این گیاه با نام علمی Empetrum nigrum و نام مرسوم (Black Crowberry) که به فارسي کرنبری سیاه ناميده ميشود، گياهي از خانواده Ericaceae بومي بومی مناطق سردسیر نیمکره شمالی؛ اروپا، آسیا، گرینلند، کانادا و شمال ایالات متحده، در توندرا و جنگلهای شمالی مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاکهای سبک، شنی تا پودهای با زهکشی خوب؛ اسیدی و فقیر از مواد غذایی؛ pH اسیدی (حدود 4 تا 6)
دانستنیهای علمی
نام لاتين
Black Crowberry
ردهبندی و جایگاه گیاهشناسی
Empetrum nigrum که در فارسی گاه «کرنبری سیاه» یا «انگور خرس سیاه» نامیده میشود، متعلق به خانواده Ericaceae و تیره فرعی Ericoideae است. این گونه در جنس Empetrum قرار دارد که شامل چند گونه همیشهسبز، خزنده و چوبی است. ردهبندی آن در گیاهشناسی نوین بر پایه شواهد مولکولی تثبیت شده و نشان میدهد با جنسهایی مانند Calluna و Erica خویشاوندی نزدیک دارد.
ویژگیهای ساختاری و بومشناختی
این گیاه یک درختچه خزنده و بسیار کمارتفاع است که معمولاً ارتفاع آن کمتر از ۳۰ سانتیمتر میماند و فرشی انبوه بر سطح خاک میسازد. برگها سوزنیشکل، چرمی و کوچکاند که به کاهش تعرق و سازگاری با محیطهای سرد و پر باد کمک میکند. میوهها ستههای سیاه براق حاوی چند دانه ریز هستند و نقش مهمی در تغذیه پرندگان و پستانداران کوچک در مناطق قطبی و کوهستانی دارند.
منطقه بومی و زیستگاه
Empetrum nigrum بهطور بومی در مناطق سرد نیمکره شمالی از جمله اسکاندیناوی، ایسلند، اسکاتلند، سیبری، آلاسکا، کانادا و بخشهایی از شمال شرق آسیا گسترش دارد. زیستگاههای معمول آن شامل تندرا، باتلاقهای اسیدی، خاکهای شنی فقیر، نواحی صخرهای ساحلی و جنگلهای سوزنیبرگ سرد است. این گونه به خاکهای اسیدی و فقیر از نظر مواد غذایی بسیار سازگار است و اغلب بهعنوان گونه شاخص در پوشش گیاهی هیدرومورفیک و سرد شناخته میشود.
تاریخچه و اهمیت علمی
شرح علمی Empetrum nigrum در قرن هجدهم توسط گیاهشناسان اروپایی در چارچوب نظام ردهبندی لینهای تثبیت شد. این گونه در مطالعات بومشناسی قطبی و تغییرات اقلیمی اهمیت ویژهای دارد زیرا تغییر در پراکنش و زایایی آن میتواند شاخصی برای گرمایش جهانی باشد. همچنین، در تحقیقات فیتوشیمیایی، ترکیبات فنولی و آنتیاکسیدانی میوههای آن به عنوان الگو برای فهم سازگاری گیاهان چوبی با تنشهای نوری، سرما و خاکهای فقیر بررسی میشود.
خصوصیات - معرفی
ویژگیهای کلی ریختشناسی Empetrum nigrum
Empetrum nigrum یا کرنبری سیاه یک گیاه همیشهسبز، خزنده و بوتهای کوتاه است که معمولاً ارتفاع آن بین ۱۰ تا ۳۰ سانتیمتر باقی میماند. این گیاه روی خاک گسترده شده و تودههای متراکم و بالشتکیشکل ایجاد میکند. با گذشت زمان، پایههای آن چوبی و مقاوم میشوند و نقش مهمی در تثبیت خاکهای شنی و اسیدی ایفا میکنند.
