حدود 6.5 تا 8) است. تغذیه متعادل با کود کم‌ازت در آغاز رشد بهاره مفید است، اما ازت زیاد رشد نرم و حساس به بیماری ایجاد می‌کند. در خاک‌های بسیار آهکی، پایش کمبود ریزمغذی‌ها (مانند آهن) اهمیت دارد.
![Eremurus persicus]()
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
نتایج GC-MS نشان داد که اسانس سریش ایرانی غنی از ترپن ها و مشتقات آنها با فعالیت های ضدقارچی است. علاوه بر این، اسانس این گیاه دارای خواص ضدعفونی کننده ای است که قادر به کاهش پایداری سلول های Hep-G۲ و MCF-۷ به روش وابسته به غلظت می باشد.
عصاره ها و ترکیبات آنها همچنین می توانند اثر آنتی بیوتیک ها و دارهای ضد قارچی را افزایش دهند. یافته های ما نشان داد که اسانس گیاه سریش ایرانی بیشتر به منظور درمان عفونت های قارچی نسبت به عفونت های باکتریایی استفاده می شود. از این رو، اندام هوایی این گیاه منبع بالقوه امیدوار کننده فرمولاسیون مواد دارویی جدید و طبیعی هستند.
![سریش ایرانی - گیاهان بومی ایران]()
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
آشنایی با جنس سوسنِ صحرایی و همه گونه های آن گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره سريشيان و جنس های آن