ساقه و آرایش شاخهها
ساقهها باریک، استوانهای و به رنگ قهوهای تا قهوهای تیره بوده و با افزایش سن رنگ آنها تیرهتر و چوبیتر میشود. شاخهها به صورت گسترده و افقی روی سطح خاک میخزند و از قسمتهای گرهای آنها ریشههای فرعی میتواند تشکیل شود. شاخههای جوان سبز تا سبز مایل به قرمز هستند و انشعابات فراوان دارند که ظاهری متراکم و فشرده به بوته میدهد.
برگها
برگها کوچک، سوزنیـشکل و چرمی هستند و معمولاً طول آنها بین ۳ تا ۶ میلیمتر است. برگها استوانهای تا خطی و در مقطع تقریباً نیماستوانهای دیده میشوند. رنگ برگها سبز تیره تا سبز مایل به سیاه است و سطح آنها براق و بدون کرک به نظر میرسد. لبه برگها به سمت پایین خم شده و تا حدی لولهای میشوند تا تبخیر آب کاهش یابد. برگها به صورت متناوب اما بسیار متراکم روی ساقه قرار گرفته و ظاهری شبهسوزنی ایجاد میکنند.
گلها و میوهها
گلها بسیار کوچک، نامشخص و معمولاً در کناره شاخههای جوان ظاهر میشوند. رنگ گلها صورتی کمرنگ تا مایل به قرمز است و بدون گلبرگهای درشت و نمایان هستند. میوهها شفتهای گرد به قطر حدود ۴ تا ۶ میلیمتر و به رنگ سیاه براق هستند که نام فارسی گیاه (کرنبری سیاه) از آن گرفته شده است. سطح میوه صاف و محتوی چند دانه سخت کوچک است.
شرایط نگهداری کرنبری سیاه
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاکهای سبک، شنی تا پودهای با زهکشی خوب؛ اسیدی و فقیر از مواد غذایی؛ pH اسیدی (حدود 4 تا 6)
|
ویژگیهای کلی محیط رشد Empetrum nigrum
Empetrum nigrum یا کرنبری سیاه، در زیستگاههای سرد و نیمهسرد نیمکره شمالی رشد میکند. این گیاه به آبوهوای خنک، بادخیز و خاکهای نسبتاً فقیر عادت دارد و معمولاً در مناطق توندرا، سواحل سرد و جنگلهای مخروطی یافت میشود. سازگاری بالای آن با سرما، این گیاه را برای کشت در مناطق معتدل سرد مناسب میکند.
دما و نیاز سرمایی
کرنبری سیاه تحمل بسیار خوبی به سرما دارد و تا دماهای زیر صفر (حدود ۱۵- درجه سانتیگراد) را میپذیرد. بهترین رشد در نواحی با تابستانهای خنک و زمستانهای سرد اما طولانیمدت، بدون نوسانهای شدید دمایی است. دمای بالای ۲۵ درجه سانتیگراد، اگر با خشکی خاک همراه شود، میتواند به گیاه استرس وارد کند.
رطوبت و آبیاری
این گیاه به خاکهای مرطوب اما با زهکش خوب نیاز دارد و از غرقابی شدن طولانیمدت آسیب میبیند. رطوبت یکنواخت در ناحیه ریشه برای حفظ سلامت برگها و تشکیل میوه ضروری است. در اقلیمهای خشک، استفاده از مالچ آلی برای کاهش تبخیر و حفظ رطوبت توصیه میشود.
نور و شدت تابش
Empetrum nigrum در مناطق طبیعی اغلب در آفتاب کامل تا نیمسایه رشد میکند. نور کامل خورشید سبب تولید بیشتر مواد رنگی و آنتوسیانین در میوهها میشود، اما در مناطق گرمتر، سایهروشن ملایم برای جلوگیری از سوختگی برگها مفید است.
جنس، اسیدیته و ساختار خاک
کرنبری سیاه خاکهای اسیدی را ترجیح میدهد (pH حدود ۴٫۵ تا ۶). خاکهای شنی، خزهدار، توربدار و نسبتاً فقیر از نظر مواد غذایی، اما غنی از ماده آلی، محیط ایدهآل برای این گیاه هستند. زهکش خوب برای جلوگیری از پوسیدگی ریشه ضروری است و افزودن خاکبرگ سوزنیبرگان میتواند شرایط طبیعی زیستگاه آن را شبیهسازی کند.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